İstanbul trafiğinin artık yalnızca bir kent içi ulaşım problemi değil, yaşam kalitesi krizi haline gelmiş durumda. Geçtiğimiz gün açıklanan “2024 Küresel Trafik Karnesi” raporuna gore megakent İstanbul, dünya genelinde trafikte en fazla vakit kaybedilen kent durumunda. Son verilere gore İstanbullular, bir yıl içinde tam 4.4 gününü direksiyon başlangıcında, ilerlemeyen trafikte geçiriyor. Bu tablonun en mühim sebebi ise tek kişilik seyahatler. İstanbul’da ortalama 5 milyon 561 bin vasıta trafiğe kayıtlı. 5 bin 461 kilometrekarelik yüzölçümüne haiz şehirde her bir kilometrekareye averaj bin 18 vasıta düşüyor. Aslolan trajik olan, trafiği kilitleyen bu araçların yüzde 85’inin tek kişilik kullanımda olması. Kısaca milyonlarca İstanbullu, her gün yalnız başına direksiyon başına geçip yola çıkarken, saatlerce kilitlenmiş güzergalarda bekliyor.
Kent Planlama Uzmanı Erhan Demirdizen ise İstanbul’da yaşanmış olan kargaşanın 45 senelik bir sürecin sonucu bulunduğunu ifade ederken, “Değişik kent ve bölgelerde çekim merkezleri yaratılmadığı, İstanbul’un nüfusu azalmadığı sürece trafik ve toplu taşıma problemi çözülmez” diyor.
OTOPARKLAR YETERSİZ
Trafiği durma noktasına getiren bir öteki eleştiri etken ise otopark problemi. Şehirde toplamda 7 bin 195 otopark mevcut; sadece bu otoparkların toplam kapasitesi yalnızca 1 milyon 143 bin 907 aracı barındırabiliyor. İBB iştiraki İSPARK’ın işlettiği otoparklar dahil edildiğinde bile toplam kapasite 1 milyon 266 bin araca çıkıyor. Oysa megakentteki vasıta sayısı bunun neredeyse beş katı. Geriye kalan milyonlarca vasıta, sokak aralarına, kaldırımlara, kavşak kenarlarına, dubaların arasına gelişigüzel park ediliyor. Bu kontrolsüzlük hem trafik akışını bozuyor hem de yayaların güvenliğini tehdit ediyor.
GEREKSİZ YAKIT TÜKETİMİ
Trafikte kaybedilen vakit kadar, otopark aramak için geçen süre de bir başka büyük mesele olarak öne çıkıyor. Bilhassa Zamanı Yarımada, Maslak, Şişli, Kadıköy ve Üsküdar benzer biçimde yoğun merkezlerde sürücüler zamanlarının yüzde 40’ını otopark aramakla geçiriyor. Bu bölgelerdeki dar sokaklar, eski yerleşim yapısı ve otopark yatırımı eksikliği, keşmekeşi katlıyor. Vasıta sahipleri, bir çok vakit park edecek bir yer bulamadan kilometrelerce dolaşıyor. Öte taraftan İstanbul’un mevcut otoparklarının yüzde 80’i ise standartlara uygun değil. Birçok otopark, fiziki koşulları, güvenlik yapısı ve kapasite yeterliliği açısından ciddi eksiklikler taşıyor.
SAĞLIĞI TEHDİT EDİYOR
İstanbul trafiği yalnızca vakit kaybı anlamına da gelmiyor; bununla beraber sıhhat ve çevre açısından da büyük riskler taşıyor. Şehirdeki araçların ortalama yüzde 40’ı dizel yakıtlı. Bu da Avrupa Birliği averajının iki katı. Dizel araçlar, bilhassa partikül madde ve azot dioksit salımı mevzusunda en büyük kirlilik kaynakları içinde yer ediniyor.
RAYLI SİSTEM YETERSİZ
Yaşanmış olan trafik felaketinin çözümlerine ilişkin konuşan İstanbul Tecim Üniversitesi Ulaşım Kısmı Müdürü Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı ise “Park et, devam et” sisteminin önemine dikkat çekerken, şunları söylüyor: “İnsanlar araçlarını bırakabilecekleri uygun bir park alanı bulamayınca, ulaşımın geri kalanını toplu taşımayla devam ettirme seçeneğini kullanamıyor. İstanbul’un hâlihazırdaki metro ağı bir tek 323 kilometre. Bu uzunluk, 15 milyondan fazla insanoğlunun yaşamış olduğu bir metropol için yetersiz. İstanbul’un trafik yükünü azaltabilmesi için minimum bin kilometrelik bir raylı sistem ağına haiz olması gerekiyor.”
Trafik sıkışıklığı, egzoz salınımını artırarak hava standardını ciddi halde bozuyor.
KAPASİTE SORUNU
Megakentte günlük toplu taşıma kullanan şahıs sayısının 8 milyon civarında bulunduğunu sözlerine de ekleyen Prof. Dr. Ilıcalı; “Bu sayı yüksek benzer biçimde görünse de, metrolarda taşınan günlük yolcu sayısı 2.5 milyonla sınırı olan. En büyük mesele sefer aralıklarının uzunluğu ve kapasite yetersizliği. Metro tren sefer aralıkları averaj 3 dakika. Bu süre, istasyonlardaki yoğunluğu azaltmıyor. Eğer sefer aralıkları 1.5 dakikaya indirilebilirse, 8 vagonlu trenlerle saatte 90 bin yolcu taşınması mümkün olabilir. Bu da hem yığılmaları önler, hem hususi vasıta tercihlerini azaltır” diye konuştu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
