ABD’de Cumhuriyetçi çevrelerin dış siyaset ve güvenlik alanındaki en etkili yayınlarından The National Interest’te (NI) piyasaya çıkan analize gore, 1973 petrol krizinden 2020’lerin başına kadar Washington-Körfez ilişkilerinin temelinde kolay bir uzlaşım vardı. ABD, Hürmüz Boğazı dahil enerji yollarını korumak için bölgeye askeri üsler kuruyor, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK/GCC) ülkelerine milyarlarca dolarlık tabanca ve askeri hizmet satıyor; Körfez yönetimleri ise Washington ile stratejik uyum sağlıyordu. Sadece NI analizine gore bu seviye artık Körfez’de ortaya çıkan ekonomik ve teknolojik dönüşümü sürdürmeye yetmiyor.
PETROLÜN YERİNE TEKNOLOJİ
Suudi Arabistan, BAE, Katar ve Kuveyt ekonomik çeşitlenmeyi artık yalnızca petrole bağımlılıktan kurtulmanın aracı olarak görmüyor. Körfez ülkeleri bulut bilişim, veri merkezleri, ileri üretim, yenilenebilir enerji, lojistik ve finans teknolojilerine büyük yatırımlar yapıyor. Yüz milyarlarca dolarlık sermayeyi yöneten egemen varlık fonları da yarı iletkenlerden enerji ve müdafa sanayisine kadar stratejik sektörlerde jeopolitik araçlara dönüşüyor. Bölgenin enerji kaynakları, ana para gücü ve Asya, Avrupa ile Afrika arasındaki konumu Körfez’i küresel dijital ekonominin mühim merkezlerinden biri haline getiriyor.
Petrol ve Amerikan müdafa koruması üstüne kurulan yarım asırlık Washington-Körfez dengesi değişiyor. Körfez ülkeleri teknoloji ve ana para yatırımlarını büyütürken ABD ile Çin içinde artık daha bağımsız bir hareket alanı kuruyor. (Reuters)
ABD’NİN TEKNOLOJİ BASKISI
The National Interest analizine gore Washington, Körfez ülkelerinin Amerikan çiplerini, platformlarını ve teknoloji standartlarını kullanmasını, buna karşılık Çinli rakipleri dışlamasını istiyor. Sadece KİK ülkeleri ABD teknolojisini kullanırken Çin pazarına, Asya altyapısına ve Avrupa ortaklıklarına da yöneliyor. Analize gore Çin bölgede bilhassa ağırlık kazanmaya süregelen ülke konumunda. Körfez monarşileri Washington, Pekin, Yeni Delhi, Brüksel, Londra ve Tokyo’yu birbirlerinin alternatifi olarak görmek yerine değişik alanlarda ortaklık kurulabilecek güçler olarak değerlendiriyor. Böylece ABD’nin uzun seneler süresince askeri koruma karşılığında siyasal ve stratejik uyum sağlamış olduğu ilişki modeli giderek aşınıyor.
ÇİN ÜSLERLE DEĞİL SERMAYEYLE GELİYOR
Washington, Körfez’e büyük seviyede askeri güvenlik üstünden yaklaşırken Pekin enerji, limanlar, tecim, kontakt, yatırım, teknoloji ve tüm altyapıyı kapsayan ekonomik bir ağ kuruyor. NI analizine gore Çin, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını öykünmek etmek yerine eleştiri sektörlerde ticari ortaklıklar üstünden nüfuz kazanıyor. Analize gore ABD, Körfez’in başlıca dış askeri gücü olmayı sürdürebilir sadece aynı üstünlüğün ekonomik ve teknolojik alanda devam edeceğinin garantisi de bulunmuyor. Analizde, Körfez ülkelerinin artık Washington’ın yönünü izleyen ufak devletler olarak görülemeyeceği ve ABD’nin bölgeyi zor kanalıyla kendi çizgisinde tutmaya çalışmasının başarısızlığa mahkum olduğu da vurgulanıyor.
