ABD Başkanı Donald Trump’ın İran cenginde ziyan olan Körfez ülkelerinin enerji altyapısını tekrardan inşa etmek için hazırladığı plan bölgede davranışlarında ölçülü karşılandı. Washington, Partnership for Allied Trust and Construction (PACT – Müteffik Itimat ve İnşaat Ortaklığı) adında olan fona 5 milyar dolar yatırmayı, 5 milyar doların ise bölge ülkelerinden karşılanmasını önerdi. Wall Street Journal’a nazaran Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Irak ve Ürdün’den toplam 5 milyar dolar isteniyor. Fonun ABD Internasyonal Kalkınma Finansmanı Kurumu tarafınca yönetilmesi planlanıyor. Görüşmeler devam ederken sekiz ülkenin tamamının katılıp katılmayacağı hemen hemen belli değil. Kröfez ülkeleri savaşı çıkaran taraf olmamalarına ve zarar görmelerine rağmen ABD’nin yüzde 50 talebinde olmasına da tepkililer.
YENİDEN VURULMA ENDİŞESİ
Planın bölge açısından en cazip bölümünün ise Hürmüz Boğazı’na bağımlılığın azaltılması olduğu ifade ediliyor. Cenk süresince petrol ve naturel gaz taşımacılığının aksaması Körfez ülkelerini alternatif boru hatları ve limanlar aramaya yöneltti. Sadece bazı Orta Doğulu yetkililer Washington’ın zamanlamasına itiraz ediyor. İran’la bir sulh anlaşması yapılmadan hasarlı tesislerin tekrardan inşa edilmesinin erken olduğu, milyarlarca dolarlık yeni altyapının yine İran’ın roket ve İHA saldırılarının hedefi olabileceği belirtiliyor.
Washington PACT fonuna 5 milyar dolar koymayı, öteki 5 milyar doların ise Suudi Arabistan, BAE, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Irak ve Ürdün tarafınca karşılanmasını talep ediyor. Bölge ülkeleri ise hemen hemen finansman taahhüdünde bulunmadı. (Reuters)
ABD 5 MİLYAR DOLAR İSTİYOR
Planın tartışmalı taraflarından biri de finansman modeli. ABD 5 milyar dolar koyarken, harpte enerji tesisleri ziyan olan sekiz ülkeden de toplam 5 milyar dolar talep ediyor. Bu durum ise Körfez açısından daha geniş bir tartışmayla beraber değerlendiriliyor. İran savaşı ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla genişlerken, İran’ın karşı saldırılarında Amerikan askeri varlığına ev sahipliği icra eden Körfez ülkelerindeki enerji ve altyapı tesisleri de ziyan oldu. Şimdi Washington, bu altyapının tekrardan kurulmasının maliyetinin yarısının bölge tarafınca karşılanmasını istiyor. Middle East Monitor gösterim organının elde etmiş olduğu kulislere nazaran Suudi Arabistan, BAE, Katar ve savaştan ziyan olan öteki ülkeler ABD’nin çıkardığı savaşın parasını Körfez’den istemesine de tepkililer.
HÜRMÜZ’E ALTERNATİF PROJELER
Plan yalnızca harpte yaralanan tesislerin onarımından oluşmuyor. Bloomberg’in direkt araştırma fırsatı elde etmiş olduğu taslakta Suudi Arabistan’da yeni boru hattı ve liman yatırımları, Umman’daki Duqm Limanı’nın genişletilmesi, Irak’tan Suriye üstünden Akdeniz’e uzanan eski petrol hattının tekrardan kurulması ile BAE ve Bahreyn’deki alüminyum tesislerinin onarılması benzer biçimde projeler bulunuyor. İlk aşamada 10 milyar dolar olarak tasarlanan PACT’ın, hususi ana para ve egemen varlık fonlarının katılımıyla ilerleyen dönemde 50 milyar doların üstüne çıkacağı belirtilirken teknik görüşmeler ise Ekim ayında başlamış olacak.
