Resmi Gazete’de piyasaya sürülen karara nazaran, CHP ve Muğla 4. Asliye Ceza Mahkemesi, 2024 tarihindeki ve 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişim Yapılmasına Dair Kanun’un bazı maddelerinin iptali istemiyle AYM’ye başvurdu.
Başvuruda, kanunun 15. maddesiyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesindeki “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” düzenlenmesinde meydana getirilen değişikliklerin Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürüldü.
HAGB ile kişiler hakkında “fiili cezasızlık imkanı” getirilmiş olduğu anlatılan başvuruda, cezanın caydırıcılık tesirinin ortadan kaldırıldığı, dolayısıyla mağdurlar yönünden doğan zararların telafi edilemediği açıklandı.
HAGB’nin iptaline hükmeden AYM, kararın 9 ay sonrasında yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.
Kararın gerekçesinden
Yüksek Mahkemenin gerekçeli sonucunda, 5271 sayılı Kanun’un HAGB kurumunun düzenlenmiş olduğu 231. maddesinin 5 numaralı fıkrasının birinci cümlesinin, AYM’nin 1 Haziran 2023 tarihindeki kararıyla iptal edilmiş olduğu anımsatıldı.
Dava mevzusu kuralla, HAGB kurumuna ilişkin düzenlemelerin yapıldığına işaret edilen kararda, şu tespitler yer aldı:
“HAGB kurumunun kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet ve fena işlem kabul edilen suçlar bakımından uygulanmayacağına dair yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu hususta yasama organınca Anayasa Mahkemesinin anılan iptal sonucundaki tespitleri gözetilerek bir düzenlenmenin yapılmadığı, kuralın iptal edilen hükümle kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi anlamında işkence, eziyet ve fena işlem kabul edilen suçlar yönünden aynı neticeleri doğuracağı açıktır. Bu itibarla kaide Anayasa’nın 17. maddesinin devlete yüklemiş olduğu faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilmesi ve mağdurlar açısından uygun giderimin sağlanması şeklindeki usul yükümlülüğüyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kaide, Anayasa’nın 17. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.”
Kaçak sanıklar hakkında yargılama yapılabilmesine ilişkin düzenlemeye iptal
AYM, 5271 sayılı Kanun’un “kaçağın tanımı” başlıklı 247. maddesindeki “Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Sadece, daha ilkin sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı sonucu verilemez.” hükmünü de Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. İptal hükmü 9 ay sonrasında yürürlüğe girecek.
Kararda, dava mevzusu kuralla, kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılması ve bunun istisnalarının düzenlemiş olduğu sadece “güvenlik tedbirleri”ne ilişkin bir istisnanın öngörülmediğinin anlaşıldığı bildirildi.
Yüksek Mahkemenin sonucunda, sanığın yargılamadan kaçma niyetinin bulunmadığı ve müdafa hakkından feragatin şartlarının oluşmadığını öne sürerek tekrardan yargılama ve değerlendirme yapılmasını talep edebilmesine olanak elde eden herhangi bir güvenceye de kanunda yer verilmediği vurgulandı.
