Avrupa’nın köklü stratejik çözümleme kuruluşlarından İtalya merkezli Special Eurasia’nın İran’dan elde etmiş olduğu bilgilere dayandırdığı analizine nazaran, ABD ile ateşkes imzalayan İran dış politikasındaki enerjisini Çin’le stratejik ilişki kurmaya yönlendirdi. Tahran-Pekin hattındaki bağlantıyı güçlendiren merkezdeki isim ise İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf. Analizde, Kalibaf’ın Çin işleri için hususi temsilci olarak görevlendirilmesinin bayağı bir diplomatik atama olmadığı, Tahran’ın Pekin politikasını devletin en üst karar mekanizmalarında merkezileştirme girişimi olduğu açıklandı. İran’ın ABD ile savaşının peşinden Çin’e stratejik ihtiyacının arttığı değerlendirilirken, eski Devrim Muhafızları komutanı Kalibaf’ın hem Washington ile yürütülen süreçlerde hem de Pekin hattında öne çıkması dikkat çekti.
İran, ABD ile ateşkes sürecinin peşinden Çin’le stratejik ilişkilerini güçlendirmeye yöneldi. Tahran, enerji, yaptırımlar ve teknoloji başlıklarında Pekin’le kuvvetli bir ortaklık hedefliyor. (Reuters)
ÇİN İLİŞKİLERİ GÜVENLİK ELİTİNE
Eski Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf, yalnızca Meclis Başkanı değil; İran devletinin değişik güç odaklarıyla bağlantı kurabilen, harp ve güvenlik kararlarında ağırlığı bulunan bir isim. Çözümleme, bu tercihin Tahran’ın Çin politikasını klasik diplomatik mekanizmanın ötesine taşıdığını belirtiyor. Buna nazaran İran; dış ilişkiler, yaptırımların aşılması, enerji politikası, teknoloji ve güvenlik hedeflerini merkezi bir yapıda birleştirmek istiyor. Atamanın Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın önerisi ve ülkenin üst liderlik mekanizmasının onayıyla gerçekleştirildiği de ifade ediliyor.
PETROL, YAPTIRIMLAR VE ORTAKLIK
İran’ın Çin’e yönelişinin merkezinde ekonomik kuşatma ve enerji bulunuyor. Pekin, yaptırımlar altındaki İran için başlıca petrol müşterisi ve en mühim ekonomik çıkış kapılarından biri konumunda. Çözümleme yazısındaki bilgilere nazaran Tahran ek olarak Çin’i internasyonal platformlarda diplomatik koruma sağlayabilecek, altyapı, finans, teknoloji ve müdafa sistemlerinde ortaklık geliştirebilecek temel güç olarak görüyor. Analize nazaran önümüzdeki 12 ila 24 ay içinde enerji, altyapı, yaptırımların tesirini azaltacak ticari mekanizmalar ve stratejik teknoloji alanlarında daha yoğun bir İran-Çin koordinasyonu görülebilir.
Eski Devrim Muhafızları komutanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran’ın Çin hususi temsilciliğine getirildi. Kalibaf’ın hem ABD müzakereleri hem de Pekin hattında öne çıkması dikkat çekiyor.
TAM MÜTTEFİK OLURLAR MI?
Çözümleme yazısındaki bilgilere nazaran Çin’in İran politikasının ise sınırları bulunuyor. Special Eurasia, Pekin’in Tahran’la ilişkisini tam bir askeri ittifaktan fazlaca kendi çıkarları doğrultusunda yürüttüğünü vurguluyor. Çin açısından Basra Körfezi’ndeki enerji akışının sürmesi, deniz tecim yollarının korunması, Körfez’deki Arap monarşileriyle ekonomik ilişkilerin devam etmesi ve Washington ile rekabetin direkt harbe dönüşmemesi büyük ehemmiyet taşıyor. Bundan dolayı Pekin’in İran için tam kapsamlı bir güvenlik garantörüne dönüşmesi beklenmiyor. Analizde ek olarak ABD ve İsrail’in İran’la savaşının Çin açısından Washington’ın askeri operasyon yöntemlerini, bölgesel koordinasyon kapasitesini ve harp sahasındaki teknolojik sistemleri gözlemleme imkanı yarattığı değerlendirmesine de yer verildi.
SAVAŞ KOMUTANLIĞINDAN ÇİN HATTINA
1961 doğumlu Muhammed Bakır Kalibaf’ın siyasal kariyerinin arkasında onlarca senelik askeri ve güvenlik geçmişi bulunuyor. İran-Irak Savaşı esnasında Devrim Muhafızları saflarında yükselen Kalibaf, 1997-2000 içinde hava gücünün komutanlığını yürüttü ve peşinden İran polis teşkilatının başına geçti. 2005-2017 içinde Tahran Belediye Başkanı olan Kalibaf, 2020’den bu yana İran Parlamentosu Başkanlığı görevini sürdürüyor. Kalibaf, ABD ile yürütülen ateşkes ve görüşme süreçlerinde de üst düzey rol oynadı.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
