Küresel piyasalar, ABD’de açıklanan makroekonomik verilerin ülkede enflasyonun yavaşladığını ortaya koymasına rağmen, artan jeopolitik gerilimler ve dünya genelinde teknoloji hisselerinde görülen sert dalgalanmaların etkisiyle karışık bir seyir izliyor.
ABD’de Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) arkasından Üretici Fiyat Endeksinin de (ÜFE) beklentilerin altında gelmesi ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımlarını öteleyebileceğine yönelik öngörüleri desteklerken, bu durum küresel piyasalarda risk iştahını artıran önde gelen sebepler içinde yer aldı.
Ülkede TÜFE ve ÜFE verileri açıklanmadan ilkin para piyasalarında Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamalar eylül ayından aralık ayına ötelendi. ABD/İsrail-İran Savaşı’nın fiyatlar üstündeki sınırı olan tesiri, Fed’in ihtimaller içinde bir parasal sıkılaşma hamlesini ertelemek için daha çok alana haiz olacağı görüşünü güçlendirdi.
Öteki taraftan ABD’nin İran’a saldırıları yoğunlaştırmasından dolayı Orta Doğu’da gerilim artması piyasalardaki satış baskısında etkili oldu. Tırmanan gerilim göz önüne alındığında enflasyondaki gerilemenin geçici olabileceği tahmin ediliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saat 22.00’de (ABD doğu saatiyle 15.00’te) İran’a yönelik ikinci hücum dalgası başlatıldığını bildirdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi ise ülkesinin saldırılara karşı yürüttüğü misilleme operasyonlarının “ABD’nin bölgedeki hücum altyapısını yok etmeye odaklandığını” beyan etti.
Dün New York borsasında teknoloji hisselerinde görülen yükselişlere rağmen yeni günde Asya borsalarında işlem gören teknoloji hisselerinde görülen sert düşüşler de piyasalardaki yön arayışında mühim rol oynadı.
Öte taraftan ABD Kongresinde düzenlenen oturuma katılan ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, suni zeka yatırımlarından meydana gelen fiyat baskılarının kısa vadede tutarları artırabileceğini sadece bunun enflasyonist olmayabileceğini söylemiş oldu.
ABD’de bu hafta açıklanan TÜFE ve ÜFE verilerine de değinen Warsh, “Herhangi bir merkez bankası, verilerin doğru yönde seyretmesinden memnun olurdu. Benim görüşüme nazaran, bunların hepsi temel enflasyonun durumuna ilişkin kusurlu göstergeler.” diye konuştu.
Warsh, bu yüzden para politikasının işleyişini gözden geçirmek için oluşturulan emek verme gruplarından birinin verilere odaklanacağını aktardı. Warsh, görevde olduğu sürece enflasyonun kalıcı olmayacağına vurgu yapmış oldu.
New York Fed Başkanı John Williams da enflasyonun zirve yapmış olduğu ve gelecek çeyreklerde kademeli olarak gerilemesini beklemek için cesaret verici nedenler bulunduğunu beyan etti. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ise kısa sürede dezenflasyon işaretleri görülmemesi halinde “harekete geçmeye” hazır bulunduğunu belirtti.
Fed, Amerikan ekonomisindeki mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerin yer almış olduğu “Bej Kitap” raporunun temmuz sayısını yayımladı. Raporda, ABD’nin bir çok bölgesinde genel ekonomik faaliyetin “hafifçe ila orta” düzeyde arttığı bildirildi.
Öteki taraftan Internasyonal Para Fonu (IMF), Orta Doğu’daki savaşın küresel petrol piyasasında son yılların en büyük aksamasına yol açmasına karşın, düşen talep, artan üretim ve stokların kullanılması şeklinde faktörlerin etkisiyle petrol fiyatlarında daha büyük bir sıçrama yaşanmadığını, sadece tamponların büyük bölümünün artık tükenmiş durumda bulunduğunu bildirdi.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,56’da, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 azalışla 83,7 dolarda seyrediyor. ABD’nin İran’a yeni hava saldırıları başlatmasıyla petrol fiyatlarında dalgalanmalara niçin oluyor.
