Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yapmış olduğu açıklamayla 7 Şubat 2027’de görevinden ayrılacağını duyurdu. Ekim 2027’de sona erecek sekiz senelik vazife süresini erken bitirme sonucu alan Lagarde, 21 ülkenin ortak para birimi avroyu kullandığı bölgenin en mühim iktisat kurumunun başlangıcında bulunuyor. Reuters’a konuşan bir kaynak, Lagarde’ın Fransa’daki siyasal tartışmalara ve internasyonal meselelere daha etken katılmak istediğini bildirdi. Sadece istifanın zamanlaması da dikkat çekiyor. Fransa’da 2027 Cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken aşırı sağcı Marine Le Pen’in güç kazanılmış olduğu bir dönemde Avrupa Birliği üye ülke hükümetleri de yeni Merkez Bankası Başkanını seçimlerden ilkin belirlemek istiyor.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, görevinden erken ayrılacağını duyurdu. Avrupa ekonomisi enerji krizi kaynaklı enflasyon, yükselen faizler ve Fransa’daki borç kriziyle karşı karşıya. (Reuters)
ENFLASYON YÜKSELİYOR, FAİZ ARTIYOR
Iktisat uzmanlarına gore Avrupa ekonomisinin temel çıkmazı, durgun gelişme ile tekrardan yükselen enflasyonun aynı dönemde yaşanması. İran savaşıyla petrol ve naturel gaz fiyatlarının artması, sanayinin üretim maliyetlerini ve hanelerin enerji faturalarını yükseltti. Avro Bölgesi’nde enflasyon ağustosta yüzde 3,3’e çıkarken eylülde yüzde 3,8’e ulaştı. ECB, fiyat artışlarını durdurmak amacıyla haziran ve eylülde faiz yükseltti; temel mevduat faizi yüzde 2,5’e çıktı. Bankanın eylül tahminlerine gore avro bölgesi ekonomisi 2026’da yalnızca yüzde 0,9 büyüyecek. Buna karşılık daha pahalı krediler konut edinmeyi zorlaştırıyor, minik işletmelerin finansman maliyetlerini artırıyor ve yatırımları sınırlıyor. ECB’nin 27 Ekim’de yayımladığı banka kredileri araştırması da şirketlere ve tüketicilere yönelik kredi koşullarının sıkılaştığını gösterdi. Uzmanlara gore Merkez Bankasının enflasyonla savaşım için kullandığı faiz politikası, enerji krizinin yükünü ücretliler, borçlular ve minik işletmeler üstünde ağırlaştıran bir mekanizmaya dönüşüyor.
FRANSA’DA BORÇ KRİZİ BÜYÜYOR
Avrupa’nın ikinci büyük ekonomisi Fransa’daki siyasal ve mali belirsizlik, Lagarde’ın istifasının merkezindeki öteki gelişme. Ülkenin büyüyen kamu borcu ve bütçe açıkları sebebiyle yatırımcıların talep etmiş olduğu faiz yükselirken Fransız devlet tahvillerinin Alman tahvillerine gore risk farkı genişledi. Le Monde gösterim organına gore Fransa’nın borçlanma maliyetleri ortalama çeyrek yüzyılın en yüksek düzeyine ulaştı. Avrupa’nın iktisat yönetiminde tartışılan başlıca seçenekler ise bütçe açıklarının kamu harcamaları kısılarak azaltılması, vergi gelirlerinin artırılması ve Merkez Bankasının tahvil piyasasına müdahalesi. Avrupa Parlamentosu’ndaki sol gruplarda kamu borcunun ECB’nin elindeki bölümünün silinmesi de tartışılıyor. Buna karşılık mali disiplin yanlısı hükümetler, harcamaların sınırlandırılmasını korumak için çaba sarfediyor. ECB’nin elinde aşırı piyasa baskısına karşı geliştirilmiş Tahvil Aktarım Koruma Aracı bulunsa da bu mekanizmanın Fransa için kullanılması hemen hemen kesinleşmiş değil. Le Monde’a gore krizin toplumsal boyutu ise belirgin: Kamu borcunu azaltma nedeni öne sürülerek toplumsal harcamaların kısılması, sıhhat, eğitim ve toplumsal güvenlik hizmetlerinden yararlanan geniş halk kesimlerini direkt etkileyecek.
AVRUPA FAİZ, YATIRIM VE BORÇ ARASINDA SIKIŞTI
Lagarde’ın yerine eski Hollanda Merkez Bankası Başkanı Klaas Knot ile eski İspanya Merkez Bankası Başkanı Pablo Hernández de Cos’un adları öne çıkıyor. Knot daha sıkı para politikasıyla ilişkilendirilirken Avrupa hükümetleri arasındaki pazarlıkta ülkelerin ekonomik öncelikleri de belirleyici olacak. ECB, enflasyonun kalıcı hale gelmesini önlemek için gerektiğinde yeni faiz artışları yapılabileceğini korumak için çaba sarfediyor. Bankanın eylül açıklamasında önerilmiş olduğu yapısal çözümler içinde Avrupa ortak pazarındaki düzenlemelerin uyumlaştırılması, enerji dönüşümünün hızlandırılması, ana para piyasalarının bütünleştirilmesi ve kamu maliyesinin güçlendirilmesi bulunuyor. Sadece yüksek enerji tutarları, sanayide rekabet kaybı ve ağırlaşan borçlanma maliyetleri karşısında bu önlemlerin kısa vadede iyi mi netice vereceği belirsiz. Avrupa’nın önündeki temel çelişki, tutarları düşürmek için ekonomik faaliyeti baskılayan faiz politikası ile büyümeyi canlandırmak için ihtiyaç duyulan yatırım ve kamu harcamaları arasındaki gerilim.
