Türkiye, ekonomide yeni yıla dalgalı bir seyirle giriyor. 2026 yılı için net asgari ücret 28 bin 75 TL olarak belirlenirken, brüt ücret ise 33 bin 30 TL oldu. Dar gelirliyi doyum etmeyen zam oranının peşinden bu artış, yüksek enflasyon ve temel harcamalardaki yükseliş sebebiyle “alım gücü” tartışmasını tekrardan büyüttü. Bilhassa kira, besin ve ulaştırma kalemlerinde hissedilen baskı sürerken, asgari ücretteki yeni düzey geniş kesimler için geçim hesabının merkezine oturdu. Tam da bu tartışmaların alevlendiği bir dönemde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin “Gelir Dağılımı İstatistikleri” bültenini yayımladı. Veriler, Türkiye’de gelir dağılımının güncel fotoğrafını ortaya koydu.
SADECE 0.1’LİK DEĞİŞİM
Buna nazaran, en yüksek gelire haiz yüzde 20’lik grubun toplam gelirden almış olduğu hisse, 2025’te geçen yıla kıyasla 0,1 puan azalarak yüzde 48’e gerilerken; en düşük gelire haiz yüzde 20’lik grubun almış olduğu hisse ise 0,1 puan artışla yüzde 6,4 olarak kayıtlara geçti. Bültende, gelir dağılımı eşitsizliğinin en temel göstergelerinden kabul edilen Gini katsayısına da yer verildi. Gelir dağılımında eşitsizlik ölçütü olarak kabul edilen bu katsayı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, 1’e yaklaştıkça bozulmayı ifade ediyor. TÜİK’in hesaplamasına nazaran Gini katsayısı, bu yıl geçen yıla nazaran 0,003 puan azalarak 0,410 olarak tahmin edildi.
Asgari ücretteki artış beklentilerin altında kaldı.
HALKIN ÜÇTE BİRİ KİRACI
Öte taraftan yeni yıla girerken dikkat çeken verilerden biri de ev sahipliği ve kiracılık oranlarına yansıdı. Son değerlendirmelere nazaran Türkiye’de kirada oturan kesimin oranı yüzde 28 olarak tahmin edilirken, emekliler içinde kira ödeyenlerin oranı ise yüzde 14 seviyesinde hesaplanıyor. TÜİK’in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarına dayanan verilerde, oturmuş olduğu konutun sahibi olan fertlerin oranı yüzde 56,1, kirada oturanların oranı yüzde 28, lojmanda oturanların oranı yüzde 0,9, kira ödemeden oturanların oranı ise yüzde 15 olarak veriliyor.
YANLIŞ TANIMLAMA
Kamuoyu araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise bu tabloyu üst üste koyduğunuzda kamuoyunda “yüzde 72” diye dolaşan oranın aslına bakarsak yalnızca ev sahibini değil, hem de kira ödemeden oturanları; şu demek oluyor ki aile ve akraba evinde kalanları da kapsayan “kira ödemeyenler” toplamına işaret ediyor. Bu yüzden ‘yüzde 72 ev sahibi’ cümlesi direkt ev sahipliği oranı benzer biçimde okunduğunda gerçeği yansıtmıyor; doğru okuma, ‘toplumun ortalama yüzde 72’si ya kendi evinde ya da kira ödemeden lojmanda oturuyor. Kira ödeyenler ise yüzde 28’ şeklinde olmalı” dedi.
İSTİHDAMDA KAYIP VAR
Ekonomiden yansıyan en negatif veri setlerinden biri de istihdam cephesinde. SGK verilerine dayanarak paylaşılan bilgilere nazaran Eylül 2022’de ortalama 4 milyon 507 bin olan imalat endüstri istihdamı, Eylül 2025’te 3 milyon 925 bin seviyesine geriledi. Aradaki fark, üç yılda imalat endüstri istihdamında 582 binlik yitik anlamına geliyor. Bu düşüş, “üretim, ihracat, istihdam” zincirindeki kırılmanın en görünür halkası olarak öne çıkıyor.
İstanbul ve öteki büyük kentlerdeki fahiş kira oranları vatandaşı kara kara düşündürüyor.
REZERVLER ARTIYOR
Yeni yıla girerken pozitif yönde tablo, Merkez Bankası rezervlerindeki artış oldu. Aralık sonu itibarıyla brüt biriki 192,3 milyar dolara çıkarken, bu meblağ geçen yıl sonuna nazaran 37,3 milyar dolarlık artışa işaret etti. Swap hariç net biriki ise 66,7 milyar dolar seviyesinde ölçümlenirken, analistler bunun geçen yıl sonuna nazaran 23 milyar dolarlık artış olduğuna dikkat çektiler. Döviz mevduatları ise geçen hafta 479 milyon dolar arttı. Bu artışın, KKM’si biten ve TL fonlardan çıkan bazı tutum sahiplerinin paralarının bir kısmını tekrardan dövize çevirmesinden kaynaklandığı vurgulanıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
