Kadir Cesur ve Selim Üzüm / Gazete Duvar
“25 yaşıma kadar sigaraya bile dokunmadım ama şimdi kumarla, kriptoyla, borsayla ilgileniyorum, adını siz koyun” diye başladılar ve şöyle devam ettiler: “Kripto paralar ilk çıktığında bir ayakkabı mağazasında çalışıyordum Zaten neredeyse sıfır kazanıyordum ve hepsini kriptoya yatırdım. Sonra borsayı denedim ama bu da işe yaramadı. Sonunda kumar oynamaya başladım. Çok dindar bir insan. Onun gibi birinin oğlu olmaktan utanıyorum. Dört yıldır kumar oynuyorum. Ne kazandıysam elli katını kaybettim.”
Bu sözler, şu anda özel bir şirkette asgari ücretin altında çalışan, kazancının yarısından fazlasını yasa dışı kumar sitelerine harcayan ve “utandığını” söyleyerek isminin gizli kalmasını isteyen 29 yaşındaki bir gence ait.
Ancak, sözleri farklı olsa da hikayeleri özünde aynı olan, çoğunluğu genç binlerce kişi daha var.
Yasadışı kumar ve bahis siteleri Türkiye’de giderek artan ve derinleşen bir sorundur. İnternet üzerinden oynanan ve bu nedenle erişimi kolay olan “sanal kumarhaneler” bağımlılık yaratmakta ve kişisel verilerin güvenliğini tehdit etmektedir.
Türkiye’de kumar oynamak veya oyun oynanacak yer sağlamak suç sayılmasına rağmen birçok yasa dışı kumar sitesine kolaylıkla erişim sağlanmaktadır.
Bilişim Uzmanı Bilgin Berge’ye göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bu siteleri düzenli olarak denetleyip engelliyor ancak çoğu zaman bu erişim yasakları yeterli olmuyor.
Nitekim bu sitelere erişmek isteyenler sanal konumlarını değiştirmek için VPN’leri kullanabilir ve bu sitelere sanki farklı bir ülkedeymiş gibi erişebilirler. Üstelik bu sitelerin sunucularının çoğunlukla Kuzey Kıbrıs’ta bulunması, sunuculara doğrudan fiziksel müdahaleyi imkansız hale getiriyor.
Berge, kişisel verilerin yasa dışı sitelerle paylaşılmasının tehlikesine dikkat çekerek, “Kişisel bilgilerimizi karşı tarafa isteyerek veriyoruz. Artık bu uygulama özel hayatlarımıza rahatlıkla ulaşabiliyor, bilgimiz dışında kameramızı, mikrofonumuzu aktif hale getirebiliyor. Hatta klavyemize erişebilen bir uygulama, potansiyel olarak bankacılık şifrelerimizi de ele geçirebilir.”
Öğrenciler ve motosikletli kuryeler kumar planlarında istismar ediliyor
Türkiye’de yasa dışı kumarla etkili bir şekilde mücadele edildi mi? Organize Suçlarla Mücadele Şubesi eski yöneticisi Mustafa Böğürcü, birçok üniversite öğrencisinin yasa dışı kumar sitelerinin banka hesaplarını kullanmasına izin verdiğine ve para gönderiminde bazı motosikletli kuryelerin çalıştırıldığına dikkat çekti.
“Bununla mücadele etmenin en önemli yolu para trafiğini ortaya çıkarmaktır. Eski İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük operasyonu’ dediği büyük bir operasyonu gerçekleştirdi. Ancak altı ay sonra herkes beraat etti ve mal varlığını geri aldı. Böyle bir yöntemle ne kumarın önüne geçilebilir, ne de onunla mücadele edilebilir.” diye konuştu.
Böğürcü, özellikle gençlerin online kumar oynayarak gelir elde etmeye çalıştıklarına dikkat çekti. Ayrıca birçok polis intiharının arkasında kumar bağımlılığının yattığını söyledi.
“Bazı polis memurları, jandarmalar ve hatta savcılıkta çalışan memurlar bile bu siteleri kullanıyor. Polis intiharlarının çoğunun kökeninin yasa dışı kumar oynamaktan ya da meslekten ayrılarak dijital varlıklarla zenginleşme alışkanlığından kaynaklandığını göreceksiniz. En kısa sürede” dedi Böğürcü.
Ali Kemal Erdem’in 12 Ekim 2022 tarihli internet haber kaynağı Independent Türkçe’deki haberine göre Emniyet Genel Müdürlüğü, polis intiharlarının nedenleri arasında “ekonomik nedenlerin” ilk sırada yer aldığını bildirdi. Bu kategorinin “kripto para birimi, çevrimiçi bahis veya bahis”i içerdiği daha fazla ayrıntıya girilmeden parantez içinde belirtildi.
Türkiye’de kumar 1996 yılında yasaklandı ancak kararın uygulamaya geçmesi yaklaşık bir yıl sürdü. O dönemin ünlü işletmecileri Kuzey Kıbrıs başta olmak üzere diğer ülkelerde de yeni casinolar açtılar.
Türkiye’de uyuşturucu kaçakçılığı, mafya ve yolsuzlukla ilgili kitaplarıyla tanınan gazeteci Cengiz Erdinç, “Kıbrıs’ta kumar yasal ve bu online bahis sitelerine kolaylıkla lisans veriyorlar” dedi.
Erdinç, Kıbrıs’ın nüfusuna göre kumar bağımlılığı açısından dünyada en yüksek noktalardan biri olduğunu belirterek, “Kıbrıs’ın ücra köylerinde bile bahis büroları gördüm. Orada ilgili altyapı olduğu için her yere yayıldılar. Hem kara para aklamaya hem de kumara.”
Erdinç, kumar paralarının uyuşturucu ticaretinde de kullanıldığının altını çizdi.
Ekonomik zorluklar kumara yol açıyor
Sanal bahis ve kumarın yaygınlaşmasının arkasında ekonomik, sosyolojik ve psikolojik pek çok neden bulunmaktadır. Kumar bağımlılığının önlenmesi için etkili çalışmaların yapılması gerektiğini vurgulayan Klinik Psikolog Hüseyin Erol, özellikle sanal kumar bağımlılığının 20-40 yaş arası bireylerde daha fazla arttığını söyledi.
Erol’a göre kumar bağımlılığının tek nedeni sadece “zevk” duygusu olamaz; Ekonomik zorluklardan kaynaklanan para kazanma isteği de insanları kumara iten önemli bir faktör olmuştur.
“Bireylerin içinde bulunduğu kötü ekonomik koşullar ve bu koşulları iyileştirmeye yönelik kişisel çabalarının yetersiz olması, onları farklı arayışlara itiyor. Özellikle sanal kumarın, ekonomik imkanı kısıtlı bireyler için oldukça cazip yönleri var.”
Erol, ilk kez kayıt yaptıranlara belli bir miktar ücretsiz bakiye sunulmasının, ekonomik açıdan olumsuz durumda olan vatandaşlar için oldukça cazip olduğunu ifade etti.
“Başlangıçta oradan elde edecekleri kazanımların ekonomik sorunlarını çözeceğine inanıyorlar. Ancak kumara harcanan zaman ve para zamanla artar. Sonunda kendilerini bir çıkmazın içinde bulurlar. Zaten zor durumda olan ekonomik koşulları bu sorunla birleşince, ciddi ruh sağlığı sorunları ortaya çıkmaya başlıyor.”
Erol, ekonomik durumu kötü olan toplumlarda uyuşturucu ve kumar bağımlılığının artma eğiliminde olduğunu ifade etti.
