Suni zeka şirketlerinin eğitim verisi elde etmek amacıyla milyonlarca basılı kitabı satın alarak taradıktan sonrasında imha etmiş olduğu ortaya çıktı. ABD merkezli Anthropic’in, “Project Panama” adında olan gizli saklı program kapsamında kitapların sırtını endüstriyel makinelerle keserek sayfalarını dijital ortama aktardığı ve peşinden fizyolojik nüshaları geri dönüşüme gönderilmiş olduğu mahkeme belgeleriyle gün yüzüne çıktı. Belgelerde şirket yöneticilerinin, “Bunu yaptığımızın bilinmesini istemiyoruz” ifadelerini kullanımı da dikkat çekti. Haber, yayımlandıktan sonrasında dünya basınında geniş yankı uyandırırken yazarlar, yayınevleri, kütüphaneciler ve kültür çevrelerinden sert tepki aldı.
Anthropic’in milyonlarca kitabı taradıktan sonrasında imha ettiğinin ortaya çıkması, dünya genelinde bilim, kültür ve yayıncılık çevrelerinin sert tepkisini çekti.
KÜLTÜREL MİRAS YOK EDİLİYOR
Anthropic’in on milyonlarca dolar harcayarak milyonlarca kitabı satın almış olduğu, yüksek süratli tarayıcılarla dijitalleştirdiği ve fizyolojik nüshaları imha etmiş olduğu açıklandı. Şirket, bu verileri Claude adlı suni zeka modelini eğitmek için kullandı. Kullanılmış kitap satıcıları, bilhassa baskısı tükenmiş ve erişimi zor eserlerin toplu şekilde satın alınmasının son dönemde muhteşem seviyede arttığını ifade ediyor. Eleştirmenlere nazaran kamuya ilişkin kültürel birikim, hususi şirketlerin erişimine açık dev veri havuzlarına dönüştürülürken fizyolojik eserler geri dönülmez şekilde ortadan kaldırılıyor.
ÇEVRE ÜZERİNDEKİ YÜK BÜYÜYOR
Tartışmalar yalnızca kültürel mirasın yok edilmesiyle de sınırı olan değil. Suni zeka modellerini eğiten veri merkezlerinin hızla artan elektrik ve temiz su tüketimi de çevre örgütlerinin gündeminde içeriyor. Meydana getirilen oldukca sayıda bilimsel araştırma, büyük dil modellerinin kodlarla eğitimi ve çalıştırılmasının milyonlarca litre tatlı su tüketimine yol açabildiğini, hızla büyüyen veri merkezlerinin ise karbon emisyonlarını artırarak tabiat ananın kirlenmesi ve bozulmasına sebep bulunduğunu ortaya koyuyor. Son yıllarda Google ve Microsoft benzer biçimde büyük teknoloji firmaları suni zeka yatırımları sonucunda oluşan yüksek enerji tüketimi ve emisyon verileri dolayısıyla çevre örgütlerinin eleştiri odağında içeriyor.
Uzmanlar, suni zeka şirketlerinin kültürel mirası dijital ortamda ticarileştirirken artan enerji tüketimi ile çevresel tahribat yarattıklarının da altını çiziyor. (Reuters)
ZİHİNSEL FAALİYETLERİ KÖRELTİYOR
Uzmanlara nazaran suni zeka sektöründeki ikinci büyük münakaşa ise insanoğlunun informasyon üretim süreci ve zihinsel kabiliyeti üstünde yoğunlaşıyor. Eğitimciler ve akademisyenler, hazır içerik üreten sistemlerin eleştirel düşünme, araştırma ve yazma alışkanlıklarını zayıflattığı uyarısında bulunuyor. Bununla beraber yazarların, sanatçıların ve araştırmacıların yıllara yayılan emeğinin izinsiz şekilde ticari suni zeka modellerinin eğitiminde kullanılması da telif hakkı davalarını artırıyor. Bilim çevreleri, insanlığın ortak kültürel mirasının ve düşünsel üretiminin giderek daha çok küresel teknoloji tekellerinin denetimine girmiş olduğu yönünde ciddi uyarılarda bulunuyorlar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
