ABD Başkanı Donald Trump, Fox News’e verdiği röportajda Rusya’nın Polonya hava sahasını ihlal etmesini küçümseyerek Moskova’nın ülkeye insansız hava araçları ve “birkaç minik roket” gönderdiğini, bunun da yanlışlıkla gerçekleştiğini söylemiş oldu. Rusya’nın Ukrayna’ya düzenlemiş olduğu yoğun bombardımanın arkasından Polonya topraklarına düşen roket ve insansız hava araçlarını değerlendiren Başbakan Donald Tusk ise olayın kasıtlı bir provokasyon bulunduğunu deklare etti. NATO üyesi Polonya’nın güvenliğine yönelik bu gelişme, Trump’ın bigün ilkin Berlin’de Ukrayna’ya destek için toplanan Avrupalı liderlere yönelttiği sert eleştirilerin arkasından geldi. Washington’ın Moskova’ya yaklaşımı, Avrupa’da ABD’nin askeri güvencelerine ilişkin kaygıları artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, Polonya’ya düşen Rus füzelerini önemsemezken Avrupa’nın Ukrayna’ya askeri desteğini de eleştirdi. Berlin’deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısına telefonla bağlanan Trump’ın açıklamaları, NATO’nun ortak müdafa güvencesi üstündeki tartışmaları büyüttü. (Reuters)
AVRUPALI LİDERLERE TELEFONDA SERT ÇIKIŞ
Trump, 19 Kasım’da Çin’in Şenzen kentinde Vladimir Putin ve Şi Cinping ile görüştükten sonrasında Air Force One’dan Berlin’deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısına bağlandı. Le Monde ve Politico kaynaklarına bakılırsa ABD Başkanı, Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya milyarlarca dolar askeri yardım yapmasını sert şekilde eleştirdi. Trump, Putin’in savaşı bitirmeye hazır bulunduğunu savunarak Avrupalılardan Moskova ile anlaşmalarını istedi. Alman, Fransız ve İngiliz liderlerin de katılmış olduğu görüşmede bu değerlendirme kuşkuyla karşılandı.
RUSYA’YA SALDIRI İÇİN YEŞİL IŞIK SÖZLERİ
Trump’ın NATO müttefiklerini Rusya karşısında yalnız bırakabileceğine ilişkin açıklamaları yeni değil. Şubat 2024’te Cenup Carolina’daki seçim mitinginde müdafa harcamalarını yetersiz bulmuş olduğu NATO ülkelerini korumayacağını söylemiş oldu. Hatta Rusya’yı bu ülkelere karşı istediğini hayata geçirmeye teşvik edebileceğini deklare etti. Trump, NATO’nun ortak müdafa ilkesini müttefiklerin askeri harcamalarına bağlayan yaklaşımını başkanlığı süresince sürdürdü. Avrupa’daki Amerikan askerlerinin azaltılması da Washington’da değerlendirilen seçenekler içinde yer aldı.
YENİ YALTA KORKUSU BÜYÜYOR
Trump’ın Putin’i Şenzen’de “dostum” diye karşılaması, Avrupa’da Ukrayna’nın geleceğinin büyük güçler içinde pazarlık mevzusu yapılacağına yönelik endişeyi artırdı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa’nın dışlandığı yeni bir Yalta düzeninin sulh getirmeyeceğini söylemiş oldu. Le Monde’a konuşan Carnegie uzmanı Alexander Gabuev, Putin’in Trump’la yakınlığını sergileyerek Avrupa’nın kaygılarını büyüttüğünü değerlendirdi. Chatham House uzmanı Grégoire Roos ise Trump’ın Putin’in sulh niyetine ilişkin iyimserliğini eleştirdi. Berlin’deki koalisyon, Ukrayna’ya askeri desteği 2027’de de sürdürme kararlılığını deklare etti.
NATO’NUN 5 MADDESİNDEKİ BOŞLUK
NATO’nun ortak müdafa sistemi, bir üyeye meydana getirilen silahlı saldırının tüm üyelere yönelmiş sayılmasına dayanıyor. Sadece 5. madde, her ülkenin kesinlikle direkt muharebeye girmesini değil, lüzumlu görmüş olduğu önlemleri almasını öngörüyor. Trump’ın Rusya’yı müttefiklerine saldırmaya teşvik edebileceği yönündeki geçmiş açıklamaları ve Polonya’daki roket vakasını küçümsemesi, bu siyasal güvencenin güvenilirliğini de tartışmalı hale getiriyor. Bu gerilim dolayısıyla Avrupa ülkeleri bir taraftan NATO içinde kalırken öteki taraftan kendi askeri kapasitelerini ve Ukrayna’ya yönelik bağımsız destek mekanizmalarını güçlendirmeye çalışıyor. Polonya’da da 11 ülkeden binlerce Avrupalı askerin katılmış olduğu, cenk sonrası Ukrayna’da vazife yapabilecek birliklere yönelik tatbikat sürüyor.

