Zerzevan Kalesi’nde 1800 yıllık su dağıtım sistemi bulundu

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Çınar ilçesine 13 kilometre uzaklıktaki Demirölçek Mahallesi civarlarında, 124 metre yükseklikteki kayalık tepede bulunan ve askeri yerleşimde dünyada bulunan son Mithras Tapınağı’nın ortaya çıkarıldığı kale, bilimsel kazılarla tarihe ışık tutuyor.

UNESCO Dünya Miras Geçici Sıralaması’ne 2020 senesinde dahil edilen, kentin mühim gezim değerlerinden olan kalede bir taraftan arkeolojik kazılar sürerken öteki taraftan yerli ve yabancı ziyaretçiler ağırlanıyor.

Kültür ve Gezim Bakanlığı, Valilik, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Türkiye İş Kurumu, Safir Tuz’un katkılarıyla 2014 senesinde başlatılan kazılar yıl boyu devam ediyor.

Kale ve çevresindeki 1000 dönüm alanda bugüne dek 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve müdafa kulesi, kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve tabanca depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, konutlar ve gizli saklı geçitler, milattan sonrasında 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini kaybeden, devrin Mithras dinine ilişkin yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı’na gizli saklı dini merasim ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan ile birçok esere ulaşıldı.

Bu yıl restorasyon emek vermesi da başlatılan kaledeki kazı çalışmasında son olarak 1800 senelik su dağıtım sistemi ortaya çıkarıldı.

“KALEDE ROMA’NIN BÜYÜK BİR MÜHENDİSLİK HARİKASI SU SİSTEMİ BULUNUYOR”

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, 3 bin senelik Zerzevan Kalesi’nin askeri yerleşim alanı olduğuna işaret ederek Asur döneminden itibaren kalede yerleşimin bulunduğunu söylemiş oldu.

Kalede 2014 senesinde başlamış olan ve devam eden kazıların Kültür ve Gezim Bakanlığının “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında kapsamlı olarak yürütüldüğünü ifade eden Coşkun, çalışmaların sarnıçlar ve su sistemi üstünde yoğunlaştığını altını çizdi.

Coşkun, şunları kaydetti:

“Kalede, Roma’nın büyük bir mühendislik harikası su sistemi bulunuyor. Şu ana kadar surların haricinde su kanalları tespit ettik. Kalede 63 su sarnıcı bulunuyor. En büyüğü tonozlu (mimarlıkta kemerlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan, çoğu zaman tavan örtüsü olarak işlev gören yapı parçası) sarnıç. Bir tek bu sarnıç 4 bin ton su alıyor. Kaleye şu an kurumuş 3 kaynaktan 8,5 kilometreden kemer ve kanallar vasıtasıyla büyük sarnıçlara su getiriliyor. Kaledeki su dağıtım sistemi bugüne dek hep merak ediliyordu. Kalede ilk kez su dağıtım sisteminin mühim bir örneğini gördük. Su, kanallarla ilkin tonozlu sarnıçlara, sonrasında da yeni ortaya çıkardığımız su dağıtım sistemi kanalıyla kaledeki öteki yapılara, konutlara ve Mithras Tapınağı’na erişmesi sağlanıyor. İlk kere kaledeki su sistemini keşfetmiş olduk.”

BULUNAN KÜNK İLE KALEDE BASINÇ SİSTEMİNİN KULLANILDIĞI BELİRLENDİ

Ortaya çıkardıkları su dağıtım sisteminde künk (Pişmiş topraktan yapılmış su borusu) kalıntısı da bulduklarını özetleyen Coşkun, kalede tazyik sisteminin o dönem kullanıldığını göstermesi açısından bunun mühim bulunduğunu açıkladı.

Coşkun, şunları söylemiş oldu:

“Su, bu borular yardımıyla yüksek seviyelere basınçla çıkartılıyor. Bu şekilde su tüm alana dağıtılıyor. Tonozlu sarnıçta minik bir şelale sistemi oluşturulmuş, sonrasında ise kanala bağlantı kurulmuş. Hem de künk sistemi kullanılarak suyun basınçla yukarı seviyelere çıkartılıp öteki alanlara dağıtımı sağlanmış.”

KALEDE MATARA PARÇALARI BULUNDU

Kalede su mimarisine ilişkin mühim verilere erişilen dağıtım sisteminde matara parçaları bulduklarını dile getiren Coşkun, bunun, askerlerin ve burada yaşayan sivillerin suyu yanlarında taşımaları açısında mühim bir buluntu bulunduğunu belirtti.

Prof. Dr. Coşkun, şunları kaydetti:

“Kalede, su sarnıçlarında 10 binlerce ton su depolanmış. Yerleşik nüfus ise 1600. Hesapladığımız süre 10 binlerce kişinin 1 yıl kaleden çıkmadan ihtiyacını karşılayacak kadar sular depolanmış. Kalede, büyük bir yer üstü şehri var fakat daha büyüğü ise yerin altında. Kuşatma esnasında 1600 şahıs olan nüfusun sayısı, çevredeki halkın sığınmasıyla oldukça artıyor. Yer altında büyük yerleşim birimleri var. Bundan dolayı kale yer altında da devasa su depolarına da haiz. Zerzevan Kalesi’nde ortaya çıkarılan 1800 senelik su dağıtım sistemi Roma İmparatorluğu’ndaki mühendislik ve mimari gelişimleri günümüze ulaştırması açısından oldukça mühim.”

ZERZEVAN KALESİ

Askeri yerleşim antik yol güzergahında, 124 metre yükseklikte kayalık tepede bulunan Zerzevan Kalesi, Amida ile Dara içinde stratejik bir noktada içeriyor.

Yerleşim konumu itibarıyla tüm vadiye hakim, antik tecim yolu üstünde geniş bir alanı denetim altında tutan, Roma sınır garnizonu olan kale, Romalılar ve Sasaniler içinde büyük mücadelelere sahne oldu.

Zerzevan Kalesi’nin zamanı, Asur dönemine kadar gidiyor. Kalede Roma döneminde milattan sonrasında 3. yüzyılda aslolan askeri yerleşim inşa edildi ve 639 yılına İslam ordularının fethine kadar kesintisiz kullanıldı.

Yerleşimin surları ve yapıları Anastasios (milattan sonrasında 491-518) ve Justinianos (milattan sonrasında 527-565) dönemlerinde onarılarak, bazıları ise tekrardan inşa edilerek mevcut haline getirildi.

Zerzevan Kalesi’nde 1800 yıllık su dağıtım sistemi bulundu
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com