ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 25 baz puanlık faiz artırımı küresel piyasalarda yeni bir devrin kapısını açarken, kararın Türkiye’ye ihtimaller içinde yansımaları da yakından izleniyor. Fed’in tekrardan sıkılaştırma sürecine girmesi, doların güçlenmesi ve ABD tahvil getirilerinin yüksek seyretmesi bilhassa gelişmekte olan ekonomiler açısından finansman koşullarının zorlaşması anlamına geliyor. Türkiye açısından ise tabloya bir de enerji tutarları ekleniyor. Petrolün yüksek seviyelerde kalması, doların küresel olarak kıymet kazanması ve Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı bir araya ulaştığında kurdan enflasyona uzanan yeni bir baskı alanı oluşuyor.
DOLAR BASKISI
Yatırımcıların ABD tahvillerine yönelmesi gelişmekte olan ülke para birimleri üstünde baskı oluştururken, Türk lirası da bu hareketten etkileniyor. Analistlere nazaran kurda yaşanabilecek yükseliş ise yalnızca döviz piyasasıyla sınırı olan kalmayacak. Türkiye’nin üretimde kullandığı enerji, ara malı, makine ve hammaddenin mühim bölümünün ithal edilmesi sebebiyle dövizdeki artış kısa süre içinde şirket maliyetlerine yansıyacak. Uzmanlara nazaran bu durum enflasyondaki düşüş sürecini de zorlaştırabilecek başlıklar içinde içeriyor.
PETROL ETKİSİ
Türkiye açısından ikinci mühim risk ise enerji cephesinde ortaya çıkıyor. Petrol ve naturel gazın dolar üstünden fiyatlanması sebebiyle enerji fiyatlarının yüksek olduğu dönemlerde kuvvetli dolar maliyetleri daha da artırıyor. Petrol fiyatındaki artışın akaryakıt üstünden ulaşımdan tarıma, sanayiden gıdaya kadar geniş bir alana yayılması ise enflasyon açısından ikinci bir baskı olarak yorumlanıyor.
Fed’in faiz artırımıyla dolar ve ABD tahvil faizleri güçlenirken, Türkiye için dış finansman maliyeti ve kur baskısı tekrardan öne çıktı.
Petrol fiyatlarının yüksek seyri ise enflasyon ve TCMB’nin faiz alanı üstündeki riski büyütüyor.
FAİZ ALANI DARALIYOR
Yeni küresel tablo Merkez Bankası açısından da dikkatle izlenecek bir sürece işaret ediyor. Türkiye’de enflasyon geriledikçe faiz indirimlerinin devam etmesi beklense de Fed’in tekrardan sıkılaştırmaya başlaması bu alanı daraltabileceği ihtimali öne çıkıyor. Uzmanlar nazaran, önümüzdeki dönemde faiz kararlarında yalnızca içeride açıklanan enflasyon sayıları değil, Fed’in atacağı adımlar, doların seyri ve petrol tutarları da belirleyici olacak.
BORÇ YÜKÜ RİSKİ
İktisat Uzmanı Ekonomist Barlas Yurtsever ise küresel faiz artışlarının bilhassa borç yükü üstünden yeni riskler oluşturduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmeleri gündeme taşıdı: “Dünya ekonomisinin en kuvvetli ülkeleri artık borcun kendisinden oldukça bu borcu hangi faizle çevireceğinin derdine düştü. Yalnızca OECD ülkelerinin 2025 senesinde kamu borçları için ödediği senelik faiz ortalama 2 trilyon dolara ulaştı. ABD federal borcu 40 trilyon doları aşarken senelik net faiz gideri 1 trilyon dolar sınırına dayandı. ABD tahvil faizleri yükseldiğinde ise yalnızca Washington’un bütçesi değil, gelişmekte olan ülkelerin finansman maliyeti de yükseliyor.”
FAİZ GİDERLERİ 2.7 TRİLYON TL
“Fransa’nın faiz giderlerinin 2026’da ortalama yüzde 25 artarak 65 milyar avroya erişmesi beklenirken, İngiltere’nin 10 senelik tahvil faizi yüzde 5,38 ile 19 senenin en yüksek seviyesine çıktı. Türkiye’nin kamu borcunun ulusal gelire oranı birçok OECD ülkesinden düşük sadece yüksek nominal faiz, borcun vadesi ve döviz cinsel yükümlülükler mühim risk oluşturuyor. 2026 bütçesinde faiz giderleri ortalama 2,74 trilyon TL olarak öngörülüyor. Küresel faizlerin yüksek kalması Türkiye’nin eurobond maliyetini, bankaların dış finansmanını ve şirketlerin borçlanma koşullarını zorlaştırabilir.”
YÖNELİM ARTAR
Fed’in kararının peşinden olasılıklara değinen Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “ABD tahvil faizlerinin yükselmesi, küresel sermayenin daha düşük riskle daha yüksek getiri elde edebileceği Amerikan varlıklarına yönelmesini hızlandırabilir. Bu durumda gelişmekte olan ülkelerden ana para çıkışı görülebilir. Türkiye açısından yabancı yatırımcıyı çekebilmek için gerçek getirinin korunması daha mühim hale gelir” diyor.
