Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Yüzyılı’nda Türkiye’nin ve Türk Dünyası’nın, dünyanın yükselen gücü olmasını hedefliyor.
Ulusal Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafınca hayata geçirilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), öğretim programlarında köklü bir kavramsal değişimi bununla beraber getiriyor.
Toplumsal bilimlerden fen bilimlerine kadar pek oldukca derste, güncel gelişimleri ve ulusal değerleri merkeze alan yeni bir terminolojiye geçiliyor.
TYMM ile beraber öğretim programlarında yer edinen birçok kavram, ulusal bellek, güncel bilimsel gelişmeler ve dijital dönüşüm ekseninde tekrardan yapılandırıldı. Müfredat genelinde “öğrenme hedefi” ve “kazanım” ifadeleri yerine artık öğrenme çıktısı terimi kullanılacak.
Nesiller Türklük bilincinde, ulusal bilinçte ve vatanseverlik duygusuyla yetişecek
TYMM, eğitim sistemimizde yalnız bir yöntem değişikliği değil, hem de köklü bir zihniyet devrimini temsil ediyor. Yeni müfredat; ulusal bilinci sağlamlaştıran, Türk geçmişine ve kültürel mirasına tavizsiz bir halde sahiplenen, yerli ve ulusal bir terminolojiyi merkeze alan vizyonuyla dikkat çekiyor.
Öğrencilerin kendi uygarlık değerlerini kuşanarak geleceğe hazırlanması hedeflenen bu modelde, kavramlar “coğrafyadan tarihe, dilden felsefeye” kadar geniş bir yelpazede ulusal bir süzgeçten geçiriliyor.
TRT Haber’in Bakanlık kaynaklarından edinmiş olduğu bilgilere gore müfredatta meydana getirilen değişimler ve yeni eklenen kavramlar şu şekilde:
TARİH
Türkistan: “Orta Asya” terimi yerine kullanıma girdi.
MEB müfredatında köklü değişim: Orta Asya değil Türkistan
Sömürgecilik Politikaları: “Coğrafi keşifler” yerine bu ifade tercih edildi.
Sevk ve İskân Kanunu: “Tehcir kanunu” yerine kullanılmaya başlandı.
Haçlı Saldırıları:”Haçlı seferleri” ifadesi yerini aldı.
Adalar (Ege) Denizi: “Ege Denizi” ifadesi yerine bu kavram kullanıldı.
Doğu Roma: “Bizans” terimi yerine tercih edildi.
Aslı astarı olmayan Ermeni İddiaları:”Ermeni Meselesi” yerine bu tarif getirildi.
Aslı astarı olmayan Pontus İddiaları: “Pontus Meselesi” yerine bu kavram kullanılacak.
Mavi Vatan: Türkiye’nin deniz yetki alanlarını ifade etmek suretiyle eklendi.
İskân ve İstimalet: Bu politikalar, Türkiye Cumhuriyeti’nin dış politikada göç ve sığınmacılara karşı geliştirdiği insani tutum örnekleriyle ilişkilendirilerek işlendi.
COĞRAFYA
Mavi Vatan: “Su kaynaklarımız” yerine kullanıldı.
Gök Vatan:”Türkiye’nin hava sahası” yerine kullanıldı.
Yeşil Vatan: “Ormanlarımız” yerine kullanıldı.
Türkistan ve Adalar (Ege) Denizi:Coğrafya müfredatında da bu kavramlar yer aldı.
Ulusal Bilim İnsanları: Coğrafya tarihinde iz bırakan Türk ve Müslüman bilim adamlarına daha çok yer verildi.
Uygulamalı Teknoloji: CBS ve Dijital Küreler benzer biçimde araçlar teorikten ziyade uygulamalı olarak sunuldu.
Küresel Mevzular: Afetler, çevre sorunları ve internasyonal birlikteliklerin (BM, NATO) anlaşmazlıklara sunmuş olduğu çözümlerin tartışılması sağlandı.
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
Metin terimi genişletilerek ana metin ve ara metin kavramları oluşturuldu. Temalarda tahlil edilen metinler “ana metin”, bu metinleri anlamlandırmaya ve çözümlemeye destek olan metinler ise “ara metin” olarak tanımlandı.
Video, belgesel yada etkileşimli içerikler için oldukca modlu metin terimi kullanılıyor. Oldukca modlu metinlerin özellikleri programda açıklanmış ve öğrenme-öğretme süreçlerine dahil edildi.
FELSEFE, SOSYOLOJİ VE PSİKOLOJİ
Felsefe: 11. Derslik felsefe dersinde felsefe zamanı akışından vazgeçilip öğrencilerin üstüne felsefi fikir ortaya koyabilecekleri güncel problemlerin üniteler haline getirilmesi ile felsefe dersi öğretimine yeni mevzular ve kavramlar dahil oldu.
