Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’nda yürütülen araştırma, çocuklarda antibiyotik kullanımına ilişkin yanlış inanışların sanılandan fazlaca daha yaygın bulunduğunu ortaya koydu. Doç. Dr. Cemal Koçak’ın danışmanlığında, Arş. Gör. Dr. Zeynep Irmak tarafınca meydana gelen araştırmada, çocuk polikliniğine başvuran, 0-12 yaş grubunda evladı bulunan 371 ebeveynin antibiyotik kullanım alışkanlıkları incelendi. Bulgular, gereksiz antibiyotik talebinden evde ilaç biriktirmeye, tedaviyi yarıda bırakmaktan ilaçların yanlış imhasına kadar uzanan mühim sorunları gözler önüne serdi.
VİRÜSE DE ANTİBİYOTİK İSTİYORLAR
Araştırmanın en dikkat çekici neticelerinden biri, antibiyotiklerin hangi hastalıklarda etkili olduğuna ilişkin data eksikliği oldu. Ebeveynlerin yüzde 57,7’si antibiyotiklerin viral enfeksiyonları tedavi ettiğine inanırken, yüzde 47,7’si tüm enfeksiyonlarda etkili bulunduğunu düşündüğünü belirtti. Iştirakçilerin yüzde 43,9’unun ise antibiyotik direnci hakkında daha ilkin hiçbir data almadığı belirlendi. Daha da çarpıcısı, ebeveynlerin yüzde 68,2’sinin evlatları soğuk algınlığına yakalandığında antibiyotik içeren bir reçete beklediğini ifade etmesi oldu. Her dört ebeveynden biri de evladı için hekimden direkt antibiyotik talep ettiğini söylemiş oldu.
İYİLEŞİNCE İLACI KESİYORLAR
Araştırma, antibiyotiklerin kullanımında da ciddi hatalar yapıldığını gösterdi. Ebeveynlerin yüzde 55,5’i evladı kendisini daha iyi hissetmeye başladığında geçmişte antibiyotik tedavisini yarıda bıraktığını, yüzde 28,9’u ise çocuğunun durumu düzelirse ilaç dozunu azaltabileceğini belirtti. Her 10 ebeveynden birinden fazlasının, çocuğuna doktor muayenesi olmadan antibiyotik verdiği saptandı. Bu davranışın en sık gerekçeleri içinde ateş ve boğaz ağrısı yer aldı. Araştırmada, çocuğuna reçetesiz antibiyotik veren ebeveynlerin hekimden antibiyotik talep etme olasılığının ortalama 2,5 kat daha yüksek olduğu da belirlendi.
EVLERDE ANTİBİYOTİK STOKU
Bir başka dikkat çekici bulgu ise evlerde biriktirilen ilaçlar oldu. Ebeveynlerin yüzde 41’i evinde açılmamış antibiyotik bulundururken, yüzde 33,7’si bu ilaçları ileride evladı ya da başka bir yakını hastalandığında kullanmak amacıyla sakladığını belirtti. Araştırmaya gore evde açılmamış antibiyotik bulunduran ebeveynlerin hekimden antibiyotik talep etme olasılığı da ortalama iki kat artıyordu. Ekonomik durumunu orta yada daha fena olarak değerlendirenlerde de antibiyotik talebi olasılığının ortalama iki kat yüksek olduğu görüldü.
ÇÖPE VE LAVABOYA GİDİYOR
Araştırmanın çevre sağlığı açısından en çarpıcı sonucu ise kullanılmayan antibiyotiklerin imhasıyla ilgili oldu. Ebeveynlerin yüzde 72,2’si kullanmadıkları antibiyotikleri evsel çöpe, yüzde 16,2’si lavabo yada wcye attığını bildirdi. İlaçları eczaneye ya da atık ilaç toplama noktasına teslim edenlerin oranı yalnızca yüzde 11,6’da kaldı. Iştirakçilerin yüzde 77,6’sı ise ilaçların iyi mi imha edilmesi gerektiği mevzusunda daha ilkin bilgilendirilmediğini söylemiş oldu.
HEKİMLERE GÖREV DÜŞÜYOR
Araştırmada ebeveynlerin yüzde 93’ü antibiyotiklere ilişkin bilgilerini hekimlerden edindiğini belirtti. İnternetten data alanlarda ise akılcı ilaç kullanımı farkındalığının daha düşük olduğu saptandı. Bulgular, bilhassa çocuk polikliniklerinde ailelerin bilgilendirilmesinin önemini ortaya koydu. Araştırmacılar ise antibiyotiklerin grip ve soğuk algınlığı şeklinde viral hastalıklarda etkili olmadığının ailelere anlatılması, ilaçların yalnızca doktor önerisiyle ve belirtilen doz ile sürede kullanılması icap ettiğinin vurgulanması ve kullanılmayan ilaçların uygun toplama noktalarına teslim edilmesi mevzusunda farkındalığın artırılması gerektiğine dikkat çektiler.
