İşte o yazı:
“Cemal Süreya’nın İstanbul’un Tüm Şarkıları kitabının çıkışı, bugün genel anlamda yalnızca trajik jeopolitik nedenlerle konuşulan bir Orta Doğu’nun aslına bakarsak iyi mi bir kültür ve şiir hazinesine haiz bulunduğunu anımsamak için bir fırsat sunuyor.
Türkiye, Yunus Emre benzer biçimde tasavvufun öncülerinden birini, Fuzuli yada Şeyh Galip benzer biçimde zarif mistik şairleri, Nefi yada Nedim benzer biçimde ince saray şairlerini yetiştirmiş bir ülke. 20. yüzyılda ise dünya şiirine Nazım Hikmet benzer biçimde oldukça büyük bir adı kazandırdı.
Nesirde Orhan Pamuk benzer biçimde bir Nobel ödüllüsü var ise, şairleri de asla aşağı kalır değildir: En azından 20. yüzyıl Türk şiirinin yaşayan çınarı İlhan Berk’i anmak gerekir. Bir akşam yemekte tanıştığımızda bana Giuseppe Ungaretti’yi kendisine usta bildiğini söylemişti.
Cemal Süreya’dan (1931 doğumlu) sonrasında gelen kuşaktan Enis Batur ve Tuğrul Tanyol’u da anmak gerek; Verderame onların Gelecek Günlerin Şarabı adlı eserini çevirmişti, ben de bu kitap hakkında bu gazetede bir eleştiri yazmıştım.
Peki Cemal Süreya’nın şiirini bu kadar büyüleyici kılan nedir?
Aşk ve özgürlük temalarının o oldukça katmanlı, dipsiz, gerçek bir dünya başkenti olan İstanbul’un esrarengiz silüetinde işlenişi.
Bu kitaptaki aşk yumuşak, alçak sesli, erotik ve tensel. Çokça çıplaklık var ve telefonda uzun uzun seviştikten sonrasında sesini yıkamaya gitmesi ihtiyaç duyulan biri var.
Övgü adlı şiirde beraber uyanmanın hazzı var: “Daha güzeli olamayacak kadar güzel” bir kadının tüm bedeni, elleri, ayakları, saçları, gözleri, kolları ve şu paradoksal masumiyet iddiası: “Aramızdaki her günahı yarı yarıya paylaşalım.”
Bir de kıyıya yakın giden bir vapurda ilk öpücüğün hatırası var:
“Üç kol ötesinde İstanbul akıyordu / sana doğru eğildim seni usulca öptüm / balıklar yanımızdan akıp geçiyordu.”
Gerçekçilik ve vizyoner metafor iç içe geçer Cemal Süreya’da: Kadının yüzünün bittiği yerde gövdesinin başladığını görür, göğüslerini “kahramanca” diye tanımlar.
Gözleri sonsuz uzunlukta ve uzatılmış Çin Seddi’ne benzetir. Ölmüş Marilyn Monroe’nun cennette Nietzsche’nin sevgilisi bulunduğunu hayal eder. Bir arkadaşının etmiş olduğu bir küfürden yola çıkarak özgürleştirici imgelerden bir çağlayan kurar; o yıkıcı sövgü, tüm kilitleri açan bir anahtar olur.”