Teknoloji, çevre, edebiyat ve hukuk mevzuları ile; safsata türleri, çevre etiği, ontolojik anlam kaybı, tekhne, teknoloji karşıtlığı, teknoloji taraftarlığı, vakit ve mekân algısının değişmesi, kaygı, kendi olma, umutsuzluk, yabancılaşma, ceza, hakkaniyet, hukuk, kabahat benzer biçimde yeni kavramlar felsefe öğretiminde yer buldu.
Sosyoloji: Türk Modernleşmesi, oryantalizm, self-oryantalizm, muhafazakârlık, avrupamerkezcilik, etnosentrizm, hegemonya, merkez-çevre kuramı, prekarya, İslam karşıtlığı, bilim sosyolojisi, paradigma, suni zekâ, algoritmik ayrımcılık, dikkat ekonomisi, okul kültürü, akran nezaketi kavramlar eklendi.
Psikoloji: Kuramsal psikoloji alt yapısına ilişkin akım ve ekoller, ruh sağlığı ve davranış bozuklukları, gelişim dönemleri benzer biçimde mevzular yerine öğrencilerin kendi hayatlarıyla ve gündelik yaşamla direkt bağ kurabilecekleri bir yapı oluşturuldu.
Öğrenmeyi öğrenme, buluğluk periyodu özellikleri benzer biçimde mevzular ön plana alınırken toplumsal psikoloji kapsamında bireysel ve toplumsal uyumu güçlendirecek kendi kendine yardım, kabul ve kararlılık yaklaşımları ve duygu ve stres yönetimi, etkili yazışma becerileri ile pozitif psikolojinin temel kavramları olan ruhsal sağlamlık, ümit, karakter güçleri ve erdemler, öz güven, öz saygı, travma sonrası büyüme kavramlarına yer verildi.
MANTIK, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ
Mantık: Klasik teknik mevzular (İkilem, koşullu benzetme vb.) azaltılmış; safsata, paradoks, informel mantık, abdüktif mantık ve temporal mantık benzer biçimde modern alanlar eklendi. Bu değişimler ile öğrencilerin medya ve toplumsal medyada karşılaştıkları argümanları eleştirel şekilde değerlendirebilmelerini hedefleniyor.
Matematik:Algoritma ve Bilişim ayrı bir tema olarak yapılandırıldı.
Kimya: Yeşil hidrojen, nanoteknolojik ürünler, biyouyumlu malzemeler ve biyolojik polimerler benzer biçimde güncel bilimsel kavramlar ilk kez müfredata dahil edildi.
DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI:
Dijital dönüşümün getirmiş olduğu risklere ilişkin kavramlar eklendi. (Unutulma Hakkı, Ombudsmanlık, Dijital hak arama, Dijital Çocuk Hakları Sözleşmesi)
Türk-İslam medeniyetinin demokrasi noktasında tarihsel birikimine ilişkin kavramlar eklendi. (Fatih Sultan Mehmet’in Bosna Fermanı, Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi, Veda Hutbesi, Medine Sözleşmesi, Türk Çocuk Hakları Sözleşmesi)
Hak ihlalleri bağlamında değişik coğrafyalarda Türkiye’nin kültürel ve tarihsel bağlarını yansıtan kavramlar eklendi. (Gazze, Doğu Türkistan ve Hocalı)
SAĞLIK BİLGİSİ
Siber diktatörlük, teknolojik stres, uyku kalitesi ve besin güvenliği kavramları eklenmiş; bağımlılıklar için kimyasal bağımlılıklar ifadesi kullanılmaya başlandı.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, geçmişin köklü mirasını bugünün teknolojik ve sosyolojik gerçekleriyle harmanlayan bir gelecek projeksiyonu.
“Vatan” teriminin denizden havaya, ormandan dijital dünyaya kadar her alanda “mavi, gök ve yeşil” vurgusuyla işlenmesi; tarihimizdeki çarpıtılmış kavramların yerine ulusal gerçeklerin ikame edilmesi, tam bağımsız bir eğitim anlayışının tezahürü. Bu modelle yetişecek nesillerin, yalnız data sahibi değil, hem de ulusal bir şuurla donanmış ve uygarlık değerlerine sahiplenen bireyler olması hedefleniyor.
Ulusal Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile okullarda ulusal ve içsel değerlerin ön plana çıkarıldığını açıklamıştı. Bakan Tekin, vatan savunması bilincinden bayrak sevgisine kadar pek oldukca değerin yeni müfredatın merkezinde bulunduğunu dile getirmişti.
