Yetkililer, Ankara’nın Türkiye-Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin dördüncü toplantısına ev sahipliği yapması sebebiyle Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev’in perşembe günü resmi bir ziyaret için Türkiye’ye geleceğini söylemiş oldu.
Ziyaret, birbirini ortak tarih, dil ve kültürel mirasla bağlantılı yakın ortaklar olarak tanımlayan iki ülke arasındaki siyasal, ekonomik ve kültürel bağların derinleştiği bir dönemde gerçekleşti. Türk ve Özbek yetkililerin ikili iş birliğini gözden geçirmeleri ve koordinasyonu bölgesel ve küresel düzeyde genişletmenin yollarını tartışmaları umut ediliyor.
Türkiye’nin başkenti, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Mirziyoyev’in eş başkanlığında gerçekleştirilecek konsey toplantısına ev sahipliği meydana getirecek. Forum, tecim, yatırım, eğitim, müdafa, enerji ve ulaştırma alanlarında işbirliğinin ilerletilmesi için merkezi bir mekanizma haline geldi.
Sabah gazetesine konuşan Türkiye-Özbekistan Parlamentolararası Dostluk Grubu Başkanı Osman Mesten, ziyaretin ikili ilişkilerde yaşanmış olan ivmeyi ve Özbekistan’da son yıllarda yaşanmış olan dönüşümü yansıttığını belirterek, Mirziyoyev başkanlığında başlatılan reformların ülkenin ekonomisini, yönetim ve eğitim sistemini tekrardan şekillendirdiğinin altını çizdi.
Mesten, bugün Özbekistan’ın on yıl öncesinden mühim seviyede değişik bulunduğunu belirterek, Özbek yetkililerin “Yeni Özbekistan” vizyonu olarak tanımladığı reformlara dikkat çekti. Düzeltim gündeminin, ekonomik liberalizasyon, artan yabancı yatırım ve kurumsal tekrardan yapılanmanın etkisiyle cemiyet genelinde gözle görülür değişimler yarattığını söylemiş oldu.
Mesten’e gore Mirziyoyev’in Aralık 2025’te Özbekistan Parlamentosu’nda yapmış olduğu konuşma, 2026 yılının ülkenin düzeltim gidişatında oldukca mühim bir yıl olacağının sinyalini verdi. Özbekistan, “Özbekistan 2030” kalkınma stratejisini iki yıl ilkin kabul ederek, 2030 yılına kadar 160 milyar dolar (6,95 trilyon TL) gayri safi yurtiçi hasılaya erişme hedefini belirledi. Yetkililer şimdi bu rakama 2026 şeklinde erken bir tarihte ulaşılabileceğini ve 240 milyar dolarlık revize edilmiş bir hedefin değerlendirildiğini söylüyor.
Mesten, eğitimin düzeltim programının temel taşı bulunduğunu söylemiş oldu. Önceki yıllarda ortalama %27 olan okul öncesi kayıt oranı %78’i aşarken, yükseköğretime kayıt oranı 2017’de ortalama %8’den bugün neredeyse %50’ye terfi etti. Özbek yetkililer, yeni internasyonal eğitim girişimleri de dahil olmak suretiyle 2026’da daha çok genişlemenin planlandığını söylüyor.
Mirziyoyev’in ziyareti kapsamında yetkililerin yurtdışında kurulacak ilk Özbek okulunun temel atma törenine katılmaları umut ediliyor. Türk yetkililer, projenin halklar arası bağların güçlendirilmesini ve eğitim alanında genişleyen işbirliğini yansıttığını söylüyor.
Özbekistan ek olarak Mirziyoyev’in görevdeki ilk yıllarında duyurulan amiral gemisi kültür projesi olan Özbekistan İslam Uygarlığı Merkezi’ni açmaya hazırlanıyor. Merkezin, çağıl sergi teknolojilerini kullanarak ülkenin İslami ve bilimsel mirasını sergilemesi umut ediliyor. Serginin en mühim özelliği, yaygın olarak Kur’an’ın malum en eski nüshalarından biri olarak kabul edilen Osman Mushaf’ının sergilenmesi olacak.
Mirziyoyev daha ilkin merkezin bölgedeki akademisyenlerin küresel medeniyete yapmış olduğu zamanı katkıları vurgulamayı ve Özbekistan’ın kültürel mirasına saygıyı teşvik etmeyi amaçladığını söylemişti.
Türkiye ile Özbekistan arasındaki ekonomik bağlar son yıllarda istikrarlı bir halde genişledi. İkili tecim hacmi şu anda ortalama 3,1 milyar dolar seviyesinde bulunuyor ve her iki taraf da orta vadede 5 milyar dolara ulaşmayı hedefliyor. Türkiye, resmi sayılara gore 2025 senesinde ortalama 2,6 milyar dolarlık yatırımla Özbekistan’daki yabancı yatırımcılar içinde üçüncü sırada yer aldı.
Özbekistan’da 2.000’den fazla Türk şirketi etkinlik gösteriyor ve istihdama, endüstri üretimine ve altyapı gelişimine katkıda bulunuyor. Türk yetkililer, Özbekistan’ın düzenleyici reformları ve iş ortamını iyileştirme çabalarının yatırımcı itimatını güçlendirdiğini söylüyor.
Tarihsel ve kültürel bağlar ikili ilişkilerde merkezi bir tema olmayı sürdürüyor. Türk yetkililer çoğunlukla, tarihsel olarak Maveraünnehir olarak malum bölgeden Anadolu’ya gezi eden ve entelektüel ve tinsel yaşam üstünde kalıcı bir tesir bırakan bilim adamlarının ve dini şahsiyetlerin ortak mirasına işaret ediyor.
Ziyarette ek olarak, Hatay’da 6 Şubat 2023’te yaşanmış olan yıkıcı zelzele sonrasında inşa edilen “Özbekistan Mahallesi”nin açılışı da yer alacak. Konut projesi, Özbekistan’ın zelzele sonrası Türkiye’ye yapmış olduğu yardım kapsamında Mirziyoyev’in talimatıyla inşa edildi.
Her iki taraftan yetkililer, ziyaret ve konsey toplantısının işbirliğini daha da pekiştirmesinin beklendiğini söyleyerek, ortak değerlere ve karşılıklı desteğe dayanan uzun süredir devam eden bir ortaklık olarak tanımladıkları şeyin altını çizdiler.
Geçtiğimiz yıl Ankara ve Taşkent, diplomatik ilişkilerin 33. yıldönümünü kutladı ve ilişkiler üst düzey stratejik ortaklığa ve ikili ticarete yükseltildi.
Türkiye, 1991 senesinde Özbekistan’ı tanıyan ilk ülke olmuş, bir yıl sonrasında da büyükelçilik açarak diplomatik ilişkiler kurmuştu. Özbekistan da benzer şekilde 1993 senesinde Ankara’da bir diplomatik misyon açmıştı.
