ABD’nin İsrail’e sağlamış olduğu askeri destek, Kurultay denetiminden uzak tutulan gizli saklı mekanizmalarla yeni bir boyuta taşınıyor. Washington, “WRSA-I” adında olan sistemle İsrail’in tabanca stokunu sınırsız hale getirmeye hazırlanıyor. Kurultay onayı olmadan işleyen bu sistem yardımıyla Tel Aviv yönetimi, istediği silahı direkt alıyor ve ödemeleri hemen sonra yapabiliyor. Uzmanlara gore bu girişim yalnızca ABD’nin kamu kaynaklarını İsrail’e vermekle kalmıyor, bununla beraber Gazze’deki harp suçlarının ve sivillere yönelik saldırıların üzerini örtmeyi de amaçlıyor.
ABD’nin ‘WRSA-I’ adında olan gizli saklı mekanizması, Kurultay denetimi olmadan İsrail’in istediği silaha direkt ulaşmasına imkân tanıyor.
GİZLİ MEKANİZMA
ABD Kongresi’nde Dışişleri Bakanlığı bütçesine eklenen yeni madde, İsrail’de konuşlu “War Reserve Stock for Allies–Israel” ( – Müttefikler İçin Harp Biriki Stoku – Israil – WRSA-I) mekanizmasını sınırsız hale getirecek. Bu mekanizmanın İsrail ayağı işleyişi açısından saydam değil ve Kurultay’nin Silahlı Hizmetler Komitesi’nin yetkisinde. Rakamlar resmi olarak müdafa bütçesi ve askeri hibe-destek programlarına da eklenmiyor ve Dışişleri Bakanlığı’nın ana bütçesine dahil ediliyor. Bu şekilde gizli saklı olarak işletilen sistem dahilinde sağlanan askeri yığın bu sayede Kurultay’ye ya da Beyaz Saray’a evvel bildirim yapılmaksızın İsrail’e direkt tabanca verilmesine olanak da tanıyor. Eski Dışişleri yetkilisi Josh Paul Amerikan basınına yapmış olduğu açıklamada, WRSA-I’nın “İsrail’e tabanca temininde en saydam olmayan mekanizma” bulunduğunu vurgulayarak, “İsrail kamyonlarını sürüp istediği silahı alabiliyor, ödemeler ise hemen sonra hallediliyor” dedi.
KONGRE DENETİMİ YOK
Yeni yasa tasarısı, 2024’te kabul edilen ve senelik 200 milyon dolarlık limitleri kaldıran düzenlemenin üstüne inşa ediliyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast tarafınca hazırlanan teklif, artık kıymet sınırlaması olmaksızın geçirme yapılmasına izin verecek. Kurultay denetim kurulları daha ilkin eski ABD Başkan’ı Joe Biden yönetiminin tabanca transferlerini ufak paketlere bölerek Kurultay bildirim eşiğinin 25 milyon doları aştığı öne sürülmüştü. Denetim raporlarına gore bu yöntemle Gazze’ye yönelik hava saldırılarında kullanılan mühimmatların bir çok kamuya açıklanmadan İsrail’e ulaştırıldı.
ABD ile İsrail arasındaki milyarlarca dolarlık tabanca anlaşmaları ve insan hakları raporları kamuoyundan gizlenerek, Gazze’deki suçların üstü örtülüyor.
751 SİLAH ANLAŞMASI
ABD ile İsrail arasındaki en kapsamlı antak kalma 2016’da imzalanan Memorandum of Understanding (MOU – Uzlaşı Belgesi). Bu antak kalma uyarınca 2019–2028 yılları aralığında İsrail’e toplam 38 milyar dolarlık askeri yardım yapılması taahhüt edildi. ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine gore, İsrail ile halen 751 etken tabanca satış anlaşması (FMS) bulunuyor ve bu anlaşmaların toplam kıymeti ortalama 39,2 milyar dolar. Rutin olarak her yıl ABD’den İsrail’e 3,8 milyar dolar tutarında askeri finansman (FMF) aktarılıyor. 7 Ekim 2023 sonrası dönemde ise Washington yönetimi, ek paketlerle beraber İsrail’e 17,9 milyar dolar tutarında ilave yardım da sağlamış oldu.
RAPORLAR GİZLENECEK
Amerikan basınında görüşlerine yer verilen askeri uzmanlara gore WRSA-I’nin sınırsız hale getirilmesi ülkenin ordusunun kendi stoklarını tüketme riski taşıyor. Josh Paul da “Bu düzenleme ABD’nin askeri hazırlığını ciddi şekilde zayıflatabilir” uyarısında bulunuyor. Buna rağmen yeni tasarı, bir tek yığın genişlemesiyle sınırı olan kalmıyor. Tasarının mevcut halinde Dışişleri Bakanlığı’nın insan hakları raporlarını Kurultay’ye sunma zorunluluğu da ortadan kaldırılıyor. Washington D.C. merkezli Çatışmalarda Sivilleri Koruma Merkezi fikir kuruluşundan John Ramming-Chappell, “Bu düzenleme geçerse Kurultay ve kamuoyu ABD dış politikasının tesirleri hakkında oldukça daha azca bilgiye haiz olacak” düşüncesini dile getiriyor. Emekli diplomatların büyük kısmı bu yasanın ek olarak Gazze’deki soykırım suçlarının gölgelenmesi anlamına geldiğinin altını çiziyorlar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
