İstanbul Tecim Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, İsrail’in İran’a saldırıyla başlamış olan çatışma ve gerilimden vapur lojistiğinin negatif etkilendiğini belirterek, “Kısıtlamalardan dolayı birçok uçuş değişik güzergahlardan gitmek zorunda kalıyor. Kısa vadede burada hem deniz koridorunun hem hava koridorunun en azından makul bir seviyede işlemeye devam etmesi en öncelikli beklentimiz içinde.” dedi.
Avdagiç, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, İsrail’in Gazze’ye yönelik yırtıcı bir saldırgan tutumunun devam ettiğini anlatarak, İsrail’in İran’a saldırmasıyla bölgede başlamış olan yeni bir gerginlikle karşı karşıya olduklarını beyan etti.
Şu anda tüm bölgeyi etkileyen bir sürecin yaşandığına dikkati çeken Avdagiç, “İsrail, tüm buradaki bu savaşı bölgeye yürüyerek bir açılım yapmış oldu ve direkt İran’a kapsamlı bir hücum başlattı. Bunu da İran’ın nükleer programının denetim haricinde kalmasına bağladı. Bu sürecin tüm internasyonal hukukun, anlaşmaların, Birleşmiş Milletler’in çizdiği çerçevenin tamamen haricinde yürütüldüğünü görüyoruz.” diye konuştu.
Avdagiç, İsrail’in tek taraflı, saldırgan bir süreç yürüttüğünü aktararak, “Bu asla kabul edilebilir değil. İran, burada tamamen hiçbir internasyonal karara, kurala, kabule dayanmayan saldırgan bir tavırla karşı karşıya kaldı. Dolayısıyla onlar da meşru müdafa haklarını kullanma mevzusunda adım attılar. İsrail’in Gazze’ye yönelik devam eden acımasız saldırısı var, katliama ve soykırıma yeni bir kapı daha açtılar ve tüm bölgeyi oldukca daha tehlikeli bir sürece soktular.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Hürmüz Boğazı’nın İran tarafınca denetim edildiğini belirten Avdagiç, “Hürmüz Boğazı dünyadaki petrol ihracatının yüzde 20’sinden fazlasını yapıyor. Kimi zaman yüzde 25’e kadar çıkıyor. Gene naturel gaz ihracatında oldukca mühim bir geçit. Bununla beraber ithalat anlamında bilhassa uzak ülkelerden, Körfez ülkelerine, Çin’den, ABD’ye, Avrupa ülkelerinden, Körfez ülkelerine gelen ithalatın en mühim kısmı Hürmüz Boğazı üstünden yapılıyor. Çift taraflı bir trafik var. Trafik konuşulurken hep yalnız petrol ihracatı ve naturel gaz ihracatı konuşuluyor fakat aslına bakarsak oldukca mühim bir mal ithalatı da söz mevzusu.” ifadelerini kullandı.
“PETROLÜN VARİL FİYATI, 130 DOLARA KADAR ÇIKABİLİR”
Şekib Avdagiç, Suriye, Irak, Ürdün, Lübnan, İran ve İsrail’de hava sahalarının kapatıldığını anımsatarak, tüm bölgedeki hava trafiğinin de oldukca negatif etkilediğini kaydetti.
Hem mal ihracatı hem de naturel gaz ve petrol ihracatı anlamında ve insan trafiği açısından da oldukca değişik bir döneme girildiğine işaret eden Avdagiç, sözlerini şöyleki sürdürdü:
“Burada üç değişik senaryo gündemde. Bir tanesi bunun kısa bir süre içinde belli görüşmelerle ve diyaloglarla makul bir noktaya devşirilmesi. Bu en iyi senaryo olarak gözüküyor. Bilhassa bu mevzuda ABD Başkanı Donald Trump’ın yaklaşımı ehemmiyet kazanıyor. Doğal bugüne dek Gazze sürecinde olduğu şeklinde bu süreçte de ABD ve Trump’ın tamamen İsrail yanlısı tutumunu devam ettirdiğini görüyoruz. Dolayısıyla bu mevzuda oldukca iyimser olamıyoruz. İkinci senaryo bunun belli yükselen ve düşen bir ritmde bir süreklilik arz etmesi ve zamana yayılması. Bu da her insanın buna nazaran yeni bir siyaset belirlemesi ve tavır alması anlamına geliyor. Bununla beraber dünyadaki bilhassa petrol, naturel gaz fiyatlarının da ayrı bir seviyeye kalıcı olarak taşınması anlamına gelecek. Üçüncü ve en fena senaryo da buna ilaveten Hürmüz Boğazı’nın da tamamen vapur trafiğine kapatılması. Bu olduğu süre 95 dolardan 130 dolara kadar petrolün varilinin çıkabileceği senaryoları var. Yalnız fiyatın artması değil, hem de bazı coğrafyalarda yeteri kadar rafineri ve ham petrolün bulunmasında ciddi güçlük çekileceği, bunun da sorun oluşturabileceği yönünde bir yaklaşım var.”
“HEM DENİZ KORİDORUNUNUN HEM HAVA KORİDORUNUN İŞLEMEYE DEVAM ETMESİ EN ÖNCELİKLİ BEKLENTİMİZ ARASINDA”
İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye ile İran’ın kadim iki komşu ülke bulunduğunu belirterek, İran ile kültürel, tarihsel ve dini anlamda oldukca derin ilişkilerin bulunduğunu ve bu anlamda sürecin Türkiye’yi de olağanüstü ilgilendiren bir mevzu bulunduğunu söylemiş oldu.
