Türkiye’de her gün milyonlarca insan besin enflasyonuyla boğuşurken, öteki yanda sofraya bile gelmeyen milyonlarca ton yiyecek çöpe gidiyor. O şekilde ki, ülke genelinde yılda 18.1 milyar kilogram besin çöpe giderken, bu miktar ortalama 62.4 milyar öğüne denk geliyor. Çöpe giden yiyeceklerin senelik toplam tutarı ise 43.3 milyar doları açıyor. Atıkların yüzde 56’sını besin kökenli ürünler oluştururken, her gün 4.9 milyon ekmek israf ediliyor. Uzmanlara bakılırsa Türkiye’de her 4 haneden 3’ü, tertipli olarak tüketemeyeceği gıdayı da satın alıyor. TÜBİTAK ve Ziraat Bakanlığı’nın araştırmalarına bakılırsa Tüketicilerin yüzde 41’i “son kullanma zamanı” ile “tavsiye edilen tüketim zamanı” farkını bilmiyor. Market alışverişlerinde tüketicilerin %29’u sıralama yapmadan alışveriş yaparken, fazla meydana getirilen yemeklerin yüzde 40’ı sonunda çöpe gidiyor. Hanelerin bir tek yüzde 17’si besin israfı mevzusunda bilgili bulunduğunu düşünüyor.
İstatiksel tahminlere bakılırsa alışveriş esnasında insanların yüzde 29’u sıralama yapmadan alışveriş yapıyor ve bu da gerekseme fazlası alıma niçin oluyor. Ek olarak Türkiye’de vatandaşların yalnızca bir tek yüzde 17’si “besin israfı mevzusunda kendimi yeterince bilgili hissediyorum” diyor.
9 YILLIK SUYA DENK
Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Türkiye’deki market, restoran ve otellerdeki tüketilebilir gıdaların gerekseme sahiplerine ulaştırılması için yasal altyapının hızla oluşturulması gerektiğine dikkat çekerken, “İsraf edilen yalnızca yiyecek değil; su, enerji ve emek de çöpe gidiyor. Her yıl israf edilen gıdaların üretimi için 19.5 milyar metreküp su harcanıyor. Bu oran İstanbul’un 9 senelik ihtiyacına denk geliyor. Dahası israf yüzünden ortalama 33 milyon ton karbondioksite eşdeğer sera gazı da atmosfere salınıyor. Bu israf, Türkiye’nin elektrik tüketiminin yüzde 8’ine denk enerji yitirilmesine yol açıyor” dedi.
ABD BAŞI ÇEKİYOR
ABD’den örnek veren Prof. Dr. Öztürk, “ABD’de yaşayanlar yılda 42 milyar kilo yiyecek israf ediyor, bu da 145 milyar öğüne eşit. Amerikalılar, yılda 473 milyar dolar değerinde yiyecek atıyorlar. Şaşırtıcı bir halde, ABD’daki tüm yiyeceklerin yüzde 38’ini israf ediyorlar. Türkiye’de her yıl 18,1 milyar kilo besin israf ediliyor. Bu da 62.4 milyar öğüne eşit. Bir başka deyişle her yıl ortalama 43,3 milyar doları çöpe atıyor” diye konuştu.
SU KAYNAKLARI TÜKENİYOR
Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız ise israf edilen miktarın, ortalama 62.4 milyar öğüne denk geldiğine işaret ederken, “Her öğünün averaj 290 gram olduğu varsayıldığında, Türkiye’nin çöpe attığı gıdayla tüm ülke halkı bir yıl süresince tertipli üç öğün beslenebilir. Bugün Türkiye’de bir tek besin atığının azaltılmasıyla senelik ortalama 20 milyar metreküp su tasarrufu sağlanabilir. Bu miktar, Türkiye’nin tüm tarımsal sulama ihtiyacının ortalama yüzde 25’ine denk geliyor. Aynı şekilde, sera gazı salımının azaltılması ve organik atıkların geri dönüşüme kazandırılması ile karbon ayak izinde yüzde 15’e varan bir düşüş mümkün” bilgisini verdi.
Evsel besin israfının yüzde 42’si asla dokunulmadan çöpe atılıyor.
VATANDAŞ SON VERMELİ
Öte taraftan “Sıfır Atık Projesi” kapsamında 2017’den bugüne dek ortalama, 45 milyon ton atık geri dönüştürülürken, 3,5 milyar dolar ekonomik kazanç sağlandı. Proje yardımıyla 530 milyon ağaç kesilmekten kurtarıldı. Sadece buna karşın Türkiye’de bir tek yüzde 5’lik besin atığı, kompost yada biyogaz dönüşümüne girerken, Avrupa’da bu oran averaj yüzde 20 olarak söyleniş ediliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
