Türkiye Merkez Bankası 18 aydır süren sıkılaştırma çabalarının ardından faiz oranlarını düşürdü

Reuters

Türkiye Merkez Bankası, 26 Aralık’ta politika faizini 250 baz puan düşürerek %47,5’e düşürdü; bu beklenenden biraz daha yüksek bir rakam; uzun süren ekonomik çalkantıyı ve yaşam maliyeti krizini geride bırakacak bir gevşeme döngüsü başlattı.

Bir haftalık repo faizini düşürdü, yıllarca süren alışılmışın dışında ekonomi politikalarını ve o zamandan beri programı desteklemek için yön değiştiren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın savunduğu kolay parayı tersine çeviren 18 aylık sıkılaştırma çabasının ardından yeni bir sekme açtı.

En son 2023’ün başında indirilen oran, Mart ayından bu yana yüzde 50’de tutulmuştu. Yıllık enflasyon, yeni sekmede geçen ay %47’ye düştü; merkez bankasının inandığı bu seviye, birkaç yıl daha %5 hedefine doğru sürekli bir düşüş.

Gevşeme döngüsünü başlatan bankanın politika komitesi, politikayı “enflasyon görünümüne odaklanarak toplantı bazında ihtiyatlı bir şekilde” belirleyeceğini ve beklenen “önemli ve kalıcı bozulmaya” yanıt vereceğini söyledi.

Öncü göstergelerin Aralık ayında enflasyonun ana eğiliminin düştüğüne işaret ettiğini ve enflasyondaki düşüşle birlikte talebin dördüncü çeyrekte de yavaşlamaya devam ettiğini belirtti.

Geçen hafta Reuters anketine katılan 17 kişiden 14’ü bankanın faiz oranlarını 100 ila 250 baz puan arasında düşürmesini bekliyordu. Erdoğan’ın bu hafta asgari ücrete 2025’te yüzde 30 oranında istenenden daha az zam yapılacağını açıklaması da bu öngörüleri güçlendirdi.

Politika dönüşümü

Bir buçuk yıl önce gerçekleşen bir dönüşümle Erdoğan, yıllardır görülmemiş bağımsızlığa sahip yeni bir merkez bankası liderliğini atadı ve yıllardır yükselen fiyatları ve para birimindeki çöküşü durdurmak için politikayı 4.150 baz puan kadar agresif bir şekilde sıkılaştırdı.

Yıllık enflasyon 2022’de yüzde 85’e, bu yılın başında da yüzde 75’e ulaşırken, lira yedi yılda yüzde 90 düşerek dolara 3,8’den 35,3’e düşerek çalışan ve orta sınıf Türklerden oluşan bir neslin kazanç ve tasarruflarını aşındırdı.

Erdoğan’ın bu erken dönemde artan fiyatlara rağmen borçlanma maliyetlerini düşürme çabası merkez bankasının güvenilirliğini sarstı, rezervlerinin çoğunu yok etti, yabancı yatırımcıların kaçmasına neden oldu ve dolarizasyonu durdurmaya yönelik maliyetli devlet destekli politikaların ortaya çıkmasına neden oldu.

İşletmeler ve hane halkı bu yıl yavaş büyüme, yüksek borçlanma maliyetleri ve hâlâ yüksek olan fiyatlar nedeniyle zorlanırken, bunların hepsi artık tersine dönmeye başladı veya Erdoğan’ın desteklediği daha ortodoks yaklaşımla toparlandı.

Reuters anketinin medyanına göre merkez bankasının 2025 sonuna kadar faiz oranlarını yaklaşık %28,5’e indirmesi bekleniyordu ve tahminler %25 ile %33 arasında değişiyordu.

Banka enflasyonun 2025 sonuna kadar %21’e düşmesini bekliyor. Banka, gevşeme yolunu belirlemek için, çoğunlukla gıda fiyatları nedeniyle Kasım ayındaki %2,24 dahil olmak üzere son aylarda beklenenin üzerinde seyreden aylık enflasyonu yakından izliyor.

Asgari ücretin yüzde 30 oranında net aylık 22 bin 104 Türk lirasına (627 dolar) yükselmesi, önümüzdeki aylarda fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturacak. Ancak bu seviye işçi sendikasının talep ettiği %70’in oldukça altında kaldı.

Hükümet mali disiplini koruyacağını ve enflasyonla mücadeleyi sürdüreceğini söyledi.

Daha 2023’ün başlarında “ben iktidarda olduğum sürece” faiz oranlarının düşeceğini açıklayan Erdoğan, son parasal sıkılaştırma döngüsü hakkında çok az şey söyledi. Ancak geçen ay enflasyonun faiz oranıyla birlikte düşeceğini söyledi.

Merkez bankası daha önce planlanan politika toplantılarının sayısını 2024’te 12’den gelecek yıl sekize düşürdüğünü açıklamıştı.