Irak’ta Başbakan Ali ez-Zeydi’nin İran destekli silahlı grupları devlet denetimine alma girişimi, Bağdat’ın güneyinde askeri hesaplaşma noktasına ulaştı. Hükümet, Ketaib Hizbullah’ın 2014’ten beri denetim etmiş olduğu Cürf es-Sahr bölgesine ordu, federal polis ve Haşdi Şabi birliklerinin yerleştirilmesini kararlaştırdı. 18 Kasım’da onaylanan plana gore bölge dört güvenlik sektörüne ayrılacak, petrol boru hatları Enerji Polisi’nin korumasına geçecek. Kararın arkasında, haber alma raporlarıyla ortaya çıkarılan ve 2021’den beri yüz milyonlarca dolarlık kamu petrolünün çalışılmış olduğu iddiasını içeren soruşturma bulunuyor. Ketaib Hizbullah ise suçlamaları reddederek çekilmeyeceğini deklare etti. ABD’nin İran’ın Irak’taki tesirini kırmaya yönelik baskısı ve ülkenin Şii siyasal blokları arasındaki ayrışma, krizin boyutunu ağırlaştırıyor.
Irak ordusu, İran destekli Ketaib Hizbullah’ın kontrolündeki Cürf es-Sahr bölgesine konuşlanmaya hazırlanıyor. Petrol kaçakçılığı soruşturmasıyla başlamış olan kriz, silahlı grupların tasfiyesi ve Şii siyasal güçler arasındaki gerilimi tırmandırdı. (Reuters)
ORDUYA HAREKAT EMRİ
Başbakan ez-Zeydi’nin onayladığı plana gore bir ordu tugayı, bir federal polis tugayı ve iki Haşdi Şabi tugayı Cürf es-Sahr’ın kontrolünü devralacak. Terörle savaşım birlikleri yedekte tutulurken bölgedeki ana yollar tekrardan ulaşıma açılacak. Ketaib Hizbullah yetkilisi Ebu Talib es-Saidi, 17 Kasım’da yapmış olduğu açıklamada bölgeyi terk etmeyeceklerini belirterek askeri müdahaleye karşı koyacaklarını söylemiş oldu. Irak hükümeti ise silahlı grupların devlet denetimine alınması için belirlediği son zamanı Haziran 2027’ye ertelemişti. Ketaib Hizbullah ve Hareket Hizbullah en-Nuceba tabanca bırakmayı reddeden başlıca örgütler içinde bulunuyor.
İSTİHBARAT PETROL AĞINI ORTAYA ÇIKARDI
Irak İçişleri Bakanlığına bağlı Federal İstihbarat ve Soruşturma Ajansı’nın 2021-2026 dönemine ilişkin uydu görüntülerini incelemesiyle bölgede petrol boru hatlarına yasa dışı bağlantılar yapıldığı belirlendi. Reuters’ın Iraklı yetkililere dayandırdığı araştırmaya gore gizli saklı pompalar, yeraltı depoları, tanker yükleme tesisleri ve minik bir rafineri tespit edildi. Parlamento komisyonu, her biri 36 bin litre taşıyan 25 tankerin hareketlerini inceledi. Başbakan, Babil polis müdürü ve petrol boru hatları şirketinin yöneticisi dahil dokuz yetkiliyi görevden aldı. Şüphelilerin yargıya sevk edilmesi kararlaştırıldı. Ketaib Hizbullah ise tesislerde üretilen yakıtın kendi araçları ve jeneratörleri için kullanıldığını korumak için çaba sarfediyor.
Şİİ SİYASETİNDE ÇATIŞMA TEHLİKESİ
Irak nüfusunun ortalama yüzde 65’ini Şii Müslümanlar oluşturuyor. Ülkede 2003 ABD işgalinden sonrasında kurulan mezhepsel güç paylaşımı sistemi uyarınca Başbakanlık geleneksel olarak Şiilere, meclis başkanlığı Sünnilere, Cumhurbaşkanlığı ise Kürtlere bırakılıyor. Sadece parlamentoda Şiilere ayrılmış yasal bir iskemle kotası bulunmuyor. İran’la yakın ilişkili Şii Koordinasyon Çerçevesi hükümet üstünde mühim etkiye sahipken silahlı gruplarla bağlantılı partiler de parlamentoda temsil ediliyor. Ketaib Hizbullah’ın siyasal kanadı Hukuk Hareketi bunlardan biri. Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin 16 Kasım’da Bağdat’a gelmiş olarak taraflar içinde arabuluculuk görüşmelerine katılmış olduğu da biliniyor.
ABD BASKISI VE SİLAHSIZLANDIRMA PLANI
Washington, Irak hükümetinden İran destekli grupların silahsızlandırılmasını ve askeri faaliyetlerinin sona erdirilmesini istiyor. ABD, mayıs ayında Irak petrol sektöründeki bazı yetkililere ve milislerle bağlantılı ağlara yaptırım uyguladı. Ez-Zeydi hükümeti ise haziranda silahlı grupların tasfiyesi yada tertipli güvenlik güçlerine iştirak etmesi için komisyon kurdu; silahlarını teslim edenlere ordu ve polis bünyesinde 35 bine kadar kadro açılması planlandı. Asaib Ehl el-Hak, Ketaib İmam Ali ve Mukteda es-Sadr’a bağlı Seraya es-Slm, silahlarını devlet otoritesine bağlamaya hazır olduklarını deklare etti. Buna karşılık Ketaib Hizbullah çekilmeyi reddediyor. Hükümetin dün onayladığı son plan, Cürf es-Sahr’daki petrol hatlarının korunmasını Enerji Polisi’ne, bölgenin güvenliğini ise ordu, federal polis ve iki Haşdi Şabi tugayına bırakıyor.

