ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının başlamasından bu yana, başta Basra Körfezi olmak suretiyle Hürmüz Boğazı çevresinde ortalama 1900 ticari vapur mahsur kaldı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlatmış olduğu ortak saldırılar ve İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı bu ülkelerle bağlantılı ticari gemilere fiilen kapatmasının peşinden, Boğaz’da trafik durma noktasına geldi.
Hürmüz Boğazı’ndan geçmek suretiyle bölgede bulunan sadece söz mevzusu ülkeler arasındaki gerilim sebebiyle geçiş yapamayan gemiler, bilhassa Basra Körfezi başta olmak suretiyle Boğaz’ın çevresinde mahsur kaldı. Gemilerin bir çok açıkta demirledi.
İran, ABD-İsrail dışındaki ülkelerin, “İran’a karşı saldırgan eylemlere katılmamaları yada bu tarz şeyleri desteklememeleri ve duyuru edilen güvenlik ve güvenlik düzenlemelerine tam olarak uymaları koşuluyla” Hürmüz Boğazı’ndan geçebileceklerini duyurdu.
İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari ise dün, Hürmüz Boğazı’nın durumunun eskisine dönmeyeceğini, boğazlardan geçiş kurallarını tekrardan belirlediklerini deklare etti. Zülfikari, “Bu kurallar oldukça açıktır. (ABD ve İsrail) bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı yoktur. Boğazdan kimin geçip geçmeyeceğine biz karar veririz.” ifadelerini kullandı.
AA muhabirinin anlık vapur takip şirketi MarineTraffic’ten edinmiş olduğu verilerden derlediği bilgilere nazaran, 20-22 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı çevresinde hareket edemeyen ortalama 1900 vapur bulunuyor.
Bunun 324’ünü dökme yük gemileri, 315’ini petrol/kimyasal ürün, 267’sini petrol ürünleri ve 211’ini ham petrol tankerleri oluşturuyor. Veri analitik şirketi Vortexa’nın verilerine nazaran, bölgede mahsur kalan tankerlerde ortalama 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunuyor.
Bölgede 177 genel kargo gemisi, 174 konteyner gemisi, 98 LPG gemisi, 42 asfalt/bitüm gemisi, 37 ağır yük taşıyıcı gemisi, 34 LPG/kimyasal tankeri bulunurken, kalan kısmını Ro-Ro yük gemileri, yakıt ikmal tankerleri ve ağır kaldırma gemileri şeklinde öteki türler oluşturuyor.
Dünyanın en büyük konteyner taşımacılık şirketlerinden Almanya merkezli Hapag-Lloyd’un paylaşmış olduğu açıklamada, devam eden gerilim sebebiyle firmanın 6 gemisinin Basra Körfezi’nde hareket edemediği bilgisi paylaşıldı.
NAVLUN FİYATLARI ARTIYOR, ALTERNATİF KAYNAKLAR YETERSİZ
Baltık ve Internasyonal Denizcilik Konseyi (BIMCO) Deniz Taşımacılığı Çözümleme Müdürü Filipe Gouveia, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda trafiğin durma noktasına gelmesinin denizcilik piyasaları ve navlun tutarları üstündeki tesirinin değişik etkenlere nazaran değişeceğini söylemiş oldu.
Bu kapsamda yakıt fiyatlarının iyi mi gelişeceği, Boğaz’ın fiilen kapanmasının süresi ve İran’ın bölgeden geçmesine izin verdiği vapur sayısının belirleyici olabileceğini dile getiren Gouveia, bölgedeki gerilimin navlun fiyatlarına yansıdığını kaydetti.
Gouveia, bu artışın bilhassa ham petrol ve petrol ürün tankerlerini kapsayan tanker piyasasında belirgin olduğuna işaret ederek, “27 Şubat-20 Mart’ta Baltık Kirli Tanker Endeksi yüzde 49, Baltık Temiz Tanker Endeksi yüzde 78 terfi etti. Konteyner piyasasında da navlun tutarları arttı. Bu durum, yakıt maliyetlerindeki sıçramadan kaynaklanırken, hat operatörlerinin acil yakıt ek ücretleri açıklaması da tutarları artırmada etkili oldu.” ifadelerini kullandı.
Düzgüsel koşullarda küresel deniz petrol ihracatının yüzde 30’u, kuru yük taşımacılığının yüzde 4’ü ve konteyner hacminin yüzde 3’ünün Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini anımsatan Gouveia, Basra Körfezi ihracatının yalnızca bir kısmının alternatif kaynaklarla ikame edilebileceğini ve alternatif kara yollarının bölgenin düzgüsel kargo hacmini karşılayacak kafi kapasiteye haiz olmadığını kaydetti.
Gouveia, bölgede mahsur halde olan gemilere ilişkin, “Dünyadaki tanker filosunun ortalama yüzde 5,5 ile konteyner ve kuru yük filolarının yüzde 1,5’inin Basra Körfezi içinde bulunduğunu tahmin ediyoruz.” dedi.
