NATO’nun 2026 yılı zirvesi için Ankara’nın seçilmesi, diplomatik açıdan basit bir ev sahipliğinden oldukça daha fazlasını ifade ediyor. Analizlere gore bu zirve, Soğuk Harp sonrası dönemde ittifakın en karmaşık güvenlik denklemine girmiş olduğu bir dönemde gerçekleşiyor. Avrupa güvenlik mimarisi, Rusya ile süregelen gerilim, Çin’le artan rekabet ve Orta Doğu’daki krizlerle aynı anda sınanıyor. Bu tablo içinde Türkiye’nin coğrafi ve askeri konumu, NATO açısından daha ilkin olmadığı kadar tehlikeli sonuç hale gelmiş durumda. Boğazları denetim eden, Karadeniz’e oluşturulan kapıyı elinde tutan ve bununla birlikte Suriye, Irak ve Cenup Kafkasya benzer biçimde kriz bölgeleriyle direkt komşu olan Türkiye, ittifakın “360 aşama güvenlik” anlayışının merkezine yerleşiyor. United States Studies Centre analizi yakın gelecekteki beklenen gelişmelere ışık tutuyor.
2026 Ankara Zirvesi’ne ilişkin analizler, Türkiye’nin NATO içindeki konumunun belirleyici hale geldiğini gösteriyor.
TÜRKİYE’NİN ROLÜ GÜÇLENİYOR
Zirveye ilişkin değerlendirmelerde Türkiye, artık yalnızca bir üye ülke değil, NATO içinde yön atama edebilen “dengeleyici güç” olarak tanımlanıyor. Ankara’nın son yıllarda izlediği “stratejik özerklik” politikası, Batı ile tam uyumdan ziyade oldukça yönlü bir dış ilişkiler yaklaşımına dayanıyor. Türkiye bir taraftan Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklerken, öteki taraftan Rusya’ya yönelik Batı yaptırımlarına katılmaktan kaçınmasıyla dikkat çekiyor. Bu pozisyon, bazı NATO üyeleri tarafınca eleştirilse de Ankara’nın krizler içinde “arabulucu erkek oyuncu” rolünü güçlendiriyor. Ankara zirvesinde bu yaklaşımın daha görünür hale gelmesi umut ediliyor. Bilhassa Karadeniz tahıl koridoru benzer biçimde geçmiş diplomatik süreçlerde Türkiye’nin oynadığı rol, yeni güvenlik mimarisinde Ankara’nın konumunu daha da güçlendiriyor.
NATO’DA GÜNEY CEPHESİ
Zirvenin en mühim başlıklarından biri, NATO’nun cenup kanadı olacak. Uzmanlara gore Türkiye, ittifakın yalnızca doğu kanadının değil, cenup hattının da merkez ülkesi haline gelmiş durumda. İttifakın Orta Doğu’ya yönelik güvenlik yaklaşımının genişletilmesi, Ankara’nın öncelikleri içinde yer ediniyor. Körfez ülkeleriyle iş birliğini artırmayı hedefleyen “Istanbul Cooperation Initiative” benzer biçimde mekanizmaların genişletilmesi gündeme gelebilir. Bu durum, NATO’nun yalnızca Avrupa merkezli bir müdafa yapısı olmaktan çıkıp daha küresel bir güvenlik aktörüne dönüşme sürecini hızlandırabilir. Türkiye ise bu dönüşümde kilit köprü ülkesi olarak konumlanıyor.
TÜRKİYE’NİN GÜÇ KARTI
Ankara’nın elindeki en kuvvetli kozlardan biri müdafa sanayii kapasitesi olarak öne çıkıyor. Baykar, TUSAŞ ve Roketsan benzer biçimde şirketlerin son yıllarda geliştirdiği teknolojiler, Türkiye’yi NATO içinde yalnızca tüketici değil bununla birlikte üretici bir güvenlik ortağı haline getirdi. Bu durum, bilhassa Avrupa ülkelerinin artan müdafa harcamalarıyla beraber daha da mühim hale geliyor. NATO içinde “üretim kapasitesi ve süratli tedarik” tartışmalarının arttığı bir dönemde Türkiye’nin görevi, ittifakın askeri dayanıklılığı açısından tehlikeli sonuç görülüyor.
KARADENİZ VE AKDENİZ HESAPLARI
Zirvede öne çıkması beklenen bir öteki başlık ise Karadeniz güvenliği. Türkiye, hem Rusya’ya yakınlığı hem de deniz yolları üstündeki kontrolü sebebiyle bölgesel istikrarın ana aktörlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Ek olarak Doğu Akdeniz’deki enerji ve güvenlik rekabeti de NATO gündeminde mühim yer tutacak. Türkiye’nin bu bölgede daha etken bir NATO görevi talep etmesi umut ediliyor. Bu durum, ittifakın cenup ve doğu stratejilerini tekrardan dengelemesine yol açabilir.
Geniş bir alanda Türkiyesiz bir strateji üretmenin mümkün olmadığı vurgulanıyor.
YENİ DÖNEMİNİN BAŞLANGICI MI?
Uzmanlara gore Ankara zirvesi, NATO’nun gelecekteki yönünü belirleyecek bir “dönüm noktası” olabilir. İttifak, bir taraftan Rusya’ya karşı caydırıcılığı güçlendirmeye çalışırken, öteki taraftan iç bölünmeleri ve yük paylaşımı tartışmalarını yönetmek zorunda kalıyor. Türkiye ise bu karmaşık denklemde hem Batı ile bağlarını sakınan hem de bağımsız hareket kabiliyetini sürdüren bir güç olarak öne çıkıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
