Akdeniz kıyılarında birkaç senedir gözlenen köpüklenme, yağlı yüzey tabakaları ve plastik atıklar yaşanmış olan ekolojik tahribata ışık tutuyor. Son olarak Alanya kıyılarından alınan örneklerde mikroplastik yoğunluğunun Akdeniz averajının bazı noktalarda 60-65 katına erişmesi tehlikenin ulaşmış olduğu boyutu ortaya koydu. Kirliliğin değişik kaynaklardan Akdeniz’e taşındığına ilişkin bulgular artarken, gözler bir taraftan da atıklarını mevzuata aykırı şekilde çevreye bırakan tesislere çevrildi. Meydana getirilen denetimler, probleminin yalnızca denizde görülen kirlilikle sınırı olan olmadığını, karadaki bazı tesis ve işletmelerin uygulamalarının da çevresel baskıyı artırdığını ortaya koydu.
Seyhan Nehri ve Adana çevresindeki plastik kirliliği üstünde 2020 yılından bu yana çalıştıklarını belirten Gündoğdu, bazı dönemlerde kirliliğin laboratuvar analizine gereksinim duyulmayacak kadar gözle görülebilir hale geldiğini söylüyor.
142 TESİS DENETİME ALINDI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekipleri sahada denetimlerini artırırken, kuralları hiçe sayan işletmelere yönelik ciddi yaptırımlar uygulanmaya devam ediyor. Bakanlık tarafınca 1 Temmuz’dan itibaren Adana, Antalya, Hatay, Mersin ve Muğla’da meydana gelen araştırmalarda 23 tesise toplam 47 milyon 599 bin TL yönetimsel para cezası kesildi. Kirletici niteliği yüksek olduğu değerlendirilen 142 tesis ek olarak denetim programına alındı. Adana’daki Seyhan Atıksu Arıtma Tesisi’ndeki kontrollerde ise atık suyun bir bölümünün arıtılmadan boşalım edilmiş olduğu tespit edildi.
HABER GLOBAL GÜNDEME GETİRMİŞTİ
Öte taraftan kamuoyunda tepkilere yol açan ekolojik tahribat Haber Global Web Hususi’in 4 Temmuz 2024 tarihinde yayımladığı “Kirlilik endişesi, Denizler niçin köpükleniyor?” başlıklı haberinde gündeme getirilmişti. Haberde, Antalya’da Lara, Konyaaltı ve falezler çevresinde iki senedir görülen köpüklenmeye dikkat çekilmiş, bilhassa yazları nüfus ve gezim hareketliliğinin artmasıyla denize ulaşan organik yükün yükseldiği belirtilmişti.
TEKNE ATIKLARI KONTROL EDİLMELİ
Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, o tarihte köpüklenmenin organik kirlilikle bağlantılı bulunduğunun altını çizmiş, Akdeniz’deki organik madde miktarının giderek arttığını söylemişti. Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız da kıyılardaki insan faaliyetleri, evsel ve endüstriyel atıkların deniz ekosisteminin dengesini bozduğuna dikkat çekmişti. Prof. Dr. Mustafa Sarı ise temizlik maddelerinin arıtılmadan denize bırakılmasının yanı sıra teknelerdeki atıkların denetim altına alınması icap ettiğini vurgulamıştı.
KÖPÜKLENMEDEN PLASTİK KİRLİLİĞİNE
Aradan geçen iki senenin arkasından ortaya çıkan yeni bulgular, köpüklenme tartışmasının oldukça daha geniş bir kirlilik tablosunun parçası olabileceğini gösterdi. Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi ve İstanbul Politikalar Merkezi araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu’nun açıklamış olduğu verilere gore, geçtiğimiz günlerde Alanya kıyılarındaki dört değişik noktadan alınan örneklerin bazılarında mikroplastik yoğunluğu Akdeniz averajının 60-65 katına kadar çıktı. Bazı istasyonlarda belirlenen plastiklerin ise yüzde 60 ile yüzde 93’ünün, geri dönüşüm tesislerinde parçalanmış plastiklerle ilişkili olduğu öne sürüldü.
2024’TE UYARI GELMİŞTİ
Şimdiye kadar Akdeniz’deki kirliliğin büyüyebileceği uyarısı yalnızca mikroplastik mevzusunda yapılmadı. Haber Global’in 2024’teki araştırmasında ise Prof. Dr. Meriç Albay da Antalya kıyılarındaki organik yük artışının Akdeniz açısından risk oluşturduğunu belirtmişti. Bilhassa gezim merkezlerindeki nüfus artışı, yoğun güneş kremi kullanımı, vapur ve tekne trafiği ile denize ulaşan değişik kirleticilerin su yüzeyindeki tabakalaşmayı artırdığı da vurgulanmıştı. Aynı yıl piyasaya sürülen “Tekneler kirlilik saçıyor, denizlerde atık tehdidi” başlıklı Haber Global araştırmasında da Ege ve Akdeniz kıyılarındaki yoğun tekne trafiğinin yarattığı çevresel baskıya dikkat çekilmiş, lüzumlu önlemler alınmadığı takdirde Ege ve Akdeniz’in Marmara Denizi’ndeki çevresel sorunlara benzer risklerle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılmıştı. 2025 yazında ise tablo tekrardan gündeme geldi. Haber Global’in “Kabarcık değil pislik! Kıyılar can çekişiyor” başlıklı haberinde Akdeniz ve Ege kıyılarında yeniden görülen yağlı ve köpüklü yüzey tabakaları mercek altına alınmıştı.
Uzmanlar, evsel ve endüstriyel atıklar, kanalizasyon yükü, teknelerden meydana gelen kirlilik ve bazı alg gruplarındaki aşırı çoğalmanın köpüklenmenin oluşumunda rol oynayabileceğine dikkat çekiyor.
KİRLİLİK DENİZDE BAŞLAMIYOR
Yeni araştırmalar ise Akdeniz’deki plastik kirliliğinin yalnızca sahillerde ortaya çıkan bir çevre problemi olmadığını gösteriyor. Prof. Dr. Sedat Gündoğdu’ya gore Adana çevresindeki plastik geri dönüşüm tesislerinden meydana gelen atık sular mühim risk başlıklarından biri. Son dönemde ortaya çıkan kirlilik görüntülerini yorumlayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eski Müsteşarlarından Prof. Dr. Mustafa Öztürk, kirliliğin çekince boyutlara ulaşmasından kaygı ettiğini belirterek, “Bugün Akdeniz kıyılarında görülen plastik parçaları, köpüklenmeler ve yağlı tabakalar aslen birkaç senelik bir çevresel sürecin son halkası durumunda. Seyhan Nehri’nden drenaj kanallarına, geri dönüşüm tesislerinden sulama suyuna, ziraat toprağından Akdeniz’e kadar uzanan zincirin her noktasında ayrı bir risk bulunuyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
