Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan içinde 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Müdafa Anlaşması daha kuruluşunun ikinci ayında genişleme gündemiyle karşı karşıya. Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, İslamabad’da yapmış olduğu açıklamada 6’dan fazla ülkenin anlaşmaya katılmak istediğini duyurdu. Dar, bu ülkelerin isimlerini açıklamadı. Mekke Ortak Müdafa Anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Antak kalma, NATO’nun 5. maddesine benzer bir ortak müdafa mekanizması oluşturuyor.
İLK ADAYLAR MISIR VE BANGLADEŞ
İttifaka iştirak etmesi en fazla gündeme gelen ülkelerin başlangıcında Mısır ve Bangladeş geliyor. Mısır, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan içinde daha ilkin meydana gelen bölgesel güvenlik görüşmelerinde yer almıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da ağustos ayında yapmış olduğu açıklamada Mısır’ın ittifaka katılmasının mümkün bulunduğunu söylemişti. Kahire ise hemen hemen kararını vermiş değil. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, anlaşmaya katılım mevzusunda anayasal ve hukuki boyutların incelendiğini açıklamıştı. Bangladeş ise ittifaka ilişkin pozitif yönde bildiri veren ülkeler içinde bulunuyor. Bangladeş Dışişleri Bakan Yardımcısı Humayun Mezar, ülkesinin teklifi değerlendirdiğini ve İslam ülkeleri arasındaki bu şekilde bir güvenlik düzenlemesine katılımın olağan dışı olamayacağını söylemişti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen ay Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu’nun kapsamında bulunmuş olduğu New York’ta, Ortak Müdafa için Mekke Anlaşması Dışişleri Bakanları Toplantısına katıldı. (Fotoğraf: AA)
KATAR, KUVEYT VE BAHREYN DE GÜNDEMDE
Körfez ülkeleri de ihtimaller içinde genişleme sıralamasında bulunuyor. Katar, Kuveyt ve Bahreyn’in ittifaka iştirak etmesi daha ilkin bölgesel güvenlik değerlendirmelerinde gündeme geldi. Üç ülkenin de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’la yakın ilişkileri bulunuyor. Körfez İşbirliği Konseyi’nin öteki üyelerinin de ortak müdafa mekanizmasına dahil olması halinde ittifakın coğrafi kapsamı mühim seviyede genişleyecek. Sadece bu ülkelerin hiçbirinin Mekke Ortak Müdafa Anlaşması’na katılacağı şu aşamada resmen açıklanmış değil.
SURİYE SEÇENEĞİ DE MASADA
Suriye de daha ilkin ihtimaller içinde üyeler içinde anılan ülkelerden biri. Şam’ın ittifaka iştirakı, anlaşmanın yalnızca Körfez merkezli bir müdafa mekanizması olmaktan çıkıp Doğu Akdeniz ve Levant bölgesine doğru genişlemesi anlamına gelebilecek seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Sadece Suriye açısından da nihai kararın ittifakın kurumsal yapısının ve ortak müdafa mekanizmasının iyi mi şekilleneceğine bağlı olması umut ediliyor.
İRAN İÇİN DE KAPI KAPALI DEĞİL
İttifakın genişleme tartışmasında dikkat çeken ülkelerden biri de İran. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, eylül ayında Mekke Ortak Müdafa Anlaşması’nın İran benzer biçimde öteki Müslüman ülkelere de açılabileceğini söylemiş oldu. Kurtulmuş, ittifakın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ve daha geniş bir bölgesel güvenlik yapılanmasına dönüşmesini umduğunu belirtti. İran’ın ihtimaller içinde iştirakı ise ittifakın mevcut güvenlik mimarisinin oldukça daha geniş bir bölgesel yapıya dönüşmesi açısından ayrı bir başlık oluşturuyor.
ANKARA YOL HARİTASI ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
Türkiye, ittifakın genişlemesini kurum aşamasından itibaren gündeminde tutuyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 31 Ağustos’ta yapmış olduğu açıklamada anlaşmanın başka ülkelerin katılımına açık bulunduğunu belirterek, katılım şartları ve standartları mevzusunda emekler yürütüldüğünü söylemiş oldu. Fidan, ittifaka katılım süreçleri için bir yol haritası üstünde çalışıldığını da deklare etti. İttifakın ilk aşamada üç ülke içinde kurumsal yapısını oluşturması, peşinden yeni üyelik başvurularının değerlendirilmesi planlanıyor.
