Dünyanın iklim bilançosu giderek ağırlaşıyor. William Ripple, Christopher Wolf, Michael Mann ve Johan Rockström’ün de aralarında bulunmuş olduğu bilim adamlarının hazırladığı 2026 İklim Durumu Raporu, BioScience dergisinde yayımlandı. Araştırmaya nazaran atmosferdeki sera gazları, okyanusların depoladığı ısı ve küresel ısı göstergeleri alarm veriyor. Dünya’nın izlenen 16 iklim göstergesinin yüzde 44’ü üstün dereceli düzeye ulaşırken, fosil yakıt tüketimi ve karbon salımlarındaki artış krizi derinleştiriyor. Uzmanlar, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde tehlikeli sonuç iklim eşiklerinin aşılma riskinin büyüyeceğine dikkat çekiyor.
Raporda iklim değişikliğine uyum için ihtiyaç duyulan finansmanın büyüklüğü de dikkat çekiyor. Küresel iklim uyum finansmanı 2024 senesinde ortalama 64 milyar dolar düzeyinde kalırken, gelişmekte olan ülkelerin yalnızca uyum gereksinimleri için 2035’e kadar yılda 310-365 milyar dolara gerekseme duyacağı öngörülüyor.
ISINMA HIZI KATLANDI
Rapordaki en çarpıcı bulgulardan biri küresel ısınmanın hızlanması oldu. 1970-2010 döneminde on yılda ortalama 0,19 aşama olan ısınma hızı, 2010 sonrasında 0,36 dereceye terfi etti. Böylece ısınma hızı ortalama yüzde 90 arttı. Mayıs 2026’da atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu 428 ppm’i aşarak endüstri öncesi seviyenin ortalama yüzde 50 üstüne çıktı. Araştırmacılar, mevcut hızlanmanın kalıcı olması durumunda 2 derecelik küresel ısınma eşiğinin 2050’den ilkin aşılabileceği uyarısında bulunuyor.
TÜRKİYE’DE SU KITLIĞI KAPIDA
Küresel raporda Türkiye’ye hususi bir değerlendirme bulunmasa da ulusal veriler tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor. Devlet Su İşleri’nin 2026’da paylaşmış olduğu verilere nazaran Türkiye’de şahıs başına düşen senelik kullanılabilir su miktarı 1.301 metreküp düzeyinde. Bu sayı ülkeyi su stresi yaşayan ülkeler içinde konumlandırıyor. Ziraat ve Orman Bakanlığı’nın uzun vadeli projeksiyonlarında ise şahıs başına kullanılabilir su miktarının 2030’da 1.200, 2040’ta 1.116 ve 2050’de 1.069 metreküpe gerileyebileceği hesaplanıyor. Bakanlığın çalışmalarında iklim değişikliği sebebiyle bazı havzalarda su varlığının yüzde 25’e varan oranlarda azalabileceği de belirtiliyor.
SICAKLIK 46,8 DERECEYE ÇIKTI
Türkiye’nin ısı verileri de küresel iklim krizinin etkilerini ortaya koyuyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2026 verilerine nazaran yazları en yüksek ısı 46,8 dereceyle Şırnak’ın Cizre ilçesinde ölçüldü. Ülke genelinde yaz mevsimi averaj sıcaklığı 24,4 dereceye ulaşarak mevsim normallerinin 0,4 aşama üstünde gerçekleşti. Temmuz averajı 25,3, ağustos averajı ise 25,7 aşama oldu.
10,8 MİLYON HEKTAR KÜLE DÖNDÜ
2026’da piyasaya sürülen küresel iklim raporu, orman yangınlarının ulaşmış olduğu ürkütücü boyutu da ortaya koydu. Rapordaki son tamamlanmış yıl verilerine nazaran dünya genelinde yangınlar sebebiyle 10,8 milyon hektar ağaç örtüsü kaybedildi. Ortalama 108 bin kilometrekarelik bu alan, Türkiye yüzölçümünün yüzde 14’üne karşılık geliyor. Yangın kaynaklı orman kaybı, kayıtlardaki en yüksek üçüncü seviyeye ulaştı.
Prof. Dr. Levent Kurnaz, Türkiye’de ısı artışının kuraklık ve orman yangını riskini büyüteceği uyarısında bulunmuş oldu.
FATURA 365 MİLYAR DOLAR
Bilim adamlarının bir öteki uyarısı, iklim sistemindeki tehlikeli sonuç eşiklerle ilgili. Rapora nazaran Amazon ormanları, küresel ısı artışının 1,5-1,9 dereceye erişmesi ve ormansızlaşmanın devam etmesi halinde geri dönüşü güç bir değişiklik sürecine girebilir. Atlantik Okyanusu’ndaki büyük akıntı sisteminin zayıflaması ise Avrupa ve çevresindeki yağış düzenlerini değiştirebilir. 2026 İklim Durumu Raporu’nu değerlendiren Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Kurnaz ise şu ikazları gündeme taşıdı: “Türkiye, dünya averajından daha süratli ısınan Akdeniz havzasında bulunuyor. Önümüzdeki dönemde El Nino etkisiyle sıcaklıklar daha da artabilir ve bu durum kuraklık ve orman yangını risklerini büyütebilir. Tarımda damla sulama ve su verimliliğine öncelik vermeli, orman yangınlarına karşı erken uyarı sistemlerini güçlendirmeliyiz. Kentlerimizi aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirmeli, güneş ve rüzgar enerjisinin kullanımını yaygınlaştırmalıyız.”
