Türkiye’de tütün kullanımı, önlenebilir ölümlerin en mühim sebepleri içinde yer almaya devam ediyor. Dünya Sıhhat Örgütü’nün 2025’te piyasaya sürülen Türkiye çalışmasına nazaran, tütün kullanımına atfedilen ölüm sayısı 2021 senesinde 85 binin üstüne çıktı. Bu ölümlerin 18 binden fazlasının eylemsiz içicilikten kaynaklandığı hesaplandı. Türkiye’de her gün sigara içenlerin oranı da yüksek seyrediyor. 2022 verilerine nazaran nüfusun yüzde 28,3’ü günlük sigara kullanırken, oran erkeklerde yüzde 41,3, hanımlarda yüzde 15,5 olarak ölçüldü.
ENDİŞELENDİREN YÜKSELİŞ
Tütün yalnızca akciğer kanseriyle ilişkilendirilmiyor. Kalp ve damar hastalıkları, nüzul, kronik solunum yolu hastalıkları, KOAH ve oldukça sayıda kanser türü tütün kullanımının yol açmış olduğu başlıca sıhhat sorunları içinde gösteriliyor. Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi, Cumhurbaşkanlığı Sıhhat Politikaları Kurulu ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder ise Türkiye’de sigara tüketiminin tekrardan ciddi halde yükseldiğine dikkat çekiyor. Ergüder’in verdiği bilgilere nazaran Türkiye’de 2012’de ortalama 4,5 milyar paket sigara satılırken, 2025’te bu sayı 8 milyar pakete kadar çıktı.
ERİŞİM ZORLAŞTIRILMALI
Tütün tüketimindeki bu yükselişin gelecek yıllarda kanser, kalp-damar ve solunum sistemi hastalıklarının yükünü daha da artırabileceği belirtiliyor. Prof. Dr. Ergüder, bilhassa evlatların ve gençlerin sigarayla asla tanışmamasının en etkili tütün denetim politikası bulunduğunu vurguluyor. Tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması ve gençlerin bu ürünlere erişiminin zorlaştırılması icap ettiğini belirtiyor.
HER YIL BİNLERCE ÖLÜM!
Dünya genelindeki bilanço da ağır. DSÖ verilerine nazaran tütün her yıl 7 milyondan fazla insanoğlunun ölümüne niçin oluyor. Bunun ortalama 1,6 milyonu sigara kullanmadığı halde tütün dumanına maruz kalan kişilerden oluşuyor. Türkiye’de değişik çalışmalarda tütün kullanımına bağlı senelik ölüm sayısı için 100 binin üstünde tahminler de dile getiriliyor. Sadece güncel internasyonal bilimsel çalışmalarda direkt doğrulanabilen sayı 85 binin üstünde. Buna karşın ortaya çıkan tablo değişmiyor: Sigara Türkiye’de her yıl on binlerce insanoğlunun yaşamını kaybetmesine neden olan en büyük önlenebilir sıhhat tehditlerinden biri.
AÇIK BİÇİMDE PAZARLANIYOR
Öte taraftan en büyük sual işaretini ise elektronik sigara oluşturuyor. Türkiye’de yasal satışı bulunmayan ürünler web siteleri ve toplumsal medya hesapları üstünden açık halde pazarlanıyor. Likitlerden ısıtılmış tütün ürünlerine, yüksek nikotin içeren tek kullanımlık “puff bar”lara kadar geniş bir ürün ağı bulunuyor. 2026 itibarıyla e-sigara ve bağlantılı ürünleri satan web sitesi sayısının 200’yi geçmiş olduğu belirtiliyor. Toplumsal medya reklamları ve direkt bildiri yöntemiyle satışlar ise denetimi daha da güçleştiriyor.
