Türk ekonomisinden gelen son veriler, piyasalardaki dalgalı seyrin sürdüğünü ve gelecek haftalarda daha kırılgan bir tablonun oluşabileceğini gösteriyor. Son verilere nazaran dış tecim tarafında hem ihracat hem ithalat geriledi. İşgücü piyasasında resmi işsizlik düşük görünse de atıl işgücü her üç kişiden birine yaklaşan ağır bir tabloyu işaret etti. Merkez Bankası rezervlerinde yaşanmış olan düşüş ise kur, faiz ve beklentiler açısından tekrardan yakından izlenen başlık haline geldi. Analistler ise birbirinden ayrı benzer biçimde görünen verilerin, aslına bakarsak aynı fotoğrafın parçaları olduğunda aynı fikir.
Kurdaki her hareket ithal ürünlerden enerjiye kadar birçok alanda maliyetleri etkiliyor.
MAYIS VERİLERİ NELER SÖYLÜYOR?
Ekonomide dikkat çeken zayıflama dış tecim verilerine de yansıdı. Mayıs ayında ihracat yüzde 9,3 gerilerken, ithalat yüzde 10,7 düştü. İhracat 22 milyar 504 milyon dolara, ithalat ise 28 milyar 103 milyon dolara indi. Böylece dış tecim hacmi yüzde 10,1 azalarak 50 milyar 607 milyon dolara geriledi. Ocak-Mayıs dönemine bakıldığında tablo daha dengeli görünse de uzmanlara nazaran ‘kuvvetli bir tablo’ söz mevzusu değil. İhracat ilk beş ayda yüzde 0,3 artışla 111 milyar 169 milyon dolara çıkarken; ithalat ise yüzde 1,2 artışla 153 milyar 905 milyon dolara ulaştı. Doğrusu senenin ilk beş ayında ihracat neredeyse yerinde sayarken, ithalat daha süratli arttı.
ATIL İŞGÜCÜ SORUNU
İşgücü piyasasında da benzer bir ikili tablo var. TÜİK’in Hanehalkı İşgücü Araştırması’na nazaran, 2026 yılı Nisan ayında işi olmayan sayısı bundan önceki aya nazaran 5 bin şahıs azalarak 2 milyon 868 bine geriledi. Buna karşılık işsizlik oranı 0,1 puan artarak yüzde 8,2’ye çıktı. Resmi işsizlik oranının tek hanede kalması ilk bakışta sakin bir görünüm sunsa da, emek verme hayatındaki aslolan baskıyı atıl işgücü verisi ortaya koyuyor. Nisan ayında atıl işgücü oranı yüzde 30,1 olarak açıklandı. Bu oran, emek verme çağındaki geniş bir kesimin ya işi olmayan bulunduğunu, ya noksan çalıştığını ya da çalışmaya hazır olması durumunda işgücü piyasasına tam olarak dahil olamadığını gösterdi. Uzmanlara nazaran gençler ve hanımefendiler açısından tablo daha da kırılgan. Öyleki ki, meydana getirilen analizlerde genç işsizlik oranı yüzde 14,5 olarak hesaplanıyor.
REZERVLER AZALDI
Biriki tarafındaki gelişmeler ise piyasanın en duyarlı başlıklarından biri. Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 949 milyon dolar azalarak 159,2 milyar dolara geriledi. Net internasyonal rezervler 1,2 milyar dolar düşüşle 45,8 milyar dolara, swap hariç net rezervler ise 2,2 milyar dolar azalışla 26,6 milyar dolara indi. Swap hariç net rezervlerdeki dalgalanma, son iki yılda ekonominin en yakından izlenen göstergelerinden biri olarak yorumlanıyor. Analistlere nazaran rezervlerdeki gerileme, yalnızca teknik bir merkez bankası verisi değil; kur beklentileri, yabancı yatırımcı davranışı, faiz sonucu ve enflasyon görünümü açısından direkt etkili bir başlık.
DÖVİZE YÖNELİM ARTTI
Öte taraftan son verilere nazaran 8-26 Mayıs içinde yabancıların swap çıkışı 3,1 milyar dolar olurken, devlet iç borçlanma senedi ve hisse senedi tarafındaki satış 1,1 milyar dolar olarak hesaplandı. Aynı dönemde yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatındaki artış 2,3 milyar dolara ulaştı. Bu veri, hem yabancının davranışlarında ölçülü duruşunu hem de içeride dövize yönelimin tekrardan güçlenebildiğini gösterdi.
Yurtsever: “Türkiye ekonomisi, tek bir başlık üstünden okunamayacak kadar oldukca katmanlı ve kırılgan bir dönemden geçiyor. Yurttaş, açısından iş bulmak kolay değil. Daha doğrusu bulunan iş bir çok vakit kafi gelir sağlamıyor.”
“FITCH’İN TAHMİNİ ÖNEMLİ”
Son veriler üstünden ekonomideki olasılıkları sıralayan İktisat ve Iktisat Uzmanı Barlas Yurtsever, şunları söylemiş oldu: “Internasyonal kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in Türkiye gelişme tahminini aşağı çekmesi de ehemmiyet taşıyor. Kurum, mart ayında yüzde 3,6 olarak açıklamış olduğu Türkiye ekonomisinin bu yılki gelişme beklentisini petrol krizi ve küresel riskler sebebiyle yüzde 2,8’e indirdi.” Piyasanın 11 Haziran’daki PPK toplantısına ilişkin beklentisine de değinen Yurtsever, “Beklenti faizlerin durağan(durgun) kalacağı yönünde. Bu beklenti şaşırtıcı değil. Zira enflasyon halihazırda yüksek ve rezervlerde düşüş var” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