Petrol fiyatlarındaki son gerilemeye karşın yüksek seviyelerin korunması, enflasyonist riskleri canlı tutarken, Fed’in faiz artırımı beklentileri azalsa da fiyatlamalardan çıkmadı. Bu durum doları desteklerken, altın tutarları üstünde baskı oluşturuyor.
Bu gelişmeyle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,5 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 31 dolardan işlem görüyor.
New York borsası, ABD’de enflasyonun yavaşladığına işaret eden verilerin yanı sıra kuvvetli şirket bilançolarının desteğiyle günü yükselişle tamamladı.
Morgan Stanley’nin net karı ikinci çeyrekte senelik yüzde 58 artarak 5,6 milyar dolara çıkarken, net geliri yüzde 27 artışla 21,3 milyar dolara ulaştı. Finansal sonuçlarının piyasa beklentilerini aşmasına rağmen Morgan Stanley’nin yüzde 0,4’lük sınırı olan yükseliş kaydetti.
Varlık yönetim şirketi BlackRock’ın hisseleri ikinci çeyrekte beklentilerin üstünde finansal sonuçlar açıklamasının arkasından yüzde 6,6 kıymet kazanmıştır. PayPal Holdings’in hisseleri de ödeme şirketi Stripe ile hususi ana para şirketi Advent International’ın, şirketi hisse başına 60,50 dolardan satın almak için ortak teklif sunduğuna ilişkin haberlerin arkasından yüzde 17,2 terfi etti.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,29, S&P 500 endeksi yüzde 0,38 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,62 kıymet kazanmıştır. ABD’de endeks vadeli kontratlar gün yükselişle başladı.
Avrupa borsaları, Orta Doğu’da çatışmaların devam etmesinden kaynaklı negatif etkilerle dün satış ağırlıklı seyretti. Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesinde mayıs ayına ilişkin endüstri üretimi beklentilerin aksine aylık yüzde 0,2, senelik yüzde 1,2 azaldı.
Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 kıymet kazanırken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,13, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,59 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,85 kıymet yitirdi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsalarında ise teknoloji hisselerinde yaşanmış olan düşüşün etkisiyle satış ağırlıklı bir seyir öne çıkıyor. Cenup Koreli şirket SK Hynix’in hisseleri yüzde 12, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 8,6 geriledi
Japonya’da, suni zeka destekli ekipman üreticisi Advantest’in hisseleri yüzde 5,4 fazla kıymet yitirdi. Öteki Japonya merkezli yatırım ve teknoloji şirketi SoftBank Group’un hisseleri 6,2, elektronik şirketi Tokyo Electronun hisseleri yüzde 6,1 ve yarı iletken üreticisi Renesas Electronics’in hisseleri yüzde 6,1 geriledi.
Dünyanın önde gelen çip üreticisi Tayvanlı TSMC’nin net karı senenin ikinci çeyreğinde 706,6 milyar Tayvan dolarına terfi etti. Piyasa beklentileri 623,7 milyar dolar seviyesindeydi.
Öte taraftan Cenup Kore Merkez Bankası, kıymet kaybeden won’u istikrara kavuşturmak ve süregelen enflasyon baskısına karşı koymak amacıyla siyaset faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,75’e yükseltti. Banka böylece siyaset faizini 3,5 yıl aradan sonrasında ilk kez artırdı.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,6, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 6,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 kıymet kaybederken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,9 terfi etti.
BORSA SALI GÜNÜ GERİLEDİ
Salı günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,09 kıymet kaybederek 14.079,97 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli sözleşme ise salı akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yüzde 0,1 geriledi. Dolar/TL dün günü yatay seyirle 47,0370’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 47,0430’dan işlem görüyor.
Dün yurt içinde 15 Temmuz Demokrasi ve Ulusal Birlik Günü sebebiyle piyasalar kapalıydı.
Analistler, bugün yurt içinde bütçe dengesi yurt haricinde ise Avro Bölgesinde dış tecim dengesi, ABD’de perakende satışlar başta olmak suretiyle veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.
