Pandeminin peşinden küresel ekonomide yaşanmış olan toparlanma süreci, toplumların büyük kısmı için refah artışı getirmedi. Oxfam, Dünya Eşitsizlik Veritabanı (World Inequality Database), UBS ve çeşitli internasyonal kuruluşların raporları, son yıllarda dünyanın en varlıklı kesiminin servetini zamanı seviyelerde artırdığını ortaya koydu. Teknoloji devlerinin hisselerindeki yükselişle beraber Elon Musk, Jeff Bezos, Mark Zuckerberg ve Bernard Arnault şeklinde adların kişisel servetleri yüz milyarlarca dolara ulaştı. Buna karşılık Dünya Bankası ve BM verileri, yüz milyonlarca insanoğlunun halen yoksulluk sınırında yaşadığını, besin güvensizliği ve gelir kaybının birçok ülkede pandemi öncesine nazaran daha ağır hale geldiğini gösterdi. BM Aşırı Yoksulluk ve İnsan Hakları Hususi Raportörü Olivier De Schutter, küresel ekonominin artık ultra zenginlerin ve dev şirketlerin “önemsiz ve yıkıcı taleplerine” hizmet ettiğini belirterek yeni bir ekonomik model çağrısında bulunmuş oldu.
BM Aşırı Yoksulluk ve İnsan Hakları Hususi Raportörü Olivier De Schutter, küresel ekonominin ultra zenginlerin ve dev şirketlerin “önemsiz ve yıkıcı taleplerine” hizmet ettiğini belirterek acil değişiklik çağrısında bulunmuş oldu. (Reuters)
EKONOMİ ULTRA ZENGİNLERE HİZMET EDİYOR
BM Hususi Raportörü Olivier De Schutter, mevcut ekonomik sistemin toplumların gereksinimlerinden oldukca dünyanın en varlıklı bireylerinin ve şirketlerinin taleplerine nazaran şekillendiğini deklare etti. De Schutter, “Haiz olduğumuz sınırı olan kaynaklar, ultra zenginlerin önemsiz arzularını karşılamak yerine yoksul insanların temel gereksinimlerine yönlendirilmeli” ifadelerini kullandı. BM yetkilisi, toplumsal konutlar yerine dev malikaneler, toplu ulaşım yerine lüks araçlar üreten bir ekonomik sistemin hem verimsiz hem de sürdürülemez bulunduğunu altını çizdi. De Schutter ek olarak yoksullukla savaşım için evrensel temel gelir, istihdam garantisi, borç silme programları ve aşırı servet vergisi şeklinde seçeneklerin değerlendirilmesi icap ettiğini belirtti.
SERVET ZİRVEDE TOPLANDI
Oxfam’ın son eşitsizlik raporuna nazaran küresel gelirin mühim kısmı dünyanın en varlıklı yüzde 1’lik kesiminin elinde toplandı. UBS Küresel Servet Raporu da milyarderlerin toplam servetinin son yıllarda trilyonlarca dolar arttığını ortaya koyuyor. Dünya nüfusunun en varlıklı yüzde 10’u küresel gelirin ortalama yüzde 52’sini alırken, en yoksul yüzde 50 yalnızca yüzde 8,5’ini elde ediyor. Teknoloji şirketleri başta olmak suretiyle küresel firmaların piyasa değerleri üstün dereceli seviyelere çıkarken, birçok ülkede gerçek ücretler aynı hızla artmıyor. Elon Musk’ın uzay kolonileri projesi, Jeff Bezos’un uzay yatırımları ve Silikon Vadisi milyarderlerinin uzun vadeli teknoloji projeleri kamuoyunda konuşulurken, BM kuruluşları aynı dönemde yüz milyonlarca insanoğlunun temel sıhhat, eğitim ve besin hizmetlerine erişmekte zorlandığını raporladı. Dünya Besin Programı’nın verilerine nazaran dünya genelinde 343 milyon insan akut besin güvensizliği riski altında yaşamaya devam ediyor.
Internasyonal verilere nazaran Dünya nüfusunun en varlıklı yüzde 10’u küresel gelirin ortalama yüzde 52’sini alırken, en yoksul yüzde 50 yalnızca yüzde 8,5’ini elde ediyor. (Reuters)
KÜRESEL GÜNEY YOKSULLUK KISKACINDA
BM raportörüne nazaran gelişmekte olan birçok ülke hastanelere, okullara ve altyapıya yatırım yapmak yerine dış borçlarını çevirebilmek için ihracata bağımlı hale geldi. Bu durum düşük ücretleri, çevresel tahribatı ve kırılgan ekonomileri bununla beraber getirdi. Raportör, Şimal-Cenup eksenli küresel tedarik zincirleri yerine bölgesel ekonomik iş birliklerinin ve Cenup-Cenup ticaretinin güçlendirilmesi icap ettiğini savundu.
YENİ EKONOMİK MODEL ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de kısa sürede Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) tek başına ekonomik başarı ölçütü olarak kullanılmasını eleştirmiş ve dünya liderlerini yeni kalkınma göstergeleri geliştirmeye çağırmıştı. De Schutter ise BM bünyesinde gelir eşitsizliğini seyretmek için Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne (IPCC) benzer kalıcı bir mekanizma kurulmasını önerdi. Raportör, servetin, finansal varlıkların, büyük mülklerin ve çevreye zarar veren faaliyetlerin daha çok vergilendirilmesi icap ettiğini savunurken, toplumsal hakkaniyet ile ekonomik politikaların tekrardan dengelenmesi icap ettiğini söylemiş oldu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
