Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nda aksayan vapur trafiğinin normale dönmesi için davet yapmış oldu. Çağrının peşinden Donald Trump, Hürmüz’deki operasyonun durdurulduğunu duyurdu. Axios gösterim organına nazaran Washington ile Tahran, tek sayfalık bir antak kalma metni üstünde uzlaşmaya yaklaştı. Avrupa merkezli çözümleme kuruluşu Special Eurasia’nın raporunda ise Pekin ve Moskova’dan gelen eş zamanlı destek mesajlarının ABD’nin geri adımındaki en büyük etken olduğu değerlendirmesi ön plana çıktı.
Rusya’nın, ABD ile İsrail’in İran’a karşı tekrardan bir hücum başlatması halinde Tahran’a açık kapı bıraktığı ifade ediliyor. (Reuters)
MOSKOVA AÇIK KAPI BIRAKTI
Special Eurasia’nın analizine nazaran 27 Nisan 2026’da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlığındaki kurul, St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. Heyette İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ve İran’ın Moskova Büyükelçisi Kazım Celali de yer aldı. Rus tarafında ise Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Putin’in dış siyaset danışmanı Yuri Uşakov ve Rus askeri istihbaratı GRU’nun başkanı Igor Kostyukov hazır bulunmuş oldu. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın İran dosyasında tüm taraflarca kabul edilebilecek arabuluculuk ya da iyi niyet aracılığı sergilemeye hazır bulunduğunu deklare etti.
GRU VE İSTİHBARAT MASADA
Special Eurasia, Rus kaynaklardan elde etmiş olduğu bilgilere dayandırarak hazırladığı rapora nazaran GRU Başkanı Igor Kostyukov’un toplantıya iştirak etmesi, görüşmenin bayağı diplomatik temasın ötesine geçtiğini de gösteriyor. Raporda, Rusya ile İran arasındaki birlikteliğin uydu ağları ve görüntülerinin paylaşımı, elektronik harp, askeri-teknik koordinasyon ve haber alma paylaşımı başlıklarında derinleştiği açıklandı. Analize nazaran Moskova, İran’a direkt harp garantisi vermek yerine Tahran’ın müdafa kapasitesini artıracak teknik destek, uzay tabanlı gözetleme ve diplomatik meşruiyet sağlıyor. İran ise Rusya’ya asimetrik harp, SİHA teknolojisi ve yaptırımlara çıkış noktası alternatifi sunuyor.
Avrupa merkezli çözümleme raporuna nazaran ABD’nin küresel saldırganlığı karşısında Rusya ve Çin’in Avrasya merkezli alternatif seviye arayışı güçleniyor. (Reuters)
STRATEJİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
Moskova ile Tahran içinde 17 Ocak 2025’te imzalanan Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması, 2 Ekim 2025’te yürürlüğe girdi. Special Eurasia’ya nazaran antak kalma, siyasal, ekonomik, teknolojik ve güvenlik alanlarında uzun vadeli iş birliği zemini oluşturuyor. Sadece raporda bu anlaşmanın resmi bir karşılıklı müdafa paktı olmadığı ve Rusya’ya İran adına direkt askeri müdahale yükümlülüğü getirmediği vurgulandı. Buna rağmen Moskova’nın İran’ı BRICS+, Şanghay İşbirliği Örgütü ve alternatif Avrasya tecim hatlarına daha çok entegre etmeye çalmış olduğu açıklandı.
RUSYA’NIN PRAGMATİK TUTUMU
Raporda Rusya’nın Basra Körfezi krizinde “yönetilebilir istikrarsızlık” stratejisi izlediği de ifade edildi. Avrupa merkezli askeri, siyasal ve strateji uzmanlarına nazaran Moskova, İran’ın çökmesini istemiyor sadece ABD’nin mali ve askeri kaynaklarının Hürmüz, Körfez ve Orta Doğu hattında tükenmesini de kendi çıkarına görüyor. Analize nazaran Hürmüz’deki her kriz, ABD’nin Ukrayna ve Avrupa hattındaki kapasitesini zorlarken, Rusya ve Çin’in Avrasya merkezli alternatif seviye arayışını güçlendiriyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
