Svalbard, Norveç’in geri kalanıyla aynı kurallara doğal olarak değil. Takımada, 1920’de imzalanan Svalbard Antlaşması temelinde yönetiliyor. Bu antlaşma, kırktan fazla imzacı ülkenin vatandaşlarına, olağan göç kısıtlamaları olmadan bölgede yaşama ve emek verme hakkı tanıyor.
Pratikte bu oldukca somut bir anlama geliyor: Herhangi bir şahıs, takımadanın başkenti ve anlamlı kentsel altyapıya haiz tek yerleşimi olan Longyearbyen’e, yurt haricinde çalışmak için meydana getirilen tipik taşınma işlemlerinden geçmeden yerleşebilir.
Sadece antlaşmanın çözmediği şeyler de var: Gerçek bir iş bulmak gerekiyor; her şeyin ithal edilmiş olduğu bir yerde yaşam maliyetini üstüne almak gerekiyor; sıcaklığın eksi 40 derecenin altına indirilmiş olduğu ve kutup gecesinin aylarca sürdüğü bir ortama uyum sağlamak gerekiyor. Giriş özgürlüğü gerçek; fakat kişinin bu özgürlükle sonrasında ne yapacağı bambaşka bir sorun.
Hakkaten işe alım meydana getirilen sektörler
Svalbard’ın ekonomik yapısı minik ve oldukça uzmanlaşmış durumda. Ziraat yok, imalat sanayisi neredeyse asla yok ve tecim yalnızca temel gereksinimlerle sınırı olan. Buna karşın yabancı çalışanları tertipli olarak istihdam eden etken alanlar bulunuyor.
Gezim ve Arktik bulgu gezileri, son on yılda açık ara en fazla büyüyen sektörler. Bulgu rehberleri, lojistik çalışanı, resepsiyon görevlileri, konaklama çalışanları ve genel olarak gezim hizmetleri personeline, bilhassa yüksek sezonda istikrarlı bir talep var.
Bilimsel araştırma alanı da mühim. Takımada birçok internasyonal araştırma istasyonuna ev sahipliği yapıyor. Teknik ya da bilimsel profile haiz olan ve kutup ortamlarında daha ilkin tecrübe kazanmış kişiler için burada başka yerde neredeyse bulunamayacak türden pozisyonlar mevcut.
Madencilik, tarihsel olarak bölgenin ekonomik motoruydu; sadece artık açık şekilde gerileme halinde. Gene de bilhassa Norveçli ve Rus firmalar üstünden yürütülen bazı operasyonlarda sınırı olan istihdam yaratmaya devam ediyor.
Kamu hizmetleri ve mahalli yönetim alanında Longyearbyen’in eğitim, sıhhat, altyapı bakımı ve belediye hizmetleri için personele ihtiyacı var. Bunlar daha istikrarlı ve koşulları net belirlenmiş pozisyonlar.
Otelcilik ve restoran sektörü de tertipli olarak işe alım yapıyor. Oteller, restoranlar ve konaklama hizmetleri bilhassa gezinsel yoğunluk dönemlerinde personel takviyesi arıyor.
Bu destinasyon niçin hâlâ cazip?
Svalbard, öteki internasyonal emek verme destinasyonlarının alışılmış gerekçeleriyle cazip hale gelmiyor. Burada büyük kent altyapısı yok, gece yaşamı yok, metropollere yakınlık yok. Bunların hiçbiri yok.
Buraya gelme sebepleri başka; oldukca daha spesifik ve kesinlikle her profile uygun değil. Sadece uyum elde eden biri için bu koşulları başka hiçbir yerde tekrardan üretmek zor. Oldukça hususi bir birleşim söz mevzusu: özgür erişim, Norveç emek verme standartları ve orada yaşayan kişiyi bayağı destinasyonların yapamayacağı şekilde dönüştüren bir çevre.
Svalbard, konfor arayanlar için tasarlanmış bir yer değil. Başka bir şey arayan ve bunun bedelini kabul eden kişiler için uygun.
Göç engellerinin olmaması
Vize ya da emek verme izni olmadan giriş yapabilmek oldukca somut bir avantaj. Normalde Avrupa iş piyasasına girmekte güçlük yaşayan ülke vatandaşları için Svalbard, neredeyse tüm öteki alternatifleri tıkayan bürokratik karmaşadan bağımsız bir erişim yolu sunuyor.
