ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamleler Orta Doğu’da sulh ikliminin kalıcılığının sorgulanmasına yol açarak piyasalarda jeopolitik risk algısının sürmesine niçin oluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile ateşkesin bittiğini belirterek, “Artık onlarla anlaşmak istemiyorum.” ifadesini kullanmasıyla piyasalarda artan tedirginlikler, ABD güçlerinin İran’a yönelik yeni bir hücum düzenlemesiyle üst seviyeye taşındı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ortalama 90 askeri hedefi vurarak “İran’a karşı ek bir hücum turunu tamamladığını” duyurdu.
Öteki taraftan Trump, kısa süre ilkin yapmış olduğu açıklamada İran’ın ABD ile bir antak kalma yapmayı “oldukça istediğini” belirtti. Söz mevzusu gelişme jeopolitik kaygıları bir nebze azalttı.
Sadece jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmamasının fiyatlamalar üstündeki negatif tesirleri belirginleşmeye devam ederken gerilimler sonucu petrol fiyatlarında süratli yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı dün 22 Haziran’dan bu yana ilk kez 80 doları görmüş oldu.
Dünya enerji piyasaları açısından petrol tedarikinin en eleştiri güzergahlarından önde gelen Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayısındaki sert düşüş dikkati çekti. Önceki gün 14 tankerin geçiş yapmış olduğu boğazdan dün yalnızca 7 tankerin geçmesi, bölgedeki artan jeopolitik risklerin enerji taşımacılığı üstündeki tesirini ortaya koydu.
Analistler, piyasalarda birkaç değişik platform üstünden boğazdaki vapur hareketliliğinin takip edildiğini belirterek, bazı gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak seyretmesi sebebiyle tanker geçiş verilerinin farklılık gösterebileceğini beyan etti.
Öte taraftan dün piyasaya sürülen Fed tutanakları, banka yetkililerinin çoğunun, suni zeka kaynaklı kuvvetli talep, Orta Doğu’daki cenk yada tarife tesirleri sebebiyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde faiz artırılmasının lüzumlu olabileceğini belirttiğini gösterdi.
Tutanaklarda, tüm yetkililerin son görüşmede siyaset faizinin mevcut aralığının korunmasını desteklediği bildirildi. Ek olarak tutanaklarda, bazı yetkililerin suni zeka kaynaklı kuvvetli talebin enflasyonu yüksek dokunabilecek etmenler içinde yer almış olduğu görüşünü savunduğu bildirildi.
Ayrıca Internasyonal Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nu güncelledi. Fon küresel ekonomik gelişme tahminini bu yıl için yüzde 3,1’den yüzde 3’e düşürdü. IMF Raporu’nda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği bildirildi.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 senelik tahvil faizi 2 baz puan yükselişle yüzde 4,58’e çıkarken, yeni işlem gününde yatay seyrediyor.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesiyle merkez bankalarına yönelik şahin duruş beklentilerinin pekişmesi altının ons fiyatında baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Altının onsu dün yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara indi ve gerilemesini 3. işlem gününe taşıdı. Altının onsu yeni işlem gününde de yüzde 0,3 kıymet kaybıyla 4 bin 67 dolardan alıcı buluyor.
Dolar endeksi ise 100,9 seviyesinde yatay seyrederken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolarda bulunuyor. Söz mevzusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,28 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düştü. Nasdaq endeksi yüzde 0,2 terfi etti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları dün Orta Doğu’da gerilimlerin daha çok tırmanabileceği endişeleriyle satıcılı seyretti.
Trump’ın açıklamaları Avrupa borsalarında risk iştahını bozdu. Petrol fiyatlarındaki yükselişler enflasyon riskleriyle bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. Artan petrol tutarları enerji şirketleri hisselerini destekledi.
Öte taraftan Trump’ın İspanya’ya yönelik “Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz.” açıklaması sonrası İspanya’da IBEX 35 endeksi düşüşlerde öncü oldu. Bölge tahvil faizlerinde artış görülürken, İngiltere Merkez Bankasını (BoE) yıl sonuna kadar 1 kez faiz artışı yapacağına yönelik beklentiler güçlendi.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Asya tarafında Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlenirken yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkati çekiyor.
Analistler, suni zeka şirketi OpenAI’ın yeni modellerini kullanıma sunmaya hazırlanmasının, bu alandaki gelişmelerin hız kesmeden sürdüğünü gösterdiğini ve yatırımcı ilgisinin canlı kalmasına katkı sağladığını belirtti.
Öte taraftan bölgede bugün açıklanan verilere bakılırsa Çin’de enflasyon haziranda senelik bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 4,1 ile tahminlere paralel artış kaydetti.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,73, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,15 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,81 geriledi.
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 kıymet kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına bakılırsa yüzde 0,33 terfi etti.
Dolar/TL dünü 46,8450’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 46,8710’dan işlem görüyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin peşinden basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, “Zirveye tüm müttefikler önder düzeyinde iştirak etti. Bunu Türkiye’ye duyulan güvenin ve diplomasimizin saygınlığının yeni bir ispatı olarak görüyoruz.” dedi.
Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt haricinde ise ABD’de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışları, Almanya’da dış tecim dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.250 ve 14.300 puanın direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.
