İngiliz gazetesi The Guardian’ın iktisat çevrelerinin değerlendirmelerine dayandırdığı haber, dünyanın önümüzdeki iki yıl süresince yalnızca sıcak hava dalgalarıyla değil, bunun küresel besin piyasalarına yansıyacak ekonomik sonuçlarıyla da karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor. Internasyonal finans kuruluşları, meteoroloji uzmanları ve iklim araştırmacılarının son analizleri de benzer yönde ikazlar içeriyor. Bilim adamlarına nazaran Pasifik Okyanusu’nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının muhteşem seviyelere yükselmesiyle gelişen El Niño, dünya genelindeki yağış ve ısı düzenini köklü şekilde değiştirebiliyor.
Analistler, iklim kaynaklı risklerin tek başına değerlendirilmemesi icap ettiğini vurguluyor.
BUĞDAY, PİRİNÇ, MISIR
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin (NOAA) son tahminleri, 2026-2027 döneminde yaşanabilecek olayın son yılların en kuvvetli El Niño vakalarından biri olabileceğine işaret ediyor. Bazı araştırmacılar bundan dolayı süreci gayriresmî olarak “Süper El Niño” ya da “Godzilla El Niño” olarak nitelendiriyor. Uzmanlar, böylesine kuvvetli bir iklim vakasının Cenup ABD’da sel, Cenup Afrika ile Asya’nın bazı bölgelerinde ise kuraklık riskini artıracağını belirtiyor. Bu durum buğday, pirinç, mısır, şeker kamışı, kahve, kakao üretiminde ciddi dalgalanmalara yol açabilir.
FİYATLAR BASKI ALTINDA
Ekonomistlerin dikkat çekmiş olduğu en mühim nokta ise etkinin yalnızca hasat dönemleriyle sınırı olan kalmayacak olması. Tarımsal üretim döngülerinin değişik zamanlarda gerçekleşmesi sebebiyle iklim şokunun etkilerinin küresel besin zincirine kademeli olarak yansıması umut ediliyor. Bundan dolayı fiyat baskısının 2028’in ikinci yarısına kadar hissedilebileceği değerlendiriliyor. Goldman Sachs’ın analizlerinde küresel ziraat emtia fiyatlarında çift haneli artış ihtimali dile getirilirken, Unicredit’in senaryolarında aşırı hava olaylarının dünya ziraat üretiminde yüz milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açabileceği öngörülüyor. Bilhassa pirinç, kahve, şeker ve palm yağı şeklinde ürünlerde fiyat artışlarının fazlaca daha sert olabileceği ifade ediliyor.
SAVAŞ VE İKLİM
Analistler, iklim kaynaklı risklerin tek başına değerlendirilmemesi icap ettiğini vurguluyor. Son dönemde Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler sebebiyle enerji, gübre ve lojistik maliyetlerinde yaşanmış olan artışların aslına bakarsanız besin piyasaları üstünde baskı oluşturduğu belirtiliyor. Kuvvetli bir El Niño’nun bu mevcut baskıya ikinci bir şok ekleyebileceği ifade ediliyor. Ziraat ürünlerinin üretiminde yaşanacak minik ölçekli aksaklıkların bile temel besin maddelerine yönelik talebin esnek olmaması sebebiyle fiyatlarda beklenenden daha büyük sıçramalar yaratabileceği değerlendiriliyor.
RİSK YOKSUL ÜLKELERDE
İklim uzmanlarına nazaran gelişmekte olan ülkeler bu süreçten daha çok etkilenecek. Gübreye erişimde yaşanmış olan problemler, dışa bağımlı besin sistemleri ve sınırı olan ekonomik kaynaklar sebebiyle Afrika ve Asya’nın bazı bölgelerinde besin güvenliği riskinin büyümesi umut ediliyor. Bilhassa muson yağmurlarındaki düzensizliklerin Hindistan’da pirinç ve şeker üretimini etkileyebileceği, Güneydoğu Asya’da ise palm yağı üretiminin baskı altında kalabileceği belirtiliyor. Uzmanlar ek olarak El Niño’nun yalnızca tarımı değil, dere taşımacılığı, liman faaliyetleri ve küresel tedarik zincirlerini de etkileyerek maliyetleri artırabileceğine dikkat çekiyor.
Fiyat baskısının 2028’in ikinci yarısına kadar hissedilebileceği değerlendiriliyor.
ENDİŞE ARTIYOR
1982-83, 1997-98, 2015-16 ve 2023-24 dönemlerinde yaşanmış olan kuvvetli El Niño vakaları dünya genelinde kuraklık, seller, sıcak hava dalgaları ve tarımsal üretim kayıplarına niçin olmuştu. Dünya Meteoroloji Örgütü ve fazlaca sayıda iklim araştırması, küresel ısınmanın etkisiyle gelecekte meydana gelecek kuvvetli El Niño olaylarının ekonomik sonuçlarının daha ağır olabileceği görüşünü paylaşıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