Kuvvetli ücretler ve emek verme koşulları
Svalbard’da Norveç emek verme standartları uygulanıyor. Bu da Avrupa averajının belirgin şekilde üstünde maaşlar, düzenlenmiş emek verme koşulları ve kuvvetli bir iş güvencesi sistemi anlamına geliyor. Birçok sözleşmeye konaklama da dahil ediliyor; bu da mahalli yaşam maliyetinin yarattığı darbeyi mühim seviyede hafifletiyor.
Alışılmış kalıpların haricinde bir ustalaşmış tecrübe
Arktik’te ustalaşmış olarak çalışmak, bayağı ortamlarda kolay kolay edinilemeyecek beceriler geliştiriyor: aşırı koşulları yönetme, özerklik, gerçek uyarlama kapasitesi, minik ekiplerde ve baskı altında çalışabilme. Bunlar belirli sektörlerde ağırlığı olan özellikler. Svalbard’da geçirilen bir dönem, bu nitelikleri neredeyse kendiliğinden inşa ediyor.
Direkt yüzleşilmesi ihtiyaç duyulan zorluklar
Göçmenlikteki açıklık, orada yaşamı sürdürmenin ve çalışmanın gerçek zorluklarını ortadan kaldırmıyor. Bu tarz şeyleri görmezden gelmek pahalı bir hata olur.
İzolasyon: Longyearbyen’in nüfusu sadece ortalama 2 bin 500 kişiye ulaşıyor. Dış dünyaya bağlanan kara yolu yok, uçuşlar azca ve pahalı, dünyanın alışıldık ritminden kopuş neredeyse tam. Bazı kişiler için bu cazibenin bir parçası. Bazıları için ise birkaç hafta içinde ciddi bir soruna dönüşebiliyor.
Yaşam maliyeti: Svalbard’da tüketilen her şey ya uçakla ya da gemiyle geliyor. Fiyatlar neredeyse her alanda yüksek. Maaşlar bunu kısmen telafi etse de asgari düzeyde finansal planlama olmadan hesap tutmayabilir.
İklim ve kutup gecesi: Aylarca güneş görmemek, ruh hali ve enerji seviyesi üstünde gerçek bir yük oluşturuyor. Bu minik bir detay değil; uzun soluklu bir kalışa karar vermeden ilkin ciddiye alınması gerekiyor.
Sınırı olan iş piyasası: Pazar minik. Açık pozisyonlar oldukca fazla değil ve Arktik destinasyonlara yönelik rekabet son yıllarda açıkça arttı. Öncesinden kesinleşmiş bir sözleşme olmadan oraya gitmek daima karşılığını veren bir risk değil.
Bu adım hakkaten kime uygun?
Svalbard oldukça belirli profillere uyuyor: ölçülü ve hazırlıklı maceracılar, gezim ya da bilim alanında aşırı koşullarda deneyimi olan profesyoneller yada bilgili olarak geleneksel yaşamın dışına çıkmak isteyen kişiler.
Nelerin mevcut olduğuna dair düşünce edinmek için layboard.es, ülke, sektör ve sözleşme türüne bakılırsa iş ilanlarını süratli ve oldukça kişiselleştirilebilir şekilde filtreleme imkânı sunuyor.
Svalbard, internasyonal iş piyasasına rahat bir giriş noktası değil. Sadece hazırlıklı gelen ve beklentilerini doğru ayarlayan kişiler için dünyanın başka herhangi bir yerinde bulunması hakkaten zor bir tecrübe sunuyor.
Svalbard Antlaşması’na taraf ülkeler:
Afganistan, Arnavutluk, Arjantin, Avustralya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Kanada, Şili, Çin, Çekya, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Mısır, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İzlanda, Hindistan, İrlanda, İtalya, Japonya, Letonya, Litvanya, Monako, Hollanda, Yeni Zelanda, Şimal Kore, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Suudi Arabistan, Sırbistan, Slovakya, Cenup Afrika, Cenup Kore, İspanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık, ABD ve Venezuela.
Türk vatandaşları için durum
Türk vatandaşları Svalbard’da yaşama ve emek verme bakımından antlaşma tarafı ülke vatandaşı statüsünde fakat Türkiye’den fiilen buraya uçmak için bir çok rota Oslo yada Tromsö üstünden geçtiğinden, giriş-çıkış için çift girişli Schengen vizesi almak gerekiyor. Norveç’in Türkiye’deki resmi sayfası da Svalbard’a gezi edecek ve Schengen vizesine doğal olarak kişilerin 2 yada daha çok girişli vize başvurusu yapması icap ettiğini söylüyor.
