Dar gelirli vatandaşların alım gücü ekonomideki dalgalı seyir sebebiyle düşmeye devam ediyor. TÜRK-İŞ Temmuz 2025 “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırması, vatandaşın alım gücündeki erimeyi bir kez daha gözler önüne serdi. Artan enflasyon ve yaşam pahalılığı sebebiyle 4 kişilik bir ailenin yalnızca sıhhatli ve dengeli beslenebilmesi için yapması ihtiyaç duyulan aylık besin harcanması bile 26 bin 413 TL’ye yükselirken, asgari ücret ise senenin 7 aylık döneminde enflasyon karşısında 4 bin 217 TL alım gücü kaybı yaşadı. Döviz kurlarındaki dalgalanmaların yanı sıra enflasyonun etkisiyle temel gerekseme maddelerinin tutarları adeta her gün zamlanırken, vatandaşın alım gücü de hızla düşüyor.
ALIM GÜCÜ DÜŞTÜ
Uzmanlar, enflasyonla savaşım mevzusunda kalıcı ve kapsamlı politikaların hayata geçirilmesi icap ettiğini vurguluyor. Öte taraftan bir öteki mühim mesele da işsizlik sayılarındaki artış. TÜİK Haziran 2025 verilerine nazaran, mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 8.6’ya, işi olmayan sayısı ise 52 bin şahıs artarak 3 milyon 47 bine ulaştı. Erkeklerdeki işsizlik oranı yüzde 7.1, kadınlardaki işsizlik oranı yüzde 11.4’e kadar yükselmiş durumda.
Başlevent: “Türk-İş’in yapmış olduğu hesap doğru, bunu enflasyonla mücadelenin bir parçası olarak görüyorlar, insanların cebinde fazlaca para olursa fazlaca talep oluşur, o da enflasyon yaratır diye düşünüyorlar.”
CİDDİ DÜŞÜŞ OLDU
Uzmanlar, kısa vadeli çözümler yerine, üretimi, istihdamı ve ihracatı teşvik eden yapısal reformların acilen hayata geçirilmesi gerektiği belirtilirken, haberglobal.com.tr’ye konuşan Ekonomist Cem Başlevent, asgari tutara zam yapılmaması ve alım gücündeki erime için şunları söylemiş oldu: “Geçtiğimiz 2 yıl içinde asgari ücret artışlarında eli açık davranıldı, seçimler vardı ve enflasyonun üstünde artışlar yapılmış oldu. Reel anlamda asgari ücret, eski yıllara nazaran fazlaca üst düzeylere terfi etti. Fakat sonrasında Temmuz zamlarının yapılmaması ve zam oranının düşük tutulması ile beraber alım gücünde ciddi bir düşüş oldu.”
KEMER SIKMA DÖNEMİ
“Asgari tutara zam yapılmaması kemer sıkma politikasının da bir gereği” diyen Başlevent, “Vatandaşın birkaç yıl sabretmesi gerekiyor. Bir ihtimal sonraki süreçte zamlar beklentileri karşılayabilir. Maalesef onun öncesinde fazla ümitli bir tablo yok” diye konuştu.
Asgari ücretin erimesine yönelik alınabilecek önlemleri sıralayan Başlevent, “Bu durumda enflasyonun düşürülmesi ve acilen yaşam pahalılığının giderilmesi gerekiyor. Bilhassa temel gıdada devasa yükseklikte fiyat artışlarının yaşanmaması gerekiyor. Zirai don, kuraklık derken maalesef besin enflasyonu TÜFE’nin de üstünde seyrediyor. Gümrüksüz ithalat bir ihtimal çözüm olabilir” diyerek değerlendirmelerini noktaladı.
MAAŞLAR YÜKSELTİLMELİ
Ekonomist Kalımlı Demirel ise, asgari ücretin enflasyon sebebiyle erimesine yönelik şu açıklamalarda bulunmuş oldu:
“Ilk olarak asgari ücretin bu denli gündem olması ve averaj ücretlerin asgari tutara yakınsaması rasyonel Ortodoks siyaset tercihi. Bununla birlikte eskiden daha açık halde uygulanan ucuz emek ülkesi olma politikası kuvvetli halde sürdürülmekte. 2018 yılından itibaren devam eden emekli ve emekçi buhranı derinleşti. Bu koşullar altında makro ekonomik ve finansal istikrarın sağlanması mümkün değildir. İvedilikle yapılması ihtiyaç duyulan, ücret ve maaş averajının yoksulluk sınırının üzerine çekilmesi, borç yönetimi uygulamasının terk edilmesidir.”
Uzmanlar, resmi işsizlik oranlarının ötesinde, gerçek işsizlik tablosunu yansıtan “atıl işgücü oranının” ise Haziran’da yüzde 32.9’a çıkarak zamanı zirvesine ulaştığını öne sürüyor.
UZLAŞMA SAĞLANAMADI
Öte taraftan Emek harcama ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, milyonlarca işgören ve işgören emeklisinin 2026-2027 yıllarını kapsayan mali ve toplumsal haklarını belirleyecek olan 8. Dönem Toplu Sözleşme görüşmelerinde işgören ve işgören emeklisine 2026 yılının ilk 6 ayı için yüzde 10 ikinci 6 ayı için ise yüzde 6’lık zam teklifi yapıldığını deklare etti. Sadece Işyar-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, meydana getirilen teklifi reddettiklerini deklare etti.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
