Birleşik Krallık’ta 8 Mayıs’ta meydana getirilen mahalli seçimler İngiliz siyasetinde son yılların en büyük kırılmalarından birine işaret etti. Sonuçlara nazaran aşırı sağcı Nigel Farage liderliğindeki Düzeltim UK, yüzlerce mahalli meclis sandalyesi kazanırken, İşçi Partisi ve Tutucu Parti ağır kayıplar yaşadı. Analistler, ortaya çıkan tabloyu “İngiltere’de iki partili sistemin çözülüşü” olarak değerlendirdi. Öteki taraftan Almanya’dan Fransa ve İtalya’ya kadar aşırı sağın hem ülkeler hem de Avrupa Parlamentosu’ndaki bloklar içinde yükselişi tedirginlik uyandırıyor. Uzmanlara nazaran aşırı sağcı partiler kıtadaki finansal ve toplumsal krizleri seçim kampanyalarında kullanıp oy verenleri radikalleştiriyorlar. Yaşam pahalılığı, göç, enerji krizi ya da neoliberal iktisat benzer biçimde ana gündemleri kullanan ırkçı partilerin iyi mi durdurulacağı problemi Avrupa hükümetlerinin başlıca problemlerinden birisi haline gelmiş durumda.
2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde merkez sağ ve aşırı sağ blokların toplam ağırlığı belirgin şekilde terfi etti. (Shutterstock)
İŞÇİ PARTİSİ OY KAYBEDİYOR
İşçi Partisi bilhassa endüstri bölgelerinde ciddi oy kayıpları yaşadı. Manchester’daki Tameside’da parti elindeki 14 sandalyenin tamamını Düzeltim UK’ye kaptırırken, Wigan’da da ortalama yarım yüzyıl sonrasında konsey kontrolünü yitirdi. Londra’da Westminster Konseyi tekrardan Tutucu Parti’ye geçti. Wandsworth’ta ise İşçi Partisi çoğunluğunu yitirdi. Financial Times ve The Economist analizlerine nazaran İngiltere’de aşırı sağın yükselişi; yaşam pahalılığı, enerji krizi, göç tartışmaları, sanayisizleşme ve neoliberal iktisat politikalarının yarattığı toplumsal eşitsizliklerle direkt bağlantılı görülüyor. Verilere nazaran İngiltere’de gelir eşitsizliği son 30 senenin en yüksek seviyelerinden birine ulaştı.
ALMANYA’DAN FRANSA’YA UZANAN HAT
Aşırı sağ yükselişi yalnızca İngiltere ile sınırı olan değil. Fransa’da Marine Le Pen liderliğindeki Ulusal Birlik (RN), 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 31’in üstünde oy aldı. Emmanuel Macron’un partisinin oyu ise her seçimde daha da düşüyor. Almanya’da Almanya için Alternatif (AfD) partisi son kamuoyu yoklamalarında birçok eyalette ikinci parti konumuna terfi etti. Irkçı AfD, bilhassa Doğu Almanya’da yüzde 30’un üstüne çıkan destek oranlarına ulaştı. Parti göç karşıtı söylemler ve ekonomik kriz eleştirileriyle destek tabanını genişletiyor. İtalya’da Giorgia Meloni liderliğindeki İtalya’nın Kardeşleri (FdI) iktidardaki konumunu güçlendirmeyi sürdürürken, İspanya’da Vox Partisi de bilhassa göç ve güvenlik politikaları üstünden yükselişini sürdürüyor.
Uzmanlara nazaran toplumsal devletin zayıflaması, enerji krizleri, harp ekonomisine geçiş ve gelir dağılımındaki bozulma birçok Avrupa ülkesinde merkez partilere olan itimatı zayıflatıyor. (Shutterstock)
AVRUPA PARLAMENTOSU SAĞA KAYIYOR
2024 Avrupa Parlamentosu seçimleri de kıtadaki siyasal dönüşümü hızlandırdı. Avrupa Muhafazakarlar ve Reformistler (ECR) ile Kimlik ve Demokrasi (ID) grupları mühim iskemle artışları elde etti. Avrupa Parlamentosu’nda merkez sağ ve aşırı sağ blokların toplam ağırlığı belirgin şekilde terfi etti. Avrupa Komisyonu içinde müdafa bütçeleri, sınır güvenliği ve göç politikaları mevzusunda daha sert politikaların öne çıkması da dikkat çekiyor. SIPRI ve Bruegel verilerine nazaran Avrupa ülkeleri son iki yılda müdafa harcamalarını da üstün dereceli düzeyde artırdı. Almanya müdafa bütçesini 114 milyar dolara çıkarırken, Polonya GSYİH’sinin yüzde 4,5’ini savunmaya ayırdı. Fransa, İtalya ve İspanya da askeri harcamalarını hızla yükselten ülkeler içinde içeriyor.
NEOLİBERAL KRİZ AŞILAMIYOR
Guardian, Jacobin ve Le Monde Diplomatique analizlerine nazaran Avrupa’da aşırı sağın yükselişi yalnızca kültürel değil, hem de ekonomik bir kırılmanın sonucu olarak değerlendiriliyor. Toplumsal devletin zayıflaması, enerji krizleri, harp ekonomisine geçiş ve gelir dağılımındaki bozulma birçok ülkede merkez partilere olan itimatı zayıflatıyor. Analizlerde oldukca sayıda Avrupa ülkesinde aşırı sağın ileri sürdüğü yaşam tarzının da tutucu kesimlerce normalleştirildiği vurgusuna yer veriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
