Küresel iklim krizinin tesirleri yalnızca ziraat, su kaynakları ve şehir yaşamıyla sınırı olan kalmıyor. Artan sıcaklıklar, uzun soluklu kuraklık ve aşırı hava vakaları, tehlikeli kimyasalların depolandığı ve işlendiği endüstri tesislerinde yeni güvenlik sorunları yaratıyor. Antalya’da 9 Kasım’da başlamış olacak COP31 zirvesi öncesinde değerlendirmelerde bulunan Falckon Türkiye Genel Müdürü Anıl Yamaner, iklim değişikliğinin bilhassa kimya, petrokimya ve enerji sektörlerinde yangın, patlama ve tehlikeli kimyasal tepki risklerini artırdığını belirtti. Yamaner’e nazaran aşırı sıcaklıkların yanı sıra yenilenebilir enerji yatırımlarında yaygınlaşan lityum-iyon batarya sistemleri ve hidrojen teknolojileri de değişik müdahale şekilleri gerektiren güvenlik sorunları oluşturuyor. Büyük endüstriyel yangınlarda ortaya çıkan toksik gazlar, siyah karbon ve kimyasal atıklar, yalnızca tesis çalışanlarını değil çevredeki yerleşimleri, ziraat alanlarını ve su kaynaklarını da tehdit ediyor. İklim değişikliğine bağlı aşırı hava olaylarının endüstri kazalarını tetiklemesi, internasyonal literatürde naturel afet kaynaklı teknolojik kazalar olarak tanımlanan Natech risklerini de öne çıkarıyor.
Fransa’nın Rouen kentinde 2019’da meydana gelen Lubrizol kimya tesisi yangınında ortalama 9 bin 500 ton kimyasal ve yanıcı madde yangından etkilendi. Olayın arkasından 200’den fazla yerleşim yerini kapsayan bölgede tarımsal üretim ve ürünlerin satışına geçici engellemeler getirildi. (Reuters)
9 BİN 500 TON KİMYASAL YANGINDAN ETKİLENDİ
Fransa’nın Rouen kentinde 26 Eylül 2019’da Lubrizol kimya tesisinde süregelen yangın, endüstriyel kazaların çevre üstündeki neticelerini ortaya koyan tehlikeli sonuç örneklerden biri oldu. Lubrizol tesisi ve yakınındaki depolama alanında ortalama 9 bin 500 ton kimyasal ve yanıcı madde yangından etkilendi. Kentin üstünde kilometrelerce uzanan yoğun siyah duman bulutu oluşurken çevredeki okullar geçici olarak kapatıldı ve bölge sakinlerine dumandan uzak durmaları yönünde ikazlar yapılmış oldu. Yangının arkasından 200’den fazla belediyeyi kapsayan bölgede ziraat ürünlerinin piyasaya sunulmasına geçici engellemeler getirildi. Süt, yumurta ve çeşitli ziraat ürünleri denetime alınırken üreticiler ekonomik kayıplarla karşılaştı. Fransız makamlarının yürüttüğü araştırmalarda yangın esnasında açığa çıkan kirleticiler ve bunların çevresel tesirleri araştırıldı. Vakada direkt can kaybı yaşanmamasına karşın yangının tarımsal üretim, halk sağlığı ve çevre güvenliği üstündeki neticeleri uzun süre tartışıldı. Lubrizol vakası, yüksek oranda kimyasalın bulunmuş olduğu tesislerde yangın güvenliğinin yalnızca işletmenin iç meselesi olmadığını, çevredeki yerleşimlerin ve üreticilerin yaşamını da direkt ilgilendirdiğini gösterdi.
PETROKİMYA YANGINI SU KAYNAKLARINI KİRLETTİ
ABD’nin Teksas eyaletindeki Deer Park bölgesinde bulunan Intercontinental Terminals Company’ye (ITC) ilişkin kimyasal depolama terminalinde Mart 2019’da çıkan yangın, Houston çevresinde geniş çaplı çevre ve ulaşım problemlerine niçin oldu. Birden fazla kimyasal depolama tankına yayılan yangın esnasında oluşan siyah duman bulutu kilometrelerce uzaklıktan görüldü. Bölgedeki benzen ölçümleri sebebiyle bazı yerleşimlerde halka evlerinde kalmaları ve pencerelerini kapatmaları yönünde ikazlar yapılmış oldu. Yangın söndürme çalışmalarında kullanılan su ve köpüklerin depolanan kimyasallarla karışması, olayın çevresel etkilerini daha da ağırlaştırdı. Kirli sıvıların Tucker Bayou ve Houston Vapur Kanalı’na yetişmesi üstüne su yollarında kirlilik tespit edildi ve bazı deniz ulaşım faaliyetleri geçici olarak durduruldu. Olayın arkasından yürütülen araştırmalarda yangının güvenlik sistemleri, kimyasal depolama koşulları ve acil müdahale altyapısındaki eksikliklerle ilişkisi araştırıldı. Direkt maddi hasarın 150 milyon doların üstünde olduğu bildirildi. Rouen ve Deer Park’taki iki büyük kaza, endüstriyel yangınların yalnızca atmosfere kirletici salımıyla sınırı olan kalmadığını; kirli söndürme sularının nehirler, kanallar ve kıyı ekosistemleri üstünde de yıkıcı sonuçlar yaratabildiğini ortaya koydu.
SİGORTA ŞİRKETLERİNDEN SANAYİYE YENİ GÜVENLİK ŞARTLARI
İklim krizinin endüstri üstündeki fizyolojik tesirleri, üretim tesislerinin sigortalanması ve acil müdahale sistemlerinin geliştirilmesi açısından da yeni maliyetler doğuruyor. Anıl Yamaner, aşırı ısı, kuraklık ve yangın risklerinin yükselmesiyle beraber sigorta şirketlerinin tesislerden daha gelişmiş güvenlik önlemleri talep ettiğini belirtti. Yamaner, ustalaşmış tesis itfaiyeleri, ileri risk modellemeleri ve günün 24 saati etkinlik gösteren acil müdahale altyapılarının ehemmiyet kazandığını altını çizdi. Riskleri yeterince yönetemeyen işletmelerin daha yüksek sigorta primleri, ağır muafiyetler ve sigorta teminatına erişimde güçlüklerle karşılaşabileceğini açıkladı. Yamaner’e nazaran iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca sera gazı emisyonlarının azaltılması kafi değil; endüstri tesislerinin aşırı hava vakalarına karşı korunması da gerekiyor. Bilhassa lityum-iyon bataryalar ve hidrojen teknolojileri, enerji dönüşümü sürecinde yangın güvenliği açısından hususi mühendislik ve müdahale kapasitesi gerektiriyor.
