Dünyada sigara tüketiminin en yüksek olduğu ülkeler içinde ilk sıralarda yer edinen Türkiye’de, tütün ürünleri ve elektronik sigarayla mücadelede yeni bir döneme giriliyor. Kapalı alan yasağının kapsamını genişleten ve kamusal alanları tekrardan tanımlayan yeni mevzuat hazırlıkları hız kazanırken, sigara ve elektronik sigara kartelleri ise örtülü reklam, dijital pazarlama teknikleri ile pazar paylarını büyütmeye çalışıyorlar. Resmi veriler, bilimsel niteliği olan araştırmalar ve saha emekleri beraber okunduğunda, Türkiye’nin oldukça katmanlı bir tütün tehdidiyle karşı karşıya olduğu anlaşılıyor. Öyleki ki, ülke genelinde 15 yaş ve üstü sigara kullananların oranı ortalama yüzde 30 olarak tahmin ediliyor. Erkeklerde bu oran yüzde 37,3’e çıkarken, hanımlarda yüzde 10,7 seviyesinde bulunuyor. Bu da ortalama 12 milyon adam ve 4,5 milyon kadının her gün sigara içtiği anlamına geliyor.
Hayvan deneyleri ve klinik emekler, e-sigaraların irin mekanizmalarını tetiklediğini, DNA hasarına yol açtığını ve akciğer fonksiyonlarını azalttığını ortaya koyuyor.
TÜRKİYE’NİN KARNESİ
İstatiksel hesaplamalara nazaran Türkiye’de şahıs başına günlük averaj sigara tüketimi 17,1 tane seviyesinde bulunuyor. Bu sayı, Türkiye’yi Avrupa bölgesinde ilk sıraya, dünya genelinde ise en üst sıralara taşıyor. Karşılaştırmalı veriler, Yunanistan’da bu ortalamanın 15,7, Japonya ve Avusturya’da ise 15,4 seviyesinde bulunduğunu gösteriyor. Tütün endüstrisi açısından bu tablo, Türkiye’yi yüksek potansiyelli bir hedef pazar haline getirirken, bilhassa gençler ve hanımefendiler üstünden yürütülen pazarlama stratejileri dikkat çekiyor.
YASAK AMA HER YERDE!
Türkiye’de elektronik sigara ve ilgili ürünlerin satışı yasak olmasına rağmen, kullanım ve erişim kanalları hızla genişliyor. 2026 yılı itibarıyla e-sigara ve yan ürünlerini satan web sitesi sayısı 200’ü aşmış durumda. Puff bar, likit, ısıtılmış tütün ve yüksek nikotin içeren ürünlere ise 20 bin ayrı noktada erişilebildiği belirtilirken, bu ürünlerin mühim bir kısmı, toplumsal medya platformları üstünden “ürün deneyimi”, “aroma karşılaştırması” yada “kişisel kullanım paylaşımı” adı altında meydana getirilen örtülü reklamlarla tanıtılıyor.
GENÇLER HEDEFTE
Meydana getirilen saha çalışmalarında e-sigara kullanımının 14-16 yaş arası gençler içinde bile hızla yayılmış olduğu görülüyor. Türkiye’de meydana getirilen bir ankette, 500 ergenin yüzde 67’sinin evinde minimum bir sigara içen fert bulunmuş olduğu, yüzde 20’sinin ise e-sigara denemiş olduğu ya da tertipli kullandığı ortaya konuldu. Uzmanlar, elektronik sigaraların masum bir “alternatif” şeklinde sunulmasına rağmen, içeriklerinde 7 binin üstünde kimyasal madde, 70’e yakın kanserojen, 8 bine yakın değişik aroma bulunduğuna dikkat çekiyor.
MAVİ BÖLGELER OLACAK
Yeni hazırlanacak mevzuat ile hem halk sağlığını korunması hem de suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Buna nazaran açılır, kapanır tente bulunan alanlar ile kış bahçeleri artık tamamen kapalı alan kapsamına alınacak. Böylece bu alanlarda sigara içilmesi yasaklanacak. Yeni düzenlemeyle beraber kamu binaları, AVM’ler ve restoranların ana giriş kapılarından minimum 5 metre mesafede sigara içilmesi tamamen yasaklanacak. Mevzuat kapsamında çocuk parkları tamamen sigarasız alan duyuru edilerek “kırmızı hat” statüsüne alınması da gündemde. Sahillerde ise sigara içenler için fizyolojik olarak ayrılmış “mavi bölgeler” oluşturulacak. Bu alanların haricinde sigara kullanımına izin verilmeyecek.
Bilhassa 25-34 yaş arası erkeklerde sigara kullanım oranı yüzde 51,4 şeklinde çarpıcı bir seviyeye ulaşmış durumda. 35-44 yaş arası hanımlarda ise bağımlılık oranı yüzde 23,2’ye yükselmiş durumda.
TAVİZ VERİLMESİN
Sağlığa Evet Derneği Başkanı Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Elif Dağlı ise Türkiye’nin tütün ile mücadelesinde 2011 yılından sonrasında sekteye uğratılmak istendiğini belirterek şunları söylüyor: “Ne olduysa 2011’de oldu. Denetim ekipleri zayıflatıldı, ihlallerin takip edeni bırakıldı, resmi metinlerde ‘tütün endüstrisi’ ibaresinin kullanılmaması istendi. Tütün kullanımının tarihinin en yüksek seviyesine çıktı. Onlarca senedir verilen sivil cemiyet çabasına karşın en oldukça tütün kullanan ülkeler listesinin başındayız. Türkiye’de hukuk ve halk sağlığı temelli tütün kontrolü politikasının geri planda ve sahipsiz bırakılmamalı. TBMM’nin gündemine getirileceği söylenen ve tütün kontrolü ile ilgili uzmanlık örgütleri ile paylaşılmayan paketin içinde, devletimizde üretim ve satış ruhsatı bulunmayan ürünlere yeşil ışık yakan hükümlerin yer almamasını önemle talep ediyoruz.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