Avdagiç, vapur lojistiğinin de negatif etkilendiğini aktararak, şunları kaydetti:
“Kısıtlamalardan dolayı birçok uçuş değişik güzergahlardan gitmek zorunda kalıyor. Kısa vadede burada hem deniz koridorunun hem hava koridorunun en azından makul bir seviyede işlemeye devam etmesi en öncelikli beklentilerimiz içinde. Cumhurbaşkanımızın burada oldukca ciddi konum aldığını görüyoruz. Tüm mühim liderlerle, hem bölgedeki liderlerle hem de bu bölgeye tesir edebilecek liderlerle oldukca yakından ve yoğun bir görüşme trafiği içinde bulunduğunu görüyoruz. İsrail’in saldırganlığı ve buna bağlı İran’ın da yanıt verme durumu sonlanmış olur diye umut ediyoruz fakat bunun kesinlikle belli bir süre internasyonal tecim, internasyonal mal ve hizmet süreçleri anlamında ciddi negatif sonuçlarının tüm dünyaya olduğu şeklinde Türkiye’ye de yansımaları olacak.”
“TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ ARASINDA GÜMRÜK BİRLİĞİ’NİN HIZLA GÜNCELLENMESİ GEREKİYOR”
Şekib Avdagiç, dünyada ABD’nin başlatmış olduğu trende bağlı olarak internasyonal korumacılığın hızla yayıldığını ve ABD’nin devreye almış olduğu bu yaklaşımın birçok ülke tarafınca takip edildiğini dile getirdi.
ABD şeklinde dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi tarafınca korumacılık yaklaşımın ortaya koyulduğunda öteki ülkelerin bu yaklaşıma karşı kayıtsız kalmasının mümkün olmadığını kaydeden Avdagiç, “Başta Çin olmak suretiyle ABD’nin en büyük ticari ortaklarından ve artık birincisi duruma gelen Meksika ve derhal arkasından Kanada’nın da buna karşı yaklaşımları ile ABD’nin onlara karşı tavırlarında da yeni kartların açıldığını görüyoruz. Avrupa Birliği ile ABD Birleşik Devletleri arasındaki süreçleri takip ediyoruz. Dolayısıyla tüm bunlara bağlı olarak ekonomik birliktelikler ve onların oluşturduğu ekosistemler birazcık daha öne çıkacak fakat kısa ve orta vadede bu korumacılık oldukca daha etkin ve kalıcı bir halde kalmaya devam edecek şeklinde gözüküyor.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Avdagiç, Türkiye ve Avrupa Birliği içinde Gümrük Birliği Anlaşması’na bağlı bir sürecin bulunduğunu anımsatarak, “30 yılı aşkın bu süreç devam ediyor. Buna bağlı olarak bilhassa Gümrük Birliği’nin Türk ihracatçısına yönelik oluşturduğu bazı mühim dezavantajlar var. Onların gidebilmesi için bizim kısa vadede bu korumacılıkla ilgili yaşanmış olan mühim bir olumsuzluk paketini bertaraf edebilmemiz için Gümrük Birliği’nin hızla güncellenmesi gerekiyor. Üçüncü ülkelere yönelik Avrupa Birliği’nin ihracatında uygulanan kapsamın Türkiye’nin ihracatçısı için de uygulanabilir olması lazım.” diye konuştu.
“HEM ÜLKE HEM DE ÜRÜN GRUPLARI BAZLI POLİTİKALAR ÇOK HIZLI VE ETKİN ŞEKİLDE UYGULAMAYA GEÇİLMELİ”
Şekib Avdagiç, Gümrük Birliği’nin Türkiye’nin aleyhine çalışan kısımlarının gözden geçirilmesi gerektiğine ve Türkiye’nin daha istikrarlı ve rekabet edebilir pazarlar mevzusunda bir açılım sağlamasının ehemmiyet arz ettiğine işaret etti.
Tecim Bakanlığı tarafınca internasyonal ticarette korumacılıkla ilgili dünyadaki gelişmelerin takip edildiğini belirten Avdagiç, sürecin Türkiye lehine oluşturduğu unsurların yakından takip edilmesi icap ettiğini altını çizdi.
Avdagiç, son aşama dinamik, hem ülke bazlı hem de ürün grupları bazlı politikaların oldukca süratli ve etkin bir halde uygulamaya geçirilmesi gerektiğine işaret ederek, “Bu mevzuda Tecim Bakanlığımızın hakkaten etkili emek harcama yaptığını gözlemliyoruz. Piyasadan bu mevzuda gelen talepleri, notları ve yaşanmış olan sıkıntıları da ikimiz de süratli bir halde raporlaştırıp Bakanlığımıza sunuyoruz. Mühim bir kısmının da hem Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği üstünden hem de direkt Tecim Bakanlığı üstünden uygulamaya geçmesi için çaba gösteriyoruz. Korumacılığın daima dünya ticaretini daraltan, zorlaştıran ve bir ekip haksız uygulamaları ortaya çıkaran bir yaklaşım bulunduğunu ve tasvip edilen bir yaklaşım olmadığını ifade etmek isterim.” diye konuştu.
