İl Ziraat ve Orman Müdürlüğüne bağlı olan İstanbul Kapalı Dikey Ziraat Uygulama Merkezi, Kağıthane’deki bir kültür merkezinin eksi 8’inci katında ve 30 metre altında ziraat faaliyeti gerçekleştiriyor.
Dünyanın en derin ikinci tarımsal üretim merkezi olma özelliği taşıyan merkezde, topraksız ziraat yöntemiyle 120 değişik nebat türü üretilebiliyor.
İstanbullulara taze ve sıhhatli sebze yetiştirmek için emek verme yürütülen merkez, şimdilerde her gün taze ve zirai ilaçsız çilek üretimi yapılabilecek yeni projesini hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Projeye ilişkin AA muhabirine konuşan İstanbul Kapalı Dikey Ziraat Uygulama Merkezi Proje Koordinatörü ziraat yüksek mühendisi Hakan Aşan, merkezde 2022’den itibaren ortalama 120 değişik nebat çeşidi üstüne AR-GE emek harcaması yaptıklarını söylemiş oldu.
Bunların yetiştirilmesi için lüzumlu optimum parametreleri belirleyip bir katalog haline getirdiklerini belirten Aşan, bu katalogları işe yatırım yapmak isteyen vatandaşlar, paydaşlar ve yatırımcılarla paylaştıklarını dile getirdi.
Aşan, tesiste toprak kullanmadan, hidroponik su kültürü yöntemiyle üretim yaptıklarını kaydederek, “Güneş ışığı yerine geçen nebat büyütme ışıklarımız var. Biz burada tüm parametreleri bitkinin istediği şekilde organize edip süratli bir halde sıhhatli, gıda kıymeti yüksek, pestisit içermeyen, şu demek oluyor ki zirai nebat koruma ürünü içermeyen, kalıntı içermeyen ürünler üretiyoruz. Bu üretimi İstanbul’un merkezinde, göbeğinde yapabiliyoruz.” diye konuştu.
Burada üretilen ürünlerin piyasaya arz edildiğini, market, restoran ve otellere gönderildiğini aktaran Aşan, şunları kaydetti:
“Bu yaptığımız üretim metodunun birçok pozitif yanları var. Birincisi, pestisit içermiyor, kontrollü ortam olduğundan zirai ilaç kullanmıyoruz. İkincisi, taze ve gıda kıymeti yüksek ürünleri şehrin merkezinde lojistik maliyeti olmaksızın üretebiliyoruz. Şu demek oluyor ki siz bir yeşilliği Antalya’da üretip İstanbul’a sevk etmenize gerek kalmadan, şehir tarımı kapsamında İstanbul’da yapabiliyorsunuz. Daha azca su kullanıyoruz. Tarlada 1 kilogram marulu yetiştirmek için 250 litre su harcanıyor. Tam otomasyon seralarda bu 20 litreye düşüyor. Bizim kullandığımız su, sirküle ettiğimiz sistemlerde 1 litreye düşüyor. Şu demek oluyor ki 1 kilogram ürünü 250’de 1 oranında su kullanarak üretebiliyoruz. Bu da yüzde 99,6 su tasarrufu sağlıyor.”
Aşan, tesiste 3 üretim ünitesi ve 1 fide odası bulunduğunu belirterek, “Burada toplam 300 metrekare alanda, 20 bin metrekare tarlada meydana getirilen üretime eş kıymet üretim yapıyoruz. 300 metrekare ile 20 bin metrekareyi karşılaştırdığımızda ciddi bir verimlilik avantajımız oluyor. Bunu elde eden, kattan oluşan ve dikey alanlar kullanmamız yardımıyla birim alandan maksimum verim elde etmemizdir. İklimi denetim edebiliyor, 12 ay süresince üretim yapabiliyoruz. Ticari olarak 365 gün tarımda normalde veremeyeceğiniz taahhütleri verme şansı sağlıyor. Şu demek oluyor ki belirli bir dönemde belirli oranda ürünü üretip sevk etme taahhüdü verebiliyorsunuz.” ifadelerini kullandı.
