Suni zeka rekabeti artık Dünya’nın sınırlarını aşıyor. Çin, hesaplama kapasitesini uzaya taşıyan yeni nesil uydu ağı için ilk adımı attı. “Three-Body Computing Constellation” kapsamında yörüngeye gönderilen 12 uydu, veriyi yalnızca toplamakla kalmayıp kendi üstünde işleyebiliyor. Pekin yönetiminin uzun vadeli hedefi ise bu yapıyı ortalama bin uyduya çıkararak yörüngede birbirine bağlı devasa bir suni zeka ve hesaplama ağı oluşturmak. Böylece uydulardan elde edilmiş büyük veri, Dünya’ya indirilmeden uzayda çözümleme edilebilecek.
VERİ DÜNYA’YA İNMEDEN İŞLENECEK
Bugünkü gözlem uydularının büyük kısmı toplamış olduğu görüntüleri ilkin Dünya’daki istasyonlara gönderiyor. Çin’in geliştirdiği yeni sistem ise bu zinciri değiştirmeyi amaçlıyor. Uyduların üstündeki işlemciler, veriyi yörüngedeyken çözümleme edecek ve Dünya’ya yalnızca gereksinim duyulan sonucu gönderecek. Böylece dev miktardaki ham verinin devamlı olarak yeryüzüne aktarılması gerekmeyecek. İlk 12 uydu yalnızca gözlem icra eden araçlardan oluşmuyor. Her birinde suni zeka hesaplaması yapabilecek sistemler ve uydular arası veri bağlantıları bulunuyor. Projenin tamamında hedeflenen hesaplama gücü saniyede 1000 peta işlem seviyesinde. Çin, yörüngede dünyanın en kuvvetli süper bilgisayarlarıyla yarışabilecek büyüklükte dağıtılmış bir hesaplama altyapısı oluşturmak istiyor.
YAPAY ZEKA ARTIK YÖRÜNGEDE
Alibaba’nın geliştirdiği Qwen-3 suni zekâ modeli de Çin’in yörüngedeki hesaplama altyapısında çalıştırıldı. Yerden gönderilen sorgunun uyduya erişmesi, suni zeka tarafınca işlenmesi ve sonucun tekrardan Dünya’ya gönderilmesi iki dakikadan kısa sürdü. Böylece büyük suni zeka modellerinin direkt uzayda çalıştırılabileceği yayınlandı. Çin açısından avantaj yalnızca hız değil. Uydulardan gelen görüntüler içinde yangın, sel, vapur hareketi yada olağan dışı bir değişim tespit edildiğinde sistem yörüngede direkt uyarı üretebilecek. Bu yapı askeri gözlem, meteoroloji, deniz takip edeni ve afet seyretme sistemlerinde veri aktarım yükünü mühim seviyede azaltabilir.
DEVASA AĞLAR
Yıldız Hub’ın kullanım alanları içinde hava tahmini, afet ikazları, liman ve vapur takip edeni, elektrik şebekeleri ve uzaktan idrak etme bulunuyor. Çin’de ek olarak 300 uyduluk Tiansuan ağı da geliştiriliyor. Böylece birbirinden bağımsız birkaç “uzay bilgisayarı” projesi aynı anda aşama kaydediyor. Dünya üstündeki dev suni zeka veri merkezlerinin önündeki en büyük sorunlardan biri enerji ve soğutma ihtiyacı. Yörüngedeki sistemlerde güneş enerjisinden daha uzun süre yararlanılması ve bazı soğutma sorunlarının değişik yöntemlerle aşılması hedefleniyor. Fırlatma maliyetlerinin düşmesi de daha ilkin ekonomik görünmeyen bu fikri giderek daha uygulanabilir hale getiriyor.
GÖKYÜZÜNDE YENİ REKABET
Çin’in adımı bununla beraber ABD ile teknoloji rekabetinin yeni aşamasına işaret ediyor. Sadece Çin’in önündeki en büyük mesele ise ölçek. Onlarca uydunun beraber emek harcaması mümkün olsa da sistemi yüzlerce hatta binlerce uyduya çıkarmak; enerji yönetimi, ışınım, işlemci dayanıklılığı ve yörünge enkazı sebebiyle oldukça karmaşık.
