Almanya’nın eski Şansölyesi Angela Merkel, geçtiğimiz gün; Südwest gazetesinin Ulm kentinde düzenlemiş olduğu etkinlikte; göçmen ve mültecileri işaret ederek, “AB ortak çözüm mekanizmaları geliştirmemesi halinde büyük bir dağılma riskiyle karşı karşıya” dedi. Münakaşa yaratan izahat sonrası gözler bir kez daha Türkiye’deki düzensiz göçmenlerin durumuna çevrildi. Suriye’de 61 senelik Baas rejiminin çökmesi ve Beşar Esad’ın ülkeyi terk etmesi, senelerdir Türkiye’de geçici koruma altında yaşayan milyonlarca Suriyeli için “gönüllü dönüş” sürecinin önünü açtı. Sadece Türkiye’nin göç yönetimi alanındaki yoğun çabalarına karşın, geri dönüşlerde istenilen ivme hemen hemen yakalayamadı. Uzmanlara gore bunun en büyük sebebi Suriye’deki istikrarsız ortamın devam etmesi.
Senenin ilk dört ayında 27 bin 673 düzensiz göçmen sınır dışı edilirken, 2024 yılı genelinde bu sayı 140 bini geçmişti. Bu, Türkiye tarihinde en yüksek sınır dışı rakamı olarak kaydedilirken, aynı dönemde göçmen kaçakçılığıyla mücadelede de mühim başarılar elde edildi. 2023-2025 içinde toplam 23 bin 243 göçmen kaçakçısı yakalanırken, bunların 8 bin 927’si tutuklandı.
EN ÇOK CİLGÖZÜN’NDEN
Geri dönüşlere ilişkin son veriler ise sürecin pozitif sadece yavaş ilerlediğin işaret ediyor. 2024’ün sonundan geçtiğimiz Nisan ayına kadar toplam 175 bin 512 Suriyeli ülkesine dönerken, söz mevzusu bu dönüşler, ağırlıklı olarak Hatay Cilvegözü ve Kilis Öncüpınar sınır kapılarından gerçekleşti. Öyleki ki, Cilvegözü Sınır Kapısı’ndan 87 bin 867 sığınmacı ülkesine dönerken, aynı süreçte Kilis Öncüpınar’dan 63 bin 532, Hatay Yayladağı’ndan 10 bin 151 şahıs, Gaziantep Karkamış’tan 7 bin127, Hatay Zeytindalı’ndan 5 bin 410 ve Şanlıurfa Akçakale’den bin 425 şahıs Suriye’ye geçiş yapmış oldu.
EN BÜYÜK SIÇRAMA
İçişleri Bakanlığı’nın paylaşmış olduğu istatistiklere gore 2017 yılından bu yana toplam 915 bin 515 Suriyeli, Türkiye’den gönüllü olarak ülkesine döndü. Geri dönüşler 2017’de 117 bin 919 kişiyle başlarken, 2018’de 173 bin 124’e yükselmişti. Sadece sonraki yıllarda istikrarsız bir seyir oluştu. Geri dönüşler, 2019’da 93 bin 249’a, 2020’de ise pandeminin de etkisiyle 39 bin 319’a kadar geriledi. 2021 ve 2022’de sırasıyla 56 bin 963 ve 58 bin 758 Suriyeli ülkesine dönerken, en büyük sıçrama 2024’te yaşandı. Esad rejiminin yıkılmasıyla beraber 2024 senesinde 163 bin 292 şahıs gönüllü dönüş yapmış oldu. 2025’in ilk dört ayında ise bu sayı 136 bin 545’e ulaştı.
4 MİLYON YABANCI
2024 senesinde gözlemlenen artış, Suriye’de güvenlik ve yönetim koşullarında yaşanmış olan görece iyileşmenin etkilerini ortaya koysa da; halihazırda Türkiye genelindeki toplam yabancı nüfus 4 milyonu aşıyor. 2025 itibarıyla Türkiye’de toplam 4 milyon 43 bin 215 yabancı yaşamış olduğu duyurulurken, bu sayının 2 milyon 782 bin 733’ü geçici koruma altındaki Suriyeliler’den, 1 milyon 82 bini ikamet izniyle kalanlardan, 178 bini de internasyonal koruma statüsündeki yabancılardan oluşuyor.
Türkiye, düzensiz göçle savaşım çerçevesinde sınır güvenliği altyapısını büyük seviyede güçlendirmiş durumda. Bin 272 kilometrelik güvenlik duvarı, bin 636 kilometre devriye yolu, 198 gözetleme kulesi ve bin 58 kilometre aydınlatma hattı ile fizyolojik sınır kontrolü en üst düzeye çıkarılmış durumda.
KARMAŞIK DENKLEM
Söz mevzusu tablonun, Türkiye’nin göçmen-mülteci yönetimi alanında Avrupa’nın en yoğun ülkelerinden biri olduğuna işaret ettiğini dile getiren Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise “Suriye’ye dönüşlerin görece düşük kalmasının birçok sebebi var. Her şeyden ilkin güvenlik ve yaşam koşullarının tam anlamıyla istikrara kavuşmamış olması, dönenlerin barınma ve altyapı hizmetlerine erişimde karşılaşmış olduğu zorluklar, birçok Suriyelinin seneler içinde Türkiye’de toplumsal ve ekonomik bağlar kurmuş olması benzer biçimde faktörler dönüş sürecini yavaşlatıyor. Ek olarak evlatların eğitim hayatına devam etmesi, ailelerin Türkiye’deki işgücü piyasasına entegre olması ve sosyalleşme benzer biçimde etkenler, geri dönüş kararını daha karmaşık hale getiriyor” diye konuştu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
