Osman Çaklı / Gazete Duvar
İstanbul’un ücra Çatalca ilçesinde, Polonez Et Fabrikası’nda Tek Gıda İş Sendikası üyesi 135 işçi 46 kodla (yüz kızartıcı suç) işten çıkarıldı. İşçiler, işe iade talebiyle 16 gündür protesto gösterisi yapıyor.
İşçilerin çoğu asgari ücret ya da daha az maaş alıyordu; maaşları 13.000 (390 dolar) ila 16.000 lira (480 dolar) arasında değişiyordu. Fabrikadaki işgücünün çoğunluğu kadınlardan oluşuyordu ve birçoğu ilk kez sendikayla tanışıyor ve birliklerinin gücüyle kendilerini güçlendiriyor.
Fabrika kapısında işçilerle buluşan Duvar, protestolarına devam etti. Güneşten korunmak için yüzlerce paletin arasına sığındıklarından yorgunlukları görülüyordu. Fiziksel zorluklara rağmen kararlılığını koruyarak kırılma noktasına ulaştıklarını dile getirdiler.
Pek çok işçi daha önce devletle karşı karşıya kalmamıştı ve ilk kez polis şiddetiyle karşılaşıyordu. Çatalca Kaymakamının kendilerini azarladığı bir olay da üzüntülerini artırdı.
İşçiler yıllardır kendilerini umutsuz hissettiklerini ancak sendikaya katıldıktan sonra kendilerini daha güçlü hissettiklerini ve sonuç ne olursa olsun direnmeye devam edeceklerinin sözünü verdiler. İşçilerin geçim sıkıntısı çektiğini bildikleri için işverenlerinin onlara kötü davrandığına inanıyorlardı.
İşçilerin yorgunluklarına rağmen moral ve motivasyonları yüksekti. Mücadelelerini bir onur meselesi olarak gördüler ve geri dönüşün olmadığını belirttiler. Yıllarca asgari ücretin altında çalışan işten atılan işçiler geçimlerini sağlayamadıkları için sendikalaşma kararı aldılar. Kısa mesajla işten çıkarıldıklarını öğrendikten sonra fabrika önünde protesto gösterisine başladılar.
Tek Gıda İş Sendikası Organizatörü Yunus Durdu, “15 Temmuz’da Polonez’de 24 saat içinde 80’e yakın üye kaydettik. Çoğunluğa ulaşmak için 25 işçiye daha ihtiyacımız vardı. Gece vardiyası toplantısının ardından işveren 176 yeni işçiyi işe aldı. ”
Durdu, işverenin sendikayı tanımadığını ve aralarında vardiya amirleri ve kasap ustalarının da bulunduğu uzun süreli çalışanları işten çıkardığını anlattı. Şirkete zarar vermek gibi bir niyetlerinin olmadığını vurguladı.
Durdu, kanunda asgari ücretten kesinti yapılmasına izin verilmemesine rağmen bazı işçilere asgari ücretin altında ücret ödendiğini, kanunsuz vergi kesintileri yapıldığını kaydetti. İşverenin usulsüzlüklerine dikkat çekerek, “Ürdünlü bu şirket işçilerden vergi kesiyor. Sunucuların bahşişlerinin bile vergilendirilmesiyle ilgilenen Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in şirketin kayıtlarını incelemesini istiyoruz.”
Yaklaşık 15 yıldır Polonez’de çalışan Sevilay Demir, 46 kodlu kodla işten çıkarıldı. Hak aradığı için işten atıldığını düşünen Demir, “Yönetici, amir, memur rahat otursun diye bizi işten attılar. Hırsızlar, işveren işçisine değer vermiyor.”
Fabrikada bir yıldır çalışan Semra Sezer, daha önce sendikanın olmadığını, herhangi bir hak talep edemeyeceklerini ifade etti. “Hayvan muamelesi gördük, sözlü tacize ve aşağılamaya maruz kaldık ve Pazar günleri fazla mesai yapmaya zorlandık. Bizi fazla mesai çizelgelerini imzalamaya zorladılar.”
Sözlerine şöyle devam etti: “Bize hayvan dediler. Hastalık maaşımız bile onaylanmadı. Asgari ücret almadık, vergi kestiler, maaşları 13 bin liraya düşürdüler. Asgari ücretten kesinti yapılmaması gerektiğini biliyorum. Fazla mesai yapmama rağmen kesinti yaptılar. Sorduğumda devletin kesinti yaptığını söylediler.”
Sezer, 13 bin lirayla geçinmenin zorluğunu ve bunun yarattığı psikolojik baskıyı dile getirdi. “Biz acı çekerken burada kazandıkları paralarla lüks yerlerde yemek yiyorlar. Biz işe dönmek istiyoruz. Suriyeli ve Afgan işçileri haklarını gözetmeden getiriyorlar. Otobüslerin camlarını kapattılar ki biz görmesin. Kimse görmesin. Hijyen eğitimi almadan burada çalışın.”
Beş yıldır Polonez’de çalışan Gülhan Çınar, işten çıkarıldığını anlattı. “Sağlık iznindeyken hırsızlık suçu olan 46 kodla işten atıldığımı öğrendim. Bunu kabul edemeyiz. Çalışma koşulları çok zordu. 12 saat vardiyalı çalıştım ve çalışmama rağmen 20 bin lira maaş görmedim. Dört Pazar zam istediğimizde yönetici sadece 300 lira (dokuz dolar) teklif etti.”
Çınar, çok sayıda iş kazasından kıl payı kurtulduğunu anlattı ve tehlikeli çalışma koşullarını anlattı. “Yıllarca can güvenliğimizi tehlikeye atarak çalıştık. İşveren bizim emeğimizle zengin oldu. Bir kadın olarak her gün makinelere tonlarca malzeme yükledim. Çocuğumun okul performansını kaçırdım ve hiç fazla mesai ücreti almadım. İşe başlamadan önce sağlıklıydım. O günden bu yana sağlık sorunlarıyla karşılaştım. Kışın sabahın erken saatlerinde dondurucu soğukta makinelerde çamaşır yıkıyordum.
(Ayşenaz Toptaş’ın İngilizce versiyonu)
