Kültür ve Gezim Bakanlığının Geleceğe Miras projesi kapsamında yürütülen Kızlan Osmanlı Batığı Sualtı Kazısında bu yıl erişilen buluntular tarihe ışık tuttu.
Akdeniz’in karanlık sularında, Prof. Dr. Harun Özdaş’ın başkanlığı ve Doç. Dr. Nilhan Kızldağ’ın yardımcılığında yürütülen emek harcamalar, Türkiye’nin sualtı arkeolojisinde ulaşmış olduğu liderliği bir kez daha ortaya koydu.
Dünya sualtı arkeolojisinin en çarpıcı örneklerinden
Kültür ve Gezim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, NSosyal hesabından yapmış olduğu paylaşımla duyurduğu buluntular için dünya su altı arkeolojisinin en çarpıcı buluntularından biri olduğu vurgusunu yapmış oldu.
Bakan Ersoy, Akdeniz’de erişilen batık ile ilgili olarak yapmış olduğu paylaşımda şunları kaydetti:
“Ecdadımızın izini bir tek karada değil, denizlerde de sürüyoruz.
Bakanlığımızın ‘Geleceğe Miras Projesi’ ile eşi olmayan mirasımızı koruyarak gelecek kuşaklara aktarıyoruz.
Bu vizyonun en çarpıcı örneklerinden biri de Akdeniz’in derinliklerinde yüzyıllar sonrasında gün yüzüne çıkan Osmanlı batığıdır.
Kızlan Osmanlı Batığı Sualtı Kazısında son olarak silahlar, porselenler, satranç takımları ve tarihe ışık tutan eşi olmayan buluntular ortaya çıkarıldı.
Türkiye’de kazısı meydana getirilen ilk ve tek 17’nci yüzyıl Osmanlı batığında; 30’dan fazla tüfek, 50’den fazla humbara, binlerce mermi ve Osmanlı sürecinin en büyük pipo koleksiyonu bulunmuş oldu.
Batık, Osmanlı’nın deniz gücü ve ticaretini günümüze taşıyan ilk örnek!
Bu bulgu, yalnızca ülkemizin değil, dünya sualtı arkeolojisinin de en çarpıcı buluntularından biri olarak tarihe geçti.
Alın teri döken her insana ve bilhassa de ekip arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.”
17’nci yüzyılın tek Osmanlı batığı
Türkiye’de kazısı meydana getirilen ilk ve tek 17’nci yüzyıl Osmanlı batığı olan vapur, ortalama 30 metre uzunluğunda ve 9 metre genişliğinde ahşap kalıntılardan oluşuyor.
Çalışmalarda, geminin karaya oturup sancak bordasına yan yatarak batmış olduğu anlaşıldı.
Askeri cephane hazinesi
Kızlan Osmanlı Batığı Sualtı Kazısında en dikkat çekici buluntular askeri cephane grubuna ilişkin.
İlk kez bir batıkta 30’dan fazla Osmanlı tüfeği bulunmuş oldu. Bunların yanında 3 binden fazla kurşun mermi, fazlaca sayıda barutluk, tabanca, kılıç ve hançer ele geçirildi. 50’den fazla humbara (el bombası) ise batığı Akdeniz’de bu tür cephane taşıyan tek örnek haline getirdi.
Gündelik yaşamdan izler
Geminin pruva ve pupa bölümlerinde bakır kaplar, ibrikler, kazan kepçeleri, seramik çömlekler, tahta kaşıklar, şimşir taraklar, deri mataralar ve sepetler bulunmuş oldu.
Ek olarak 135 tane Tophane üretimi pipo lülesi ile Osmanlı sürecinin malum en büyük pipo koleksiyonu ortaya çıkarıldı.
Satranç ekibi ve Çin porseleni
Kazıda bulunan iki satranç ekibi ile bambu paketler içinde 40’tan fazla Çin porseleni, Türkiye karasularında ilk kez tespit edildi.
Bu buluntular, malum sualtı eserleri içinde en büyük koleksiyon olma özelliği taşıyor.
Mühürler ve tarihleme
Çalışmalarda üç de mühür ortaya çıkarıldı. Okunabilen bir mühür üstünde “Hüdabende Abdullah Ahmed” adı ve Hicri 1078 (Miladi 1667–1668) zamanı içeriyor.
Bu bulgu yardımıyla batığın periyodu de net olarak tarihlendirildi. Organik buluntular içinde en yoğun grubu oluşturan kestaneler ise geminin kış aylarında battığını gösteriyor.
Osmanlı’nın deniz gücüne dair ilk veriler
Kızlan Osmanlı Batığı, imparatorluğun 17’nci yüzyılda Akdeniz’deki askeri varlığını ve ticari faaliyetlerini aynı anda belgeleyen ilk örnek oldu.
Bulgular, geminin bir çatışma sonrası kıyıya sürüklenerek karaya oturduğunu ve burada yanarak battığını ortaya koydu.
Miras müzeye emanet
Sürdürülen çalışmalarda tümüyle kazısı yapılmış ilk Osmanlı Süreci batığı belgelenmiş olacak. Buluntuların tamamı da Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesine teslim edilecek.
Kazı ekibi ise Dokuz Eylül Üniversitesi Sualtı Kültür Mirası ve Denizcilik Zamanı Araştırma Merkezinin (SUDEMER) teknik altyapısıyla çalışmalarını sürdürüyor.

