Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgale girişmesinin peşinden Karadeniz’de yaşanmış olan gelişmeler, deniz harp doktrinlerini kökten değiştirebilecek sonuçlar ortaya çıkardı. Savaşın başlangıcında kuvvetli bir donanmaya haiz olmayan Ukrayna, patlayıcı taşıyan uzaktan kumandalı sürat tekneleriyle Rusya’nın Karadeniz Filosu’na ağır kayıplar verdirdi. New York Times’ın aktardığına gore Rus filosunun ortalama üçte biri bu süreçte etkisiz hale getirildi. İngiltere merkezli Royal United Services Institute (RUSI) analizleri de Rus Karadeniz Filosu’nun muharip gücünün ortalama üçte birini kaybettiğini, Sivastopol’daki mühim unsurlarını başka limanlara çekmek zorunda kaldığını ortaya koyuyor.
Müdafa Sanayii Başkanlığı’nın açıklamalarına gore MARLIN 2024 senesinde hizmete girerken ULAQ, denizaltı müdafa harbi görevlerini de kapsayan kabiliyetlerle tasarlandı.
TEHDİT YÜZEN DRONLAR
Ukrayna’nın geliştirdiği MAGURA ve Sea Baby şeklinde insansız deniz araçları artık yalnızca hedefe çarparak patlayan teknelerden ibaret değil. Yeni nesil sistemler bulgu yapabiliyor, değişik silahlar taşıyabiliyor, hava hedeflerine karşı vazife üstlenebiliyor ve başka dronlar için hareketli platform olarak kullanılabiliyor. Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Müdafa Konseyi’nin Ocak 2026 verilerine gore deniz dronlarının operasyonel menzili 1.500 kilometreye ulaşırken, 25’ten fazla Rus askeri gemisinin imha edilmiş olduğu yada ağır hasar görmüş olduğu bildirildi.
HESAPLAR DEĞİŞEBİLİR
Karadeniz’den çıkarılan derslerin en yakından incelenmesi ihtiyaç duyulan bölgelerden biri de Ege Denizi. Türkiye ile Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı, karasuları ve hava sahası anlaşmazlıkları sebebiyle duyarlı olan Ege’de, ihtimaller içinde bir askeri gerilimin deniz boyutu geçmişte daha fazlaca fırkateynler, hücumbotlar, denizaltılar ve harp uçakları üstünden değerlendiriliyordu. Sadece deniz dronlarının ulaşmış olduğu teknoloji, bu denkleme yeni bir unsur ekliyor. Ege’nin yüzlerce ada ve adacıkla çevrili yapısı, dar geçişleri ve yoğun deniz trafiği, minik ve süratli insansız sistemlerin önemini artırabilecek özellikler taşıyor.
HIZLI SU ÜSTÜ SİSTEMLERİ
Ukrayna deneyiminin Türkiye açısından ortaya koyduğu en mühim sonuçlardan biri, denizlerde yalnızca büyük ve yüksek maliyetli platformlara yatırım yapmanın kafi olmaması. Fırkateynler, korvetler ve denizaltılar deniz gücünün temel unsurları olmayı sürdürürken, bu tarz şeyleri tamamlayacak fazlaca sayıda süratli, düşük maliyetli ve değişik görevler üstlenebilen insansız suüstü aracına duyulan gereksinim artıyor. Bilhassa Ege şeklinde mesafelerin kısa, deniz trafiğinin yoğun olduğu bölgelerde sürat, hareket kabiliyeti ve anlık informasyon paylaşımı eleştiri ehemmiyet taşıyor.
HANGİ SİSTEMLER VAR?
Türkiye, son yıllarda insansız deniz araçları geliştiren ülkeler içinde öne çıkan projelere imza attı. ULAQ, MARLIN, SANCAR ve SALVO şeklinde platformlar bulgu ve gözetlemeden suüstü harbine, elektronik harp çalışmalarından mayın karşı tedbirlerine kadar değişik görevler için geliştirildi.
DENİZALTILAR BELİRLEYİCİ
Analistlere gore insansız deniz araçlarının yükselişi, denizaltıların öneminin azaldığı anlamına gelmiyor. Aksine Ege ve Doğu Akdeniz’de sualtından hareket edebilen, uzun süre tespit edilmeden vazife yapabilen denizaltılar caydırıcılığın temel unsurlarından biri olmaya devam ediyor. Yunanistan’ın envanterinde havadan bağımsız tahrik sistemine haiz dört Type 214 sınıfı denizaltı bulunuyor. Türkiye ise altı tane Reis sınıfı denizaltı programını sürdürüyor. İlk vapur TCG PİRİREİS 2024 senesinde hizmete alınırken, öteki denizaltıların kademeli olarak donanmaya iştirak etmesi hedefleniyor.
EGE’DEKİ İHTİYAÇ
Internasyonal İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise Ege ve Doğu Akdeniz’de değişen askeri dengeleri değerlendirirken Türkiye’nin aslolan ihtiyacının tayyare gemilerinden ziyade insansız deniz araçları ve denizaltılar bulunduğunu belirtiyor. Köni’ye gore Karadeniz’de yaşanmış olan harp, milyarlarca dolarlık büyük harp gemilerinin fazlaca daha düşük maliyetli insansız sistemler karşısında ne kadar kırılgan hale gelebildiğini gösterdi. Türkiye açısından denizlerde caydırıcılığın yalnızca büyük platformlarla değil, denizaltı gücü, insansız sistemler ve gelişmiş müdafa teknolojileriyle desteklenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
