Fransa’da Çin’in ülke dışındaki güvenlik yapılanmasına ilişkin soruşturmada yeni bir yargı sonucu alındı. Küresel haber alma haberlerine yer veren gösterim organı Intelligence Online’ın (IO) yayımladığı araştırmaya nazaran Paris İdare Mahkemesi, ekim başlangıcında Çinli iş insanı Ni Chaowen’in sınır dışı edilmesine yönelik sonucu onayladı. Fransa’nın iç haber alma kuruluşu olan İç Güvenlik Genel Müdürlüğü (DGSI), 2001’den bu yana Fransa’da yaşayan ve Naumy adlı giyim zincirini yöneten Chaowen’in, Fujian Sanayici ve Tüccarlar Derneği vasıtasıyla Çin Kamu Güvenliği Bakanlığına bağlı gizli saklı bir polis merkezinin faaliyetlerini yürüttüğünü değerlendiriyor. Devrin İçişleri Bakanı Bruno Retailleau tarafınca başlatılan sınır dışı süreci, 2025’te mahkeme kararıyla askıya alınmıştı. Sadece Fransa Danıştayı, 9 Haziran 2026’da derneğin Çin güvenlik kurumlarına aracılık ettiğine ilişkin bulguları kabul ederek önceki yürütmeyi durdurma kararını kaldırdı. Ekimdeki son karar, sınır dışı sürecindeki yeni hukuki aşamayı oluşturuyor.
Fransa’da Çinli iş insanı Ni Chaowen’in sınır dışı edilmesi sonucu onaylandı. Fransız istihbaratı, ülkede Çin güvenlik kurumlarıyla bağlantılı 9 gizli saklı polis merkezinin kapatıldığını deklare etti. Avrupa merkezli araştırmalarda Çin’in minimum 53 ülkede 102 yurtdışı gizli saklı polis hizmet merkezi kurduğu ileri sürülüyor. (Reuters)
GİZLİ POLİS MERKEZİ ORTAYA ÇIKTI
57 yaşındaki Ni Chaowen, 2001’de Fransa’ya yerleşti, oturum durumunu 2012’de düzenledi ve hazır giyim, deri ürünleri ile mücevherat ticaretinde etkinlik gösteren firmalar kurdu. En dikkat çekici girişimi, 2014’te Essonne bölgesindeki Fleury-Mérogis’de kurulan Naumy adlı ucuz giyim zinciriydi. Firmanın Fransa’da 40’tan fazla satış noktasına ulaşmış olduğu bildirildi. Le Monde’un 17 Haziran tarihindeki araştırmasına nazaran Chaowen, 2023’ten itibaren Fujian Sanayici ve Tüccarlar Derneği’nin başkanlığını yürüttü. Dernek, Naumy şirketinin Paris’teki tesislerinde etkinlik gösteriyordu. Fransız makamlarının incelemesinde dernek üyelerinin, üstünde Fuzhou Yurtdışı Polis Hizmet İstasyonu yazan bir poster önünde çekilmiş fotoğrafı deliller içinde yer aldı. Ek olarak Chaowen’in, 9 Aralık 2021’de Çinli güvenlik yetkililerinin Fransa ziyareti için insan toplamasını isteyen bir WeChat mesajı almış olduğu belirlendi. Chaowen, 18 Eylül 2023’teki ifadesinde dernek bünyesinde bu şekilde bir merkezin bulunduğunu ve geçişlik işlemlerine destek bulunduğunu kabul etti; sadece sonrasında açıklamasını geri çekti. Savunması, fotoğraf ve mesajların gizli saklı polis faaliyeti kanıtı sayılamayacağını ileri sürdü. Danıştay ise yapının Çin Komünist Partisi’nin yurtdışındaki Çinlileri izleyen kurumları ve Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı’yla bağlantısını, Fransa’nın temel çıkarlarını ihlal eden faaliyetler kapsamında değerlendirdi.
