Şırnak Üniversitesi’nde (ŞÜ) Bilimsel Araştırma Proje Koordinatörlüğü desteğiyle Dr. Öğretim Üyesi Veysel Tahiroğlu tarafınca yürütülen çalışmada, bölgede yetişen ve vatandaşların sofralarında yemeklik olarak kullanılan guriz ve soryaz bitkileri üniversite laboratuvarlarında incelendi.
Araştırmada, Mustafa Kemal Atatürk, Dicle ve Siirt Üniversitelerinden de destek alınarak iki bitkinin Alzheimer, göz tansiyonu (glokom) ve diyabet (şeker) hastalıklarına iyi geldiği ortaya konuldu.
Tahiroğlu, gazetecilere, geçen yıldan süregelen çalışmaların bu yıl neticelendirildiğini söylemiş oldu.
Alzheimer, diyabet ve göz tansiyonu hastalıklarının dünyada ortalama 400 milyon kişide görüldüğünü ve her gün artış gösterdiğini aktaran Tahiroğlu, şunları kaydetti:
“Çalışmamızda bu 3 hastalığı hedefleyerek çağdaş ilaç geliştirme dediğimiz enzim inhibisyon tekniğini kullanarak çalışmamıza başladık. 4 mühim enzimi aldık. Bu iki bitkinin çalışmaya başladığımızda fazlaca ileri derecede düzgüsel standartlara gore iyi aktivite gösterdiğini tespit ettik. Şırnak’ta halk içinde soryaz dediğimiz Latince adı Allium kharputense (harput soğanı/soryaz) olan bu bitkinin bilhassa dünyada 900 türü bulunmaktadır. Türkiye’de 241 tane tür bulunmakta. Bu türlerin de yüzde 40’ı endemik olarak bilinmektedir. Şırnak’ta ek olarak guriz olarak malum anchusa azurea (sığır dili, sığır kuyruğu/guriz) bulunduğunu yaptığımız bu çalışmanın neticesinde tespit ettik.”
Çalışmalarında Mustafa Kemal Atatürk Üniversitesi Biyokimya Laboratuvarı, Siirt ve Dicle Üniversitesi’nde LCMS teknikleriyle, cihazlarıyla çözümleme yaptıklarını özetleyen Tahiroğlu, “Şırnak’ta yetişen soryaz ve guriz bitkisinin şu ana kadar çalışan öteki türlere nazaran da büyük tesir gösterdiği dikkatimizden kaçmadı. Kısaca Şırnak’ta yetişen bu bitkilerin ileride Alzheimer, diyabet hastalığı ve göz tansiyonuna iyi geleceğini bu çalışmayla kanıtlamış olduk.” dedi.
Nebat üstündeki çalışmaların devam edeceğini bildiren Tahiroğlu, bu iki bitkinin ümit vadettiğini, ileride kanserli hücrelerde de çalışılabileceğini açıkladı.
Tahiroğlu, ileriki dönemde iki bitkinin şampuanını ve sabununu yapmayı planladıklarını aktardı.
Bitkinin insan üstündeki etkilerini hemen hemen çalışmadıklarını vurgulayan Tahiroğlu, “Bundan dolayı insan çalışmalarının değişik farmakolojik teknikleri var. İlaç geliştirme aşamaları var fakat şu an enzim inhibisyon çağdaş olarak dediğimiz tekniklerle iyi aktivite gösterdiğini görmekteyiz. Bundan sonraki çalışmalarımızın gözlem hayvanlar üstünden emek harcamalar yapılarak insan üstündeki çalışmalara doğru gideceğini beklemekteyiz.” şeklinde konuştu.
