Türkiye, 2025’in yaz döneminde ciddi bir meteorolojik ve hidrolojik kuraklık tehdidi altında bulunuyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı son çözümleme haritalarına gore, bilhassa İç Anadolu, Ege’nin iç kesimleri, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinde kuraklık giderek sertliğini artırırken, ziraat üretiminde de alarm zilleri çalıyor. Son 7 aylık “Düzgüsel Yağış Yüzdesi” (PNI) ve “Standart Yağış İndeksi” (SPI) verilerine gore, birçok ilde yağışlar 1991-2020 normallerine gore yüzde 60 ila yüzde 90 içinde azaldı. Yaz döneminde Türkiye genelinde averaj yağış miktarı yalnızca 12,5 mm olarak ölçülürken, kuraklık eğiliminin kalıcı bir kriz tablosuna dönüşebileceği ikazları yinelendi.
Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı Kalımlı Remzi Suiçmez ise ziraat sektöründe üretimin her geçen yıl azaldığına dikkat çeken adlardan. Suiçmez ise her fırsatta “Girdi maliyetlerindeki sert yükselişin yanında iklim kaynaklı kuraklık ve plansız politikalar, üreticiyi üretimden uzaklaştırıyor” diyor.
KONYA ÇÖLE DÖNDÜ
Son verilere gore, kuraklığın en yoğun hissedildiği bölgeler ise Konya, Kayseri, Gaziantep, Şanlıurfa, Eskişehir ve Ankara ilk sıralarda içeriyor. Konya’da yaz periyodu yağış averajı 5 mm seviyesine kadar gerilerken, bölgenin “ekstrem kuraklık” kategorisinde olduğu vurgulanıyor. Şanlıurfa’nın Harran Ovası’nda 2025’in ilk 7 aylık yağış toplamı, son 30 senenin en düşük ikinci seviyesinde kalırken; Eskişehir’in Mihalıççık ve Sivrihisar ilçelerinde yaz yağışları yalnızca 3-4 mm civarında gerçekleşti. Ege ve Batı Akdeniz’in iç kesimlerinde de tablo oldukça vahim. Afyonkarahisar’ın Şuhut, Dinar ve Emirdağ çevresi “aşırı kuraklık” sınıfına girerken, Kütahya’nın Gediz ve Simav ovalarında tahıl verimi yüzde 40 oranında düşmüş durumda. Isparta ve Burdur’daki lavanta ve elma üreticilerinin de su kıtlığı sebebiyle büyük toplam ürün kaybı yaşayabileceği belirtiliyor.
TÜKENEN KAYNAKLAR
Vahim meteorolojik tablo, direkt tarımsal üretime de yansıyor. Ziraat İl Müdürlükleri ve Ziraat Odaları’na gore, 2025 senesinde buğday, arpa, mısır, mercimek ve ayçiçeği üretiminde yüzde 30 ile 60 içinde toplam ürün kaybı planlanıyor. Konya Ovası’nda tahıl üretimi geçen yıla gore yüzde 55 azalırken, Şanlıurfa’da mercimek ve pamukta ürün kaybının yüzde 45’i geçtiğine dikkat çekiliyor. Devlet Su İşleri verilerine gore, yaz itibarıyla Türkiye genelindeki barajların doluluk oranı averaj yüzde 34’e gerilerken, İç Anadolu’daki ufak barajlarda bu oran yüzde 18’e kadar düştü. Doğu Anadolu’da yer altı su seviyesi averaj 3,2 metre azaldı.
PLANLAMA EKSİKLİĞİ
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız ise Türkiye’nin 2025 yazında yapısal bir kuraklıkla karşı karşıya bulunduğunu belirtirken şunları söylemiş oldu: “Mevcut veriler yalnızca iklimin değil, bununla birlikte senelerdir sürdürülebilir olmayan su ve ziraat politikalarının sonucunu gösteriyor. Konya Ovası’nda 5 mm’lik yağış ve yüzde 55’lik toplam ürün kaybı, yalnız iklimle açıklanamaz. Yer altı suyu tüketiminde denetimsizlik, yırtıcı sulama, su kayıpları ve planlama eksikliği bu tabloyu ağırlaştırıyor.”
KITLIĞA DÖNÜŞÜR
“Barajlar boşaldı, yer altı suları çekildi fakat halen bütüncül bir kuraklık yönetim planımız yok. Oysa bu tablo yalnız tarımı değil, içme suyu güvenliğini ve kırsal istihdamı da tehdit ediyor. Türkiye acilen kuraklığa karşı dayanıklı bir ziraat yapısı oluşturmak ve suyu havza bazında yöneten bir sistem geliştirmek zorundadır. Aksi halde bu kuraklık döngüsü, kalıcı bir kıtlık sürecine dönüşebilir.”
Üreticiler, 2025 yılını ziraat açısından “organik afet yılı” olarak nitelendiriyorlar.
ÇİFTÇİ PERİŞAN
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar tarafınca meydana getirilen açıklamada ise “Güneydoğu Anadolu başta olmak suretiyle birçok bölgede kuraklığın evvelinde öngörülmüştü. Maalesef çiftçiler yüzde 85’lere varan verim kaybıyla karşılaştı. Kuru ziraat meydana getirilen tahıl alanlarında verimin dekara 50 kilograma kadar düştü. Ayçiçeği üretimi için de tehlikeli sonuç bir sürece girildi. Türkiye ayçiçeği ekim alanlarının yüzde 46’sını, üretimin ise yüzde 35’ini karşılayan Trakya’da kuraklık tehdidinin ciddi boyutta.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