Meydana getirilen uygulamanın sonucunda üründen alınacak verimin baştan belli olduğuna ve iklim şartlarına bağlı olmadığına işaret eden Aşan, “Herhangi bir hastalık riski yok. Kuraklık ve dolu şeklinde iklimsel hiçbir riske doğal olarak değilsiniz. Şu demek oluyor ki her şey doğru yapıldığı takdirde burada günün sonunda alacağınız verimlilik, ürün miktarı ve kalite belli. En büyük avantajlarından biri bu.” dedi.
Aşan, dikey ziraat ile tarlada meydana getirilen ziraat arasındaki farklarla ilgili, “Tarlada birçok işçinin emek harcaması gerekiyor. Biz burada ortalama 300 metrekarelik üretim alanını 3 kişiyle yönetim ediyoruz. İtalyan fesleğeni ürettiğimiz ürünlerden biri. Ondan örnek vermek gerekirse, bu ürünün tarladaki üretim süresi 75 ila 90 gün. Biz burada 22 günde aynı biyokütle ve verimliliğe ulaşabiliyoruz.” açıklamasında bulunmuş oldu.
Bitkilerin gereksinim duyduğu gıda elementlerini ve fotosentez için lüzumlu olan gelişme ışıklarını ideal spektrumda verdiklerinin altını çizen Aşan, sözlerini şöyleki sürdürdü:
“İklimi, sıcaklığı, nemi, karbondioksiti, tüm parametreleri optimum şartlarda ayarladığımız için nebat herhangi bir stres ortamı olmaksızın süratli bir halde tam potansiyeline ulaşabiliyor. Burada değişik nebat çeşitlerinde değişik parametrelerle oldukça sayıda tecrübe etme yapıyoruz. Gıda kıymeti açısından en yüksek noktaya hangi tecrübe etme sonucunda eriştiğimiz, hepsi kayıt altında. Literatürde esasen her bitkinin averaj bir verim kıymeti var. Biz, ‘Bu verim değerine ne kadar kısa sürede ulaşırız?’ diye çalışıyoruz. Şu demek oluyor ki nebat açısından fark eden bir şey yok. Gıda kıymeti açısından daha yüksek, sıhhatli, pestisit içermiyor. Toz toprak da yok, yıkamadan yiyebiliyorsunuz. Dikey tarımda üretilen ürünler toprakta üretilen ürünlerden daha kaliteli denilebilir.”
“BURADAN İLHAM ALIP AÇILAN TESİSLER VAR”
Aşan, tesisin 2025’te 10 bini aşkın ziyaretçisi bulunduğunu, bunun ortalama 7-8 bininin öğrencilerden oluştuğunu belirterek, “Burayı ziyaret eden ve kendilerini bu alanda geliştirmek isteyenlere destek veriyoruz. TEKNOFEST’e katılan ekiplere ziraat teknolojileri noktasında yardım ediyoruz. Buradan esin alıp oluşturulan, İstanbul’da 3-4 dikey ziraat ticari tesisi var. Bu tesislerde yetiştirdiğimiz arkadaşlarımız çalışıyor.” ifadelerini kullandı.
Tecrübe etme yapmak amacıyla yerli ve yabancı tohumları denediklerini söyleyen Aşan, şu anda kullandıkları tohumların ortalama yüzde 80’inin yerli bulunduğunu kaydetti.
Aşan, kısa sürede çilek üretimiyle ilgili bir emek verme yapacaklarına da dikkati çekerek, “Kapalı ortamda dikey ziraat yöntemiyle çilek üretimi 12 ayda olacak. Üretim kesintisiz, yüksek kalitede ve lojistik maliyeti olmaksızın direkt İstanbul’un göbeğinde yapılabilecek. AR-GE çalışmasını başlattık, ortalama 6 ay içinde de onu tamamlamayı planlıyoruz.” şeklinde konuştu.
Çilek üretiminde zirai ilaç kullanmayacaklarını vurgulayan Aşan, kaliteli üretim reçeteleri çıkaracaklarını sözlerine ekledi.