MUHALİFİ ÇİN’E GÖTÜRME GİRİŞİMİ
Fransız karşı istihbaratının 2025 baharından itibaren yürüttüğü soruşturmalar sonucunda ülkedeki 9 gizli saklı Çin polis merkezi kapatıldı. İçişleri Bakanlığı’nın açıklamalarına nazaran merkezlerin yöneticisi olduğu belirtilen 3 Çin vatandaşı hakkında sınır dışı sonucu alındı; haziran itibarıyla ikisi ülkeden çıkarılmıştı. Yapıların bir çok Paris ve çevresindeki Çinli topluluk dernekleri yada ticari işletmeler bünyesinde etkinlik gösteriyordu. Fransız makamları, merkezlerin geçişlik işlemleri benzer biçimde yönetimsel hizmetlerin yanında muhaliflerin izlenmesi, kişisel informasyon toplanması ve Çin’e dönmeleri için baskı kurulmasında kullanıldığını belirtiyor. En dikkat çekici vaka 22 Mart 2024’te Paris Charles de Gaulle Havalimanı’nda yaşandı. Çin yönetimini eleştiren duvar yazıları sebebiyle ülkesinde arandığı bildirilen 26 yaşındaki Ling Huazhan, Çin’e giden bir uçağa zorla bindirilmeye çalışıldı. Fransız polisi bu girişimi engelledi. Le Monde’un araştırmasına nazaran operasyonla bağlantılı olduğu değerlendirilen Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı’nın Paris’teki istasyon şefi ve yardımcısından Fransa’yı terk etmeleri istendi. Ling’in pasaportunun, gizli saklı polis merkezi olduğundan şüphelenilen bir Çin işletmesinde alıkonulduğu açıklandı. Mayıs 2024’te ise Sincan’daki bir kampta tutulduğunu açıklayan Kazakistan vatandaşı Uygur kökenli Gülbahar Jalilova’nın Paris’teki evine gelen kişilerin kendisini tehlike arzettiği iddia edildi. Polis kontrolünde bu kişilerden birinin Çin Büyükelçiliği’yle bağlantılı hizmet pasaportu taşımış olduğu belirlendi. Çin Büyükelçiliği suçlamaları reddetti.
ÇİN’İN 53 ÜLKEDE 102 MERKEZİ
İspanya merkezli insan hakları kuruluşu Safeguard Defenders’ın araştırmasına nazaran Çin’in minimum 53 ülkede 102 yurtdışı gizli saklı polis hizmet merkezi oluşturduğu iddia ediliyor. Müessese, ağların Çin’in Fujian eyaletindeki Fuzhou, Zhejiang eyaletindeki Qingtian ve Wenzhou ile Jiangsu eyaletindeki Nantong kentlerinin güvenlik birimleri üstünden geliştirildiğini belirtti. Rapora nazaran bu merkezlerden bazıları, Çin’de suçlandıkları nedeni öne sürülerek yurtdışında aranan kişilerin resmi iade prosedürleri haricinde geri dönmeye zorlanmasında kullanıldı. Kuruluşun Çin’in resmi açıklamalarından derlediği verilere nazaran Nisan 2021-Temmuz 2022 içinde ortalama 230 bin şahıs geri dönmeye ikna edildi. Sadece bu rakamın tamamı gizli saklı polis merkezlerinin faaliyetleri sonucunda gerçekleşen zorla iadeleri göstermiyor. Safeguard Defenders, bilhassa kişilerin Çin’deki ailelerine baskı yapılması, evlatlarının eğitim haklarının kısıtlanması ve yakınlarının soruşturmayla tehdit edilmesi benzer biçimde yöntemlere dikkat çekti. Kanada Parlamentosu da Çin’in yurtdışı polis merkezleri mevzusunda hususi araştırma başlattı. Pekin ise söz mevzusu yapıların Çin vatandaşlarına yeterlik ve öteki yönetimsel işlemlerde destek olan hizmet merkezleri bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor; siyasal baskı ve gizli saklı polis operasyonları yürütülmüş olduğu suçlamalarını reddediyor.
