İngiliz Guardian gazetesinin derlemesine nazaran, savaşlar, açlık ve mecburi göç büyürken dünyanın insani yardım sistemi ters yönde aşama kaydediyor. State of the Humanitarian System 2026 raporu, küresel yardım bütçesinin 2022’deki 47,5 milyar dolarlık zirveden 2025’te 33,3 milyar dolara gerilediğini ortaya koydu. En sert kesintilerden biri ABD’de yaşandı; USAID’in yardım harcamaları 2025’te yüzde 55 azaltıldı. En büyük 20 bağışçıdan 13’ü de yardımlarını kıstı. Birleşmiş Milletler resmi verilerine nazaran dünya genelinde ortalama 300 milyon insan acil desteğe muhtaç durumda.
MİLYONLARCA İNSAN YARDIM BEKLİYOR
Kesintilerin sonucu ise çarpıcı şekilde direkt verilere yansıdı. 2025’te, bundan önceki döneme kıyasla 64 milyon daha azca insana yardım ulaştırıldı. İnsani yardım kuruluşları artık büyük seviyede yalnızca yaşamsal çekince altındaki insanlara öncelik vermek zorunda kalırken eğitim, geçim desteği ve kriz sonrasında tekrardan ayağa kalkmayı elde eden programlar büyük seviyede küçültüldü. Kesintilerden bilhassa hanımefendiler, çocuklar, yaşlılar ve yerinden edilmiş insanoğlu etkilendi. Öteki taraftan küresel yardım kuruluşları mensuplarının yüzde 23’ünün işini kaybetmiş olduğu de tahmin ediliyor.
2022’de 47,5 milyar dolar seviyesinde bulunan küresel insani yardım fonları, 2025’te 33,3 milyar dolara düştü; geçen yıl 64 milyon daha azca insana yardım ulaştırıldı. (Shutterstock)
İHTİYAÇ 255 DOLAR, VERİLEN 90 DOLAR
Raporun en çarpıcı göstergelerinden biri şahıs başına verilen yardım miktarındaki düşüş oldu. Desteğe gereksinim duyan bir şahıs için ihtiyaç duyulan averaj kaynak 255 dolara yükselirken, sağlanabilen miktar yalnızca 90 dolara geriledi. Bu sayı 2021’de ise 178 dolardı. Yemen bunun en ağır örneklerinden biri oldu. Yardım kesintilerinin arkasından beslenme koşulları kötüleşirken aşılama programlarının durdurulmasıyla difteri vakaları arttı.
SAĞLIK ÇALIŞANLARI DA SAVAŞ KURBANI
Kriz yalnızca parasızlıkla sınırı olan kalmadı. Rapora nazaran devletler, sıhhat çalışanlarına yönelik saldırıların yüzde 64’ünden direkt görevli durumda. Hava saldırıları da insani yardım çalışanlarının karşılaşmış olduğu şiddetin mühim sebeplerinden biri haline geldi. Mahalli yardım kuruluşları ve diaspora ağları boşluğu doldurmaya çalışsa da internasyonal sistemin bu yapılarla yeterince koordinasyon kuramadığı raporda ek olarak altı çizilen unsurlar içinde. Rapor, artan savaşlar ve insani ihtiyaçlara karşı küçülen bütçelerin, ortalama 80 yılda kurulan küresel yardım sistemini tarihinin en ağır krizlerinden biriyle karşı karşıya bıraktığı uyarısında bulunmuş oldu.
