Bütünüyle değişik siyasal ve ekonomik çıkarlara haiz ülkeleri bir araya getiren BRICS, Yeni Delhi’deki 18. Liderler Zirvesi’nde tüm beklentilerinin aksine ortak bir bildiri üstünde uzlaştı. ABD’de liberal çevrelere yakınlığıyla malum Responsible Statecraft gösterim organının analizine gore BRICS’in sonucu, keskin şekilde bölünmüş bir grubun ortak amaca yönelmesi nedeniyel müthiş bir diplomatik başarı olarak değerlendirildi. Zirveye Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi dahil oldukça sayıda önder katıldı. Ev sahibi Hindistan ise aralarında direkt çatışma yaşayan ülkelerin bulunmuş olduğu BRICS üyelerini ortak bildiri çevresinde tutmayı başardı.
İRAN İLE BAE AYNI BİLDİRİYE İMZA ATTI
Uzlaşmanın önündeki en büyük engel Orta Doğu’daki savaştı ve İran ila Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) harpte karşı karşıya gelirken her iki ülke de BRICS üyesi durumunda. Üstelik yalnızca birkaç ay ilkin BRICS dışişleri bakanları İran ile BAE arasındaki sert anlaşmazlıklar sebebiyle ortak izahat üstünde anlaşamamıştı. Yeni Delhi’de ise taraflar Orta Doğu’daki savaşlara yönelik ortak metni kabul edip imza attılar. BRICS ülkeleri ek olarak İran’a yönelik saldırıları kınadıklarını da açıkladılar.
UKRAYNA BİLDİRİDEN ÇIKARILDI
Bir öteki dikkat çekici nokta ise Ukrayna oldu. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşına ilişkin ifadeler BRICS bildirisinden tamamen çıkarıldı. Ukrayna savaşı 2022’den bu yana zirve bildirilerinde yer alıyordu. Buna karşılık Gazze mevzusunda önceki yıllardaki kuvvetli ifadeler korundu. İsrail’in Lübnan’daki eylemleri eleştirilirken Filistin halkının haklarına zarar verecek ve işgali uzatacak düzenlemelerden duyulan derin kaygı kayda geçirildi. ABD öncülüğünde kurulan Gazze Sulh Kurulu ise bildiride yer almadı.
Şi Cinping, Vladimir Putin ve Narendra Modi’nin de katılmış olduğu Yeni Delhi Zirvesi’nde BRICS üyeleri, aralarındaki şiddetli siyasal ve askeri anlaşmazlıklara karşın ortak liderler bildirisine imza attı. (Reuters)
YAPTIRIMLARLA MÜCADELE ORTAK AMAÇ
BRICS ülkelerinin en açık şekilde birleştiği alanlardan biri ABD’nin tek taraflı ekonomik yaptırımları oldu. Bildiride tek taraflı ve ikincil yaptırımların hedef ülkelerde kalkınma, sıhhat ve besin güvenliği üstünde ciddi sonuçlar yarattığı açıklandı. ABD’nin Küba’ya yönelik yaptırımları da ilk kez ayrı bir bölümde ele alınarak yarattığı ekonomik ve insani etkisinde bırakır dolayısıyla eleştirildi.
BRICS AYRILIKLARA RAĞMEN MASADA KALDI
Responsible Statecraft’ın analizine gore birbirleriyle ciddi ve şiddetli anlaşmazlıklar yaşayan ve bazıları harpte karşı cephelerde bulunan ülkeler bile ortak bir BRICS bildirisi üstünde anlaşabildi. Bu beklenmedik sonucun ABD diplomasisinde şok tesiri yarattığı ifade edilirken “Asya bir hedef doğrultusunda birleşti ve imkansızı başardı” yorumları da yapılıyor. Analizde ek olarak tüm dünyada bağımsızlar ekolünün ana temsilcisi olan Hindistan’ın küresel ölçekte diplomatik bir merkeze dönüştüğü ve BRICS’in genişleme sancılarının Yeni Delhi’de sonlandığı yorumunda da bulunulmuş oldu.
