Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan içinde yeni bir deniz geriliminin işaretleri ortaya çıktı. Gerilimin merkezinde, Girit ile Kıbrıs içinde kurulması planlanan Great Sea Interconnector (GSI) adlı elektrik bağlantı projesi bulunuyor. Avrupa Birliği tarafınca desteklenen proje kapsamında deniz tabanına yüksek gerilim elektrik kablosu döşenmesi planlanıyor. Projenin araştırma çalışmalarını yürütecek Fransız bayraklı Abeille Marengo adlı vapur, Girit’teki Heraklion Limanı’nda bekliyor. Yunanistan geminin araştırma faaliyetleri için NAVTEX yayımladı. Sadece Ankara, araştırmaların bir bölümünün Türkiye’nin kıta sahanlığı içinde kaldığını belirterek çalışmalara izin verilmediğini deklare etti. Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan ve Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) yayımladığı seyir duyurularının Türkiye tarafınca iptal edildiğini bildirdi. Ankara, 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletler’e bildirilen kıta sahanlığı sınırlarını hatırlatarak Türkiye’nin izni olmadan bu bölgede araştırma yapılamayacağını altını çizdi.
FRANSIZ GEMİSİ BEKLENİYOR
Fransız gemisinin Girit’ten ayrılarak Kasos (Kaşot) Adası çevresinde araştırmalara başlaması planlanıyor. Böylece daha ilkin Türkiye ile Yunanistan içinde askeri hareketliliğe yol açan bölge tekrardan gündeme gelecek. Aynı elektrik bağlantı projesi Temmuz 2024’te de Türkiye ile Yunanistan içinde ciddi bir deniz krizine niçin olmuştu. O dönemde İtalyan bayraklı “Levoli Relume” adlı araştırma gemisi, Girit ile Kıbrıs arasındaki elektrik kablosunun güzergahını belirlemek amacıyla Kasos ve Kerpe adalarının güneyinde deniz tabanı araştırmaları yürütüyordu.
Türk cenk gemileri 2024 senesinde İtalyan araştırma gemisini Türk kıta sahanlığında uzak tutmuştu.
GEREKÇE KITA SAHANLIĞI
Türkiye, araştırmaların kendi kıta sahanlığına girmiş olduğu sebebi öne sürülerek bölgeye cenk gemileri gönderdi. İlk aşamada iki firkateyn ve bir korvetin bulunmuş olduğu bölgede hemen sonra iki roket botu da göreve getirildi. Yunanistan da araştırma gemisini korumak ve gelişimleri izlemek suretiyle cenk gemilerini bölgeye gönderdi. Böylece iki ülkenin donanmaları ortalama 40 saat süresince karşı karşıya geldi. Diplomatik temasların peşinden gerilim düşürüldü ve İtalyan araştırma gemisi çalışmalarını tamamlayarak bölgeden ayrıldı. Kasos çevresindeki gerginlik Ağustos 2024’te tekrardan gündeme geldi. “Levoli Relume” araştırma gemisinin bölgeye dönmesi üstüne Türk ve Yunan donanmaları gelişimleri yakından takip etti. Bu kez Yunan firkateyni ve sahil güvenlik unsurları araştırma gemisine eşlik ederken Türk firkateyni de bölgede bulunmuş oldu. Sadece iki taraf içinde temmuz ayındaki benzer biçimde bir askeri hareketlilik yaşanmadı.
FRANSA’NIN DEVREYE GİRMESİ DENGELERİ DEĞİŞTİREBİLİR
Yeni gelişmede dikkat çeken unsur, araştırma gemisinin Fransız bayrağı taşıması. Önceki krizlerde araştırma gemisi İtalya bayrağı altında etkinlik gösterirken bu kez direkt Fransa’nın dahil olduğu bir proje söz mevzusu. Yunanistan ile Fransa içinde müdafa alanında yakın ortaklaşa iş bulunması, gelişmenin diplomatik ve askeri boyutunu daha da mühim hale getiriyor. Yunan basınında yer edinen haberlere bakılırsa araştırmaların insansız deniz araçları ve uzaktan kumandalı sistemlerle yürütülmesi, ihtimaller içinde bir deniz krizinin önüne geçmek için değerlendirilen seçenekler içinde.
